شکاف نیما و بازار آزاد؛ محرک تازه رشد بورس؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، در معاملات روز دوشنبه، ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۳ شهریور ۱۴۰۵)، شاخص کل بورس تهران ۰.۵۱ درصد و شاخص هم‌وزن ۰.۴۲ درصد افت کردند. ارزش کل معاملات بازار سهام به ۵۴ همت رسید؛ یعنی معادل ۵۴ هزار میلیارد تومان نقدینگی در ۱ روز جابه‌جا شده است.

افت هم‌زمان دو شاخص اصلی نشان می‌دهد فشار فروش در بیشتر گروه‌های بازار حاکم بوده است. با این حال، بحثی تازه میان فعالان بازار سرمایه داغ شده: آیا فاصله نرخ ارز نیمایی با نرخ دلار در بازار آزاد می‌تواند محرک بعدی رشد سهام باشد؟ این پرسش برای هر کسی که سرمایه‌ای در بورس یا صندوق‌های سهامی دارد اهمیت دارد، چون بخش بزرگی از ارزش بازار سهام ایران متعلق به شرکت‌های صادرات‌محور است.

چرا نرخ نیما به بورس ربط دارد؟

نرخ نیما، نرخی است که صادرکنندگان موظف‌اند بخشی از ارز حاصل از فروش کالای خود را در همان سامانه عرضه کنند. این نرخ معمولاً پایین‌تر از نرخ دلار در بازار آزاد است. هرچه این شکاف بیشتر باشد، شرکت‌های پتروشیمی، فلزی و معدنی که سهم بزرگی از شاخص کل دارند، درآمد ریالی کمتری از فروش صادراتی خود کسب می‌کنند.

خوب که چی؟ اگر این شکاف کم شود و نرخ نیما به بازار آزاد نزدیک‌تر شود، درآمد ریالی همین شرکت‌ها در گزارش‌های مالی آینده رشد می‌کند. این موضوع می‌تواند سودآوری شرکت‌های بزرگ بورسی را بالا ببرد و به‌مرور در قیمت سهام آن‌ها اثر بگذارد. به همین دلیل برخی فعالان بازار، کوچک‌شدن این شکاف را یکی از محرک‌های احتمالی رشد شاخص کل می‌دانند.

کشمکش خریدار و فروشنده در معاملات امروز

آمار امروز نشان می‌دهد این انتظار هنوز در قیمت سهام منعکس نشده است. غلبه فروشندگان بر خریداران در بیشتر نمادهای بزرگ، شاخص کل را نزولی نگه داشت. ارزش معاملات ۵۴ همتی نیز نسبت به میانگین روزهای اخیر بازار تغییر چشمگیری نداشته و از نبود هیجان خرید یا فروش سنگین حکایت دارد.

بخشی از این احتیاط را می‌توان به نبود قطعیت درباره مسیر آینده نرخ نیما نسبت داد. تا زمانی که تغییر مشخصی در سیاست ارزی صادرات اعلام نشود، سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند پیش از هر تصمیمی، شواهد بیشتری از رشد واقعی سودآوری شرکت‌ها ببینند.

شکاف نرخ نیما و بازار آزاد در ماه‌های اخیر بارها موضوع بحث در بورس تهران بوده است. هر بار که این فاصله کاهش یافته، برخی گروه‌های صادراتی واکنش مثبت نشان داده‌اند؛ اما رشد شاخص کل معمولاً به عوامل دیگری مانند نرخ بهره، انتظارات تورمی و جریان نقدینگی نیز وابسته بوده است. به همین دلیل، اثر این شکاف بر روند آینده بازار سهام هنوز قطعی نیست و باید در گزارش‌های مالی فصل‌های آینده شرکت‌ها بررسی شود.