زمین رایگان مسکن ملی چقدر برای دولت هزینه دارد؟

به گزارش ایران جیب، آنچه در سال‌های گذشته با عنوان «زمین رایگان» یا زمین 99 ساله برای ساخت مسکن مطرح شده، حالا با چالش بزرگی به نام هزینه زیرساخت و زمان طولانی برای تبدیل زمین‌های خام به شهرهای قابل‌سکونت روبه‌رو است.

بررسی‌های مطرح‌شده در گزارش «دنیای اقتصاد» نشان می‌دهد حدود 97 درصد زمین‌های اختصاص‌یافته به طرح مسکن ملی خارج از محدوده شهرهای اصلی قرار دارد؛ یعنی بخش عمده این اراضی در زمان واگذاری فاقد زیرساخت‌های کامل آب، برق، گاز، معابر و خدمات شهری بوده است.

3000 همت هزینه زیرساخت مسکن ملی

برآوردها نشان می‌دهد برای تامین کامل زیرساخت‌ها و خدمات شهری مورد نیاز حدود 850 هزار واحد مسکن ملی ، به قیمت ابتدای سال 1405 حدود 3000 همت سرمایه نیاز است.

این رقم معادل حدود 2 تا 5 برابر کسری بودجه دولت در سال 1405 برآورد شده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد «زمین رایگان» لزوما به معنای مسکن ارزان نیست و آماده‌سازی زمین می‌تواند هزینه بسیار سنگینی به پروژه تحمیل کند.

چرا زمین رایگان به مسکن ارزان تبدیل نشد؟

تجربه مسکن مهر و شهرهایی مانند پرند و پردیس نشان داده است که ساخت واحد مسکونی تنها بخشی از هزینه ایجاد یک شهر است. آب، برق، گاز، خیابان، حمل‌ونقل عمومی، مراکز درمانی، آموزشی، تجاری و سایر خدمات شهری نیز باید همزمان توسعه پیدا کنند.

در شرایط فعلی، سرعت ساخت واحدهای مسکن ملی حدود 2 برابر سرعت تامین زیرساخت‌های زمین اعلام شده است. در نتیجه ممکن است ساختمان‌ها زودتر از شکل‌گیری محیط شهری آماده شوند و متقاضیان سال‌ها با کمبود خدمات و امکانات مواجه باشند.

پرند؛ نمونه‌ای از چالش زمین‌های 99 ساله

پرند که از اواخر دهه 70 به عنوان شهر جدید توسعه یافت، نمونه‌ای از این مسئله است. بر اساس گزارش منتشرشده، با گذشت حدود 30 سال، هنوز تنها بخشی از سرانه‌های مورد نیاز زندگی شهری در این منطقه ایجاد شده است.

همین تجربه باعث شده این پرسش مطرح شود که آیا واگذاری زمین‌های خام در خارج از شهرها بدون برنامه همزمان برای ایجاد زیرساخت و خدمات، واقعا می‌تواند به حل بحران مسکن کمک کند؟

هزینه ساخت هم چند برابر شده است

یکی دیگر از مشکلات مسکن ملی، افزایش شدید هزینه ساخت در طول سال‌های اجرای پروژه است. بسیاری از متقاضیانی که از سال 1400 در این طرح ثبت‌نام کرده‌اند، با افزایش چندبرابری هزینه ساخت مواجه شده‌اند؛ در حالی که قدرت پرداخت خانوارها متناسب با این افزایش رشد نکرده است.

در نتیجه، چالش اصلی مسکن ملی فقط ساخت خانه نیست؛ بلکه تبدیل زمین خام به یک شهر قابل‌زندگی است. تجربه مسکن مهر نشان داده این فرآیند می‌تواند بسیار طولانی‌تر از زمان ساخت خود ساختمان‌ها باشد.