نفت برنت از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرد؛ دلیل جهش قیمت چیست؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، قیمت نفت برنت، شاخص اصلی قیمت‌گذاری نفت خام در بازارهای جهانی، روز چهارشنبه ۹ سپتامبر (۱۸ شهریور) از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد. این رقم بالاترین سطح قیمت این کالای استراتژیک از پایان ژوئیه به شمار می‌رود.

این جهش قیمتی درست در روزهایی رخ داد که نگرانی از تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه افزایش یافته است. عبور نفت از سطح روانی ۱۰۰ دلار برای مخاطب عادی بازار به معنای افزایش احتمالی هزینه سوخت، حمل‌ونقل و در نهایت قیمت تمام‌شده بسیاری از کالاهاست؛ اثری که معمولاً با تأخیر چند هفته‌ای به بازارهای داخلی هم می‌رسد.

زاویه ژئوپلیتیک

بخشی از این افزایش قیمت به نگرانی معامله‌گران از امنیت مسیرهای صادرات انرژی در خاورمیانه، از جمله در ارتباط با تنش میان ایران و آمریکا، مربوط می‌شود. این نگرانی در قالب چیزی شکل می‌گیرد که تحلیلگران آن را «صرف ریسک ژئوپلیتیک» می‌نامند؛ یعنی بخشی از قیمت نفت که نه از کمبود واقعی عرضه، بلکه از احتمال وقوع اختلال در آینده نشأت می‌گیرد.

این صرف ریسک معمولاً با نخستین نشانه کاهش تنش، به سرعت از قیمت پاک می‌شود. به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران بازار نفت، این جهش را نه یک روند پایدار، بلکه واکنشی موقت به اخبار روز ارزیابی می‌کنند.

فراتر از ریسک جنگ؛ عوامل دیگر

داده‌های بازار نشان می‌دهد صعود اخیر تنها به عامل ژئوپلیتیک محدود نیست. تصمیم‌های اخیر اوپک‌پلاس، ائتلاف کشورهای صادرکننده نفت و متحدانشان، درباره سطح تولید، همراه با کاهش موجودی انبارهای نفت در آمریکا و رشد تقاضای فصلی، فشار مضاعفی بر قیمت وارد کرده است. مجموع این عوامل، تفکیک سهم دقیق هرکدام در رشد قیمت را برای تحلیلگران دشوار کرده است.

افزایش موقعیت‌های خرید سفته‌بازی در بازارهای آتی نفت نیز به نوسان اخیر دامن زده است. بخشی از تقاضای فعلی نه از مصرف‌کنندگان واقعی، بلکه از معامله‌گرانی می‌آید که روی جهت آینده قیمت شرط‌بندی می‌کنند؛ رفتاری که می‌تواند نوسان قیمت را در دو جهت تشدید کند.

برای خانوارها و کسب‌وکارها، مهم‌ترین پرسش این است که آیا این سطح قیمتی پایدار می‌ماند یا خیر. تجربه سال‌های اخیر نشان داده نفت می‌تواند در بازه‌ای کوتاه به همان سرعتی که بالا رفته، عقب‌نشینی هم بکند. عبور از ۱۰۰ دلار آخرین‌بار در جریان جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ ثبت شده بود و پس از فروکش تنش‌ها، ظرف چند ماه از میان رفت.

تحلیلگران بازار در روزهای پیش رو، دو نکته را رصد می‌کنند: تحولات میدانی در خاورمیانه و نشست بعدی اوپک‌پلاس درباره سیاست تولید. تا آن زمان، نوسان بالا در بازار جهانی نفت محتمل‌ترین سناریو ارزیابی می‌شود.