به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، روزنامه دنیای اقتصاد گفت‌وگویی با محمد یگانه، اقتصاددان و از مدیران ارشد اقتصادی، منتشر کرده که در آن هزینه‌های فزاینده دولت به‌عنوان یکی از ریشه‌های اصلی تورم در اقتصاد ایران معرفی شده است. یگانه از سال ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۴ ریاست کل بانک مرکزی را برعهده داشت و در سال ۱۳۵۶ به وزارت امور اقتصادی و دارایی رسید.
چرا این موضوع برای خانوارها اهمیت دارد؟ بیشتر مردم رشد قیمت دلار، سکه و مسکن را می‌بینند، اما علت اصلی آن را کمتر می‌شناسند. از نگاه این اقتصاددان، بخش مهمی از این فشار قیمتی نه از تحولات جهانی، بلکه از رفتار مالی خود دولت سرچشمه می‌گیرد.
مکانیسم فشار: از خزانه دولت تا جیب خانوار
مکانیسم موردنظر او ساده اما پرتکرار است. وقتی هزینه‌های دولت از درآمدهایش پیشی می‌گیرد، کسری بودجه شکل می‌گیرد؛ یعنی دولت بیش از آن‌چه به‌دست می‌آورد، خرج می‌کند. برای پوشش این کسری، دولت معمولاً به استقراض از بانک مرکزی یا بانک‌ها روی می‌آورد و همین مسیر، رشد پایه پولی را در پی دارد؛ به زبان ساده، حجم پولی که در اقتصاد جریان می‌یابد بیشتر می‌شود بدون آن‌که تولید کالا و خدمات به همان نسبت رشد کند.
نتیجه این فاصله میان رشد پول و رشد تولید، افزایش قیمت‌هاست. هر واحد پول ملی ارزش کمتری برای خرید همان کالا پیدا می‌کند و این همان چیزی است که خانوارها آن را با عنوان کاهش قدرت خرید تجربه می‌کنند. به بیان دیگر، فشار فروش ریال در بازارهای ارز و طلا اغلب واکنشی به همین رشد نقدینگی داخلی است، نه صرفاً تحولات بیرون از مرزها.
چرا تجربه این اقتصاددان اهمیت دارد؟
دوره مدیریت یگانه در بانک مرکزی و وزارت اقتصاد، همزمان با سال‌هایی بود که اقتصاد ایران با رشد سریع درآمدهای نفتی و در پی آن افزایش هزینه‌های عمومی دولت روبه‌رو شد؛ تجربه‌ای که به گفته او نشان می‌دهد رشد بی‌ضابطه مخارج دولتی، حتی در دوره‌های رونق درآمدی، می‌تواند به تورم پایدار منجر شود. این پیشینه، تحلیل او را از یک نظر صرفاً تئوریک فراتر می‌برد و آن را به یک مشاهده تاریخی نزدیک می‌کند.
برای مخاطب عادی، نکته عملی این تحلیل روشن است: روند بودجه و کسری دولت، شاخصی است که در کنار قیمت دلار و طلا باید زیر نظر داشت. تصمیم‌گیری درباره پول و پس‌انداز، وابسته به داده‌های رسمی و شرایط هر فرد است و از دل این گزارش نمی‌توان توصیه قطعی برای آینده بازار استخراج کرد.
نظرات کاربران