قیمت انرژی جهانی چرا بالا رفت؟ رد پای بحرانی بزرگ‌تر از جنگ اوکراین

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، به نقل از فارن پالیسی، قیمت جهانی سوخت در هفته‌های اخیر افزایش یافته و نگرانی از تورم انرژی در چند اقتصاد بزرگ جهان را بالا برده است. مقام‌های آمریکایی علت اصلی این جهش قیمتی را حمله‌های اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه اعلام کرده‌اند. بررسی دقیق‌تر داده‌های بازار انرژی جهانی، تصویر پیچیده‌تری از ماجرا نشان می‌دهد.

این موضوع فقط یک گزارش سیاسی یا نظامی از راه دور نیست. افزایش قیمت جهانی نفت و سوخت مستقیماً روی هزینه حمل‌ونقل، قیمت کالاها و در نهایت تورم داخلی کشورها اثر می‌گذارد. از آنجا که معاملات جهانی نفت با دلار انجام می‌شود، نوسان قیمت انرژی می‌تواند به بازار ارز و طلا نیز منتقل شود.

چرا فقط جنگ اوکراین کافی نیست؟

تحلیلگران انرژی به چند عامل هم‌زمان اشاره می‌کنند که فشار روی بازار جهانی سوخت را تشدید کرده است. نخست، ریسک اختلال در تنگه هرمز که بخش مهمی از نفت جهان از آن عبور می‌کند، همچنان بر تصمیم معامله‌گران سایه انداخته است. دوم، ناامنی در مسیر دریای سرخ باعث شده کشتی‌های حامل نفت مسیرهای طولانی‌تر و پرهزینه‌تری را انتخاب کنند. حمله‌های مکرر حوثی‌های یمن به کشتی‌های تجاری در این منطقه، هزینه بیمه و حمل دریایی را به‌شدت افزایش داده است.

سومین و شاید مهم‌ترین عامل، کاهش ظرفیت پالایش جهانی است. در چند سال گذشته شماری از پالایشگاه‌های بزرگ در اروپا و آمریکا به دلیل هزینه بالای نگه‌داری یا الزامات زیست‌محیطی تعطیل شده‌اند. این یعنی حتی اگر عرضه نفت خام کافی باشد، توان تبدیل آن به بنزین و گازوئیل کمتر از گذشته است؛ در نتیجه فرآورده‌های سوختی می‌توانند گران‌تر از خود نفت خام شوند.

روایت رسمی در برابر داده‌های بازار

مقام‌های آمریکایی افزایش اخیر قیمت سوخت را عمدتاً به حمله‌های پهپادی اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه نسبت می‌دهند. این حمله‌ها بخشی از ظرفیت پالایش روسیه را از مدار خارج کرده و صادرات فرآورده‌های نفتی این کشور را کاهش داده است. تحلیلگران بازار انرژی اما معتقدند این عامل به‌تنهایی جهش قیمت را توضیح نمی‌دهد، زیرا چند گلوگاه دیگر در مسیر جهانی انرژی هم‌زمان درگیر مشکل هستند.

محتمل‌ترین سناریو از نگاه تحلیلگران این است که اگر تنش در مسیرهای دریایی ادامه یابد، هزینه حمل انرژی برای مدتی بالاتر از میانگین چند سال اخیر باقی بماند. این وضعیت لزوماً به معنای رشد یک‌طرفه قیمت‌ها نیست، اما ریسک نوسان بازار را افزایش می‌دهد.

برای فعالان بازار طلا و ارز، این گزارش یادآوری می‌کند که نوسان‌های انرژی جهانی از مسیرهای غیرمستقیم روی قیمت دلار و طلا اثر می‌گذارد. افزایش هزینه انرژی در اقتصادهای بزرگ معمولاً فشار تورمی ایجاد می‌کند و بانک‌های مرکزی را در تصمیم درباره نرخ بهره محتاط‌تر می‌کند. چنین تصمیم‌هایی به‌طور غیرمستقیم بر جذابیت طلا به‌عنوان دارایی امن اثر می‌گذارد.