جابه‌جایی مسیر تامین مالی شرکت‌ها از بانک به بورس

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، حجم تامین مالی شرکت‌ها از طریق ابزارهای زنجیره‌ای در بازار سرمایه تا ۲۸ اوت (ششم شهریور) به حدود ۲۲۴ هزار میلیارد تومان رسید. این رقم نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۱۴ برابر رشد کرده است. رشدی به این اندازه نشان می‌دهد شرکت‌ها به‌جای مراجعه مستقیم به بانک‌ها، مسیر تازه‌ای برای تامین نقدینگی خود پیدا کرده‌اند.

این تغییر مسیر برای فضای عمومی اقتصاد اهمیت دارد. وقتی شرکت‌ها بخشی از نیاز مالی خود را از بانک‌ها نگیرند، فشار کم‌تری روی خلق نقدینگی بانکی وارد می‌شود. کارشناسان بازار پول، رشد بی‌رویه نقدینگی را یکی از عوامل اصلی تورم می‌دانند؛ بنابراین هر مسیر جایگزین که وابستگی به وام بانکی را کم کند، می‌تواند اثر غیرمستقیم بر کنترل تورم داشته باشد.

ابزار زنجیره‌ای دقیقاً چیست؟

ابزارهای زنجیره‌ای اوراقی هستند که بر پایه معاملات واقعی میان تولیدکننده، تامین‌کننده مواد اولیه و خریدار طراحی شده‌اند. برخلاف وام بانکی که صرفاً بر اساس اعتبار مشتری صادر می‌شود، این ابزارها به یک معامله مشخص در زنجیره تولید گره می‌خورند. همین ویژگی باعث می‌شود منابعی که وارد بنگاه‌ها می‌شود، مستقیم صرف تولید یا تسویه بدهی تجاری شود، نه مصرفی بدون پشتوانه کالایی.

برای مخاطب عادی این نکته اهمیت دارد که وقتی نقدینگی جدید به پشتوانه یک کالای واقعی وارد اقتصاد می‌شود، احتمال اثرگذاری تورمی آن نسبت به خلق پول صرفاً اعتباری کم‌تر است. به همین دلیل، سیاست‌گذاران پولی و بازار سرمایه چند سالی است تلاش می‌کنند سهم این ابزارها را در کل تامین مالی کشور افزایش دهند.

رشد ۱۴ برابری از کجا آمده؟

بر اساس همین نسبت، ارزش این ابزارها در مدت مشابه سال گذشته معادل حدود ۱۶ هزار میلیارد تومان بوده است. این جهش در شرایطی رخ داده که بانک‌ها به دلیل محدودیت‌های اعتباری و سیاست‌های انقباضی، توان چندانی برای افزایش وام‌دهی به بنگاه‌ها ندارند. در نتیجه بخشی از تقاضای تامین مالی شرکت‌ها به بازار سرمایه و ابزارهای مبتنی بر زنجیره تولید منتقل شده است.

این روند بخشی از برنامه گسترده‌تر بازار سرمایه برای کاهش وابستگی بنگاه‌ها به وام‌های بانکی است. طی سال‌های اخیر انواع اوراق بدهی و ابزارهای مبتنی بر دارایی نیز رشد کرده‌اند، هرچند سهم ابزارهای زنجیره‌ای در میان آن‌ها بیش‌ترین جهش را داشته است.

ادامه این روند به رفتار بانک‌ها، سیاست‌های نرخ بهره و اقبال شرکت‌ها به بازار سرمایه بستگی دارد. داده‌های ماه‌های آینده نشان خواهد داد ابزارهای زنجیره‌ای به بخش پایدار تامین مالی کشور تبدیل می‌شوند یا رشد فعلی موقتی است.