نوسان ارز و فشار بر کریدورهای تجاری؛ چرا باید مسیرهای جایگزین باز بماند؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، اقتصادنیوز روز جمعه ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ (۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۰ شهریور ۱۴۰۵)) گزارش داد رئیس کمیسیون مالیات، کار و تأمین اجتماعی اتاق بازرگانی ایران نسبت به وضعیت کریدورهای تجاری کشور هشدار داده است. به گفته او، تشدید فشارهای اقتصادی بر نرخ ارز و قیمت‌ها تأثیر بسیار جدی گذاشته و شرایط بازار ارز را به‌طور محسوسی تغییر داده است.

این هشدار در حالی مطرح می‌شود که نوسان نرخ ارز در هفته‌های اخیر، هزینه واردات کالاهای اساسی و مواد اولیه صنایع را برای فعالان اقتصادی بالا برده است. برای خانوارها این یعنی قیمت کالاهای وارداتی و کالاهایی که مواد اولیه آن‌ها از خارج تأمین می‌شود، با فاصله کوتاهی افزایش می‌یابد.

چرا مسیرهای فرعی تجاری اهمیت دارند؟

به گفته این مقام اتاقی، دولت باید مبادی فرعی تجارت خارجی را به هر شکل ممکن باز نگه دارد. مبادی فرعی به مسیرها و گمرک‌های کوچک‌تری گفته می‌شود که در کنار بنادر و مرزهای اصلی، کالا وارد یا صادر می‌کنند. باز ماندن این مسیرها، وابستگی تجارت کشور به چند مسیر محدود را کاهش می‌دهد و ریسک توقف ناگهانی واردات را پایین می‌آورد.

کاهش گزینه‌های مسیر تجاری معمولاً به معنای هزینه بیشتر برای واردکننده است. وقتی یک کریدور با محدودیت روبه‌رو شود، بار تجارت به مسیرهای باقی‌مانده منتقل می‌شود و هزینه حمل و ترخیص کالا بالا می‌رود. این هزینه اضافه در نهایت به قیمت تمام‌شده کالا در فروشگاه‌ها راه پیدا می‌کند.

اثر روی نرخ ارز و جیب مردم

ارتباط میان کریدورهای تجاری و نرخ ارز مستقیم است. هر چه واردات و صادرات کشور با اطمینان بیشتری از چند مسیر متنوع انجام شود، تقاضای ارز در بازار غیررسمی برای دور زدن محدودیت‌ها کمتر می‌شود. در مقابل، هر اختلال در مسیرهای اصلی، فشار مضاعفی به بازار ارز و به‌تبع آن به قیمت طلا، سکه و کالاهای وارداتی وارد می‌کند.

رئیس این کمیسیون تأکید کرده فشارهای اقتصادی اخیر، شرایط را در حوزه نرخ ارز به‌طور محسوسی نسبت به ماه‌های گذشته متفاوت کرده است. او این وضعیت را نیازمند واکنش سریع سیاست‌گذاران دانسته و خواستار برنامه‌ریزی برای تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری شده است.

بخش تولید و تجارت کشور در سال‌های اخیر بارها با محدودیت در مسیرهای بین‌المللی مواجه شده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند تنوع در مسیرهای تجاری، یکی از ابزارهای اصلی برای کاهش نوسان قیمت‌ها و کنترل انتظارات تورمی در اقتصاد ایران به شمار می‌رود.