شکاف عرضه نفت: چرا قیمت دیگر تنها نگرانی بازار جهانی نیست؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در گزارش ماهانه خود که روز ۲۲ شهریور (۱۳ سپتامبر (۲۲ شهریور ۱۴۰۵)) منتشر شد، اعلام کرد کانون توجه بازار جهانی نفت از «سطح قیمت» به «میزان عرضه واقعی» تغییر کرده است. به بیان این نهاد، فاصله میان بشکه‌هایی که روی کاغذ در بازار وجود دارند و بشکه‌هایی که واقعا به دست پالایشگاه‌ها و مصرف‌کنندگان می‌رسد، بزرگ‌تر شده است.

این تفاوت برای مصرف‌کننده نهایی یک معنای ساده دارد: حتی اگر قیمت هر بشکه نفت در تابلوهای معاملاتی تغییر چندانی نکند، کمبود واقعی عرضه می‌تواند بی‌مقدمه قیمت بنزین، هزینه حمل‌ونقل و در نهایت نرخ تورم را بالا ببرد. به همین دلیل تحلیلگران این گزارش را هشداری برای بازارهای انرژی و به‌تبع آن بازارهای مالی از جمله طلا و ارز می‌دانند.

علت شکاف عرضه چیست؟

آژانس بین‌المللی انرژی دو عامل اصلی را برای این شکاف برمی‌شمارد. نخست، تنش‌های نظامی در خاورمیانه از جمله درگیری میان آمریکا و ایران، بخشی از مسیرهای صادرات و زیرساخت انرژی منطقه را با تاخیر یا اختلال روبه‌رو کرده است. دوم، بازگشت برخی ظرفیت‌های تولیدی که پیش‌تر متوقف شده بودند، کندتر از پیش‌بینی‌های اولیه پیش می‌رود.

این آژانس تاکید کرده که ظرفیت مازاد تولید در اختیار تولیدکنندگان بزرگ، دیگر یک بالشتک اطمینان‌بخش برای بازار نیست. به عبارت دیگر، اگر یک اختلال تازه در هر نقطه از زنجیره عرضه رخ دهد، ابزار جبران سریع آن به‌اندازه گذشته در دسترس نخواهد بود. این یعنی بازار نفت نسبت به شوک‌های غیرمنتظره آسیب‌پذیرتر شده است.

پیامد برای جیب مصرف‌کننده و بازار طلا و ارز

نفت یکی از اصلی‌ترین محرک‌های تورم جهانی است. افزایش هزینه انرژی معمولا با فاصله کوتاهی به قیمت کالاها و خدمات منتقل می‌شود. در چنین شرایطی، بسیاری از سرمایه‌گذاران بخشی از دارایی خود را به سمت طلا هدایت می‌کنند تا در برابر کاهش ارزش پول ملی و تورم صعودی محافظت شوند. همین رفتار می‌تواند در ماه‌های آینده بر قیمت طلا و نوسانات بازار ارز اثرگذار باشد.

گزارش‌های ماهانه آژانس بین‌المللی انرژی از سال‌ها پیش یکی از معتبرترین منابع تحلیل عرضه و تقاضای جهانی نفت به شمار می‌رود و نهادهای مالی و بانک‌های مرکزی بخشی از پیش‌بینی‌های تورمی خود را بر پایه همین داده‌ها تنظیم می‌کنند. محتمل‌ترین سناریو، به گفته تحلیلگران بازار انرژی، ادامه نوسان قیمت نفت در دامنه‌ای پرتلاطم‌تر از ماه‌های گذشته خواهد بود، هرچند مسیر دقیق آن به تحولات میدانی و سیاست تولید تولیدکنندگان بزرگ بستگی دارد.