به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، مدیرکل دفتر سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و توسعه فناوری وزارت علوم اعلام کرد دانشگاه‌ها یکی از مهم‌ترین منابع تولید در زیست‌بوم نوآوری کشور به شمار می‌روند. او تأکید کرد یک زیست‌بوم استارتاپی زمانی زنده و پویا است که «زایش» داشته باشد؛ یعنی بتواند شرکت‌های نوپای تازه تولید کند، سرمایه جدید جذب کند و نیروی متخصص را نگه دارد. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که بسیاری از کارشناسان، فاصله میان آموزش دانشگاهی و نیاز بازار کار را یکی از موانع اصلی رشد استارتاپ‌ها در ایران می‌دانند.
چرا «زایش» اقتصادی مهم است؟
اصطلاح «زایش» در ادبیات زیست‌بوم نوآوری به توان یک اقتصاد برای تولید مستمر کسب‌وکارهای تازه اشاره دارد. به بیان ساده، هر چه تعداد استارتاپ‌های نوبنیاد در یک بازه زمانی بیشتر باشد، احتمال ایجاد اشتغال و ورود فناوری‌های جدید نیز بالاتر می‌رود. بر همین اساس، این مقام وزارت علوم دانشگاه را نه یک نهاد آموزشی صرف، بلکه بخشی از زنجیره تولید ثروت در اقتصاد دانش‌بنیان معرفی کرد.
به گفته او، ۳ شاخص اصلی سلامت یک زیست‌بوم نوآوری عبارت‌اند از تعداد استارتاپ‌های تازه‌تأسیس، حجم سرمایه‌ای که وارد این شرکت‌ها می‌شود و توان بازار برای جذب و نگه‌داشت نیروی متخصص. نبود هر یک از این حلقه‌ها، رشد کل زنجیره را کند می‌کند. برای نمونه، تولید ایده بدون سرمایه‌گذاری کافی، پروژه‌ها را در مرحله آزمایشگاهی متوقف می‌کند و مانع تبدیل آن‌ها به کسب‌وکار واقعی می‌شود.
دانشگاه به‌عنوان منبع نیروی متخصص
دانشگاه‌ها در این چارچوب نقش «چشمه» یا منبع اولیه تأمین نیروی انسانی متخصص را دارند. این نیرو پس از فارغ‌التحصیلی می‌تواند وارد شرکت‌های نوپا شود یا خود بنیان‌گذار کسب‌وکار جدیدی باشد. با این حال، اتصال ضعیف میان رشته‌های دانشگاهی و نیازهای واقعی بازار کار باعث می‌شود بخشی از این سرمایه انسانی خارج از زیست‌بوم استارتاپی جذب شود یا کشور را ترک کند.
این موضوع فراتر از حوزه آموزش عالی است. زیست‌بوم استارتاپی قوی‌تر می‌تواند به تولید فناوری‌های داخلی، کاهش وابستگی به واردات و ایجاد فرصت‌های شغلی تازه در اقتصاد کشور کمک کند. در مقابل، ضعف در این زنجیره، سرمایه‌های انسانی و مالی را به سمت بازارهای دیگر سوق می‌دهد؛ روندی که در سال‌های اخیر با عنوان مهاجرت نیروی متخصص از آن یاد شده است.
پیشینه بحث اتصال دانشگاه به بازار
بحث فاصله میان دانشگاه و بازار کار در ایران تازه نیست. طی سال‌های گذشته، وزارت علوم و معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری چند بار طرح‌هایی برای تجاری‌سازی پایان‌نامه‌ها، راه‌اندازی مراکز رشد و صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر دانشگاهی معرفی کرده‌اند. با این حال، آمار رسمی و پایداری درباره میزان موفقیت این طرح‌ها در تبدیل ایده‌های دانشگاهی به کسب‌وکار پایدار منتشر نشده است.
مقام‌های وزارت علوم می‌گویند تقویت این پیوند در دستور کار قرار دارد، اما جزئیات بودجه و برنامه زمانی اجرای آن هنوز اعلام نشده است. کارشناسان بازار کار می‌گویند تحقق واقعی این هدف به هماهنگی میان دانشگاه، بخش خصوصی و نهادهای سیاست‌گذاری نیاز دارد.
نظرات کاربران