سهامداران بورس میان ترس از جا ماندن و ترس از تکرار ۹۹

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بخش قابل‌توجهی از سهامداران بازار سرمایه این روزها با یک دودلی جدی روبه‌رو هستند: بمانند و ریسک تکرار تجربه سال ۹۹ را بپذیرند یا از بازار خارج شوند و شاید سود احتمالی رشد قیمت‌ها را از دست بدهند. این دودلی نتیجه دو خاطره متفاوت از بورس ایران است؛ یکی خاطره رشد و سود سریع، دیگری خاطره ریزش و زیان سنگین.

هر یک از این دو مسیر هزینه خاص خود را دارد. اگر سهامدار از بازار خارج شود و نقدینگی خود را نگه دارد، در شرایط تورمی ارزش واقعی پولش کاهش می‌یابد؛ یعنی همان مقدار پول در آینده قدرت خرید کمتری خواهد داشت. اگر بماند یا دوباره وارد شود، در برابر نوسان و افت احتمالی قیمت سهم‌ها بی‌دفاع می‌ماند.

تجربه سال ۹۹ دقیقاً همین ریسک دوم را برای میلیون‌ها سهامدار عینی کرد. شاخص کل بورس تهران در آن سال ابتدا رشد چشمگیری را ثبت کرد و پس از رسیدن به سقف تاریخی، وارد فاز اصلاح عمیق و طولانی شد. بسیاری از سهامدارانی که در قله بازار وارد شده بودند، سال‌ها بعد هم به سرمایه اولیه خود بازنگشتند. این خاطره هنوز روی تصمیم‌های امروز بازار سایه انداخته است.

فومو در برابر ترس از زیان

در ادبیات بازارهای مالی، نگرانی از عقب ماندن از یک روند صعودی را «فومو» می‌نامند؛ به بیان ساده، ترس از این‌که دیگران سود کنند و فرد جا بماند. فومو معمولاً سهامداران را به خرید در قیمت‌های بالا و بدون تحلیل دقیق سوق می‌دهد. در طرف مقابل، خاطره زیان سال ۹۹ همان چیزی است که تحلیلگران آن را «ترس از زیان» می‌خوانند؛ همین حس باعث می‌شود سهامدار حتی با وجود سیگنال‌های مثبت، جانب احتیاط را نگه دارد.

در چنین فضایی، بخشی از نقدینگی خانوارها به‌جای بورس، به بازارهای موازی مانند سکه، طلا و ارز هدایت می‌شود. این بازارها هم ریسک نوسان دارند، اما برای بسیاری از مردم ملموس‌تر و قابل‌فهم‌تر از نمودار شاخص بورس به نظر می‌رسند. با این حال، هر بازار داده‌های خاص خود را دارد و مقایسه ساده میان آن‌ها بدون سنجش ریسک هر کدام، تصمیم درستی نیست.

چه چیزی می‌تواند مسیر بازار را تغییر دهد

کارشناسان بازار سرمایه معتقدند رفتار آینده سهامداران به چند عامل بستگی دارد: روند نرخ ارز، سیاست‌های پولی بانک مرکزی و گزارش‌های فصلی سود شرکت‌ها. اگر این عامل‌ها هم‌زمان مثبت باشند، احتمال بازگشت اعتماد به بازار افزایش می‌یابد؛ در غیر این صورت، محتمل‌ترین سناریو ادامه همین دودلی و نوسان کم‌دامنه بازار است.

نگاهی به تاریخچه نشان می‌دهد بورس تهران در چند دهه گذشته بارها چرخه‌های مشابه رشد و اصلاح را تجربه کرده است. هر بار پس از یک دوره رونق، بخشی از سهامداران تازه‌وارد که بدون شناخت کافی از ریسک وارد بازار شده بودند، متضرر شدند. همین الگو یکی از دلایلی است که تصمیم‌گیری درباره ورود یا خروج از بازار را برای بسیاری از خانوارها دشوار کرده است.