به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بانک مرکزی در بخشنامه‌ای به تاریخ ۲۵ اوت (۳ شهریور) به بانک‌ها ابلاغ کرد. این بخشنامه شرایط رفع تعهد ارزی صادرکنندگان از راه فروش اسکناس ارز را مشخص کرده است. بر اساس این ابلاغیه، صادرکنندگانی که ارز حاصل از صادرات را به‌صورت اسکناس نقد در اختیار دارند، می‌توانند آن را مستقیماً به بانک‌ها بفروشند. این کار تعهد ارزی آن‌ها را تسویه می‌کند.
این روش تازه در کنار مسیرهای موجود مانند فروش در سامانه نیما، به فهرست گزینه‌های صادرکنندگان برای بازگرداندن ارز اضافه شده است. سامانه نیما بستری بانکی است که در آن صادرکنندگان و واردکنندگان، ارز حاصل از صادرات غیرنفتی را معامله می‌کنند.
تعهد ارزی یعنی هر صادرکننده باید بخشی یا تمام ارز حاصل از صادرات را به چرخه رسمی اقتصاد کشور بازگرداند. این الزام از خروج بی‌رویه ارز از کشور جلوگیری می‌کند. صادرکننده‌ای که تعهد ارزی خود را انجام ندهد، ممکن است مجوزهای صادراتی بعدی یا برخی خدمات بانکی را از دست بدهد. به بیان ساده، دولت می‌خواهد بخشی از درآمد ارزی صادرات وارد چرخه رسمی بانک‌ها شود، نه آنکه نزد صادرکننده بماند یا به بازار غیررسمی برود.
چه چیزی تازه است؟
پیش از این بخشنامه، بیشتر مسیرهای رفع تعهد ارزی از طریق سامانه‌های رسمی مانند نیما یا واردات کالا در برابر صادرات انجام می‌شد. بخشنامه تازه، فروش مستقیم اسکناس ارز به بانک‌ها را نیز رسمیت داده است. صادرکننده‌ای که دلار یا یورو نقد در اختیار دارد، دیگر نیازی به عبور از سامانه‌های دیگر ندارد. او می‌تواند ارز خود را مستقیماً به بانک عامل بسپارد و تعهد ثبت‌شده در پرونده گمرکی‌اش را تسویه کند.
اثر آن روی بازار ارز چیست؟
این تغییر دو پیامد عملی برای بازار دارد. نخست، بخشی از اسکناس ارزی که تاکنون در دست صادرکنندگان یا در بازار غیررسمی جابه‌جا می‌شد، شانس بیشتری برای ورود به شبکه بانکی پیدا می‌کند. دوم، بانک‌ها منبع تازه‌ای برای تأمین ارز مورد نیاز واردکنندگان و متقاضیان به دست می‌آورند. برای مخاطب عادی، این یعنی احتمال بهبود نسبی عرضه ارز در کانال رسمی. میزان این اثر بر نرخ دلار، به حجم استقبال صادرکنندگان بستگی دارد.
بازار ارز ایران در ماه‌های اخیر بین دو موضع متفاوت در نوسان بوده است. صادرکنندگان تمایل چندانی به فروش زودهنگام ارز با نرخ‌های تکلیفی ندارند و ترجیح می‌دهند ارز خود را نگه دارند. در مقابل، بانک مرکزی برای کنترل نرخ ارز و پاسخ به تقاضای واردکنندگان، به منابع ارزی بیشتری نیاز دارد. بخشنامه تازه را می‌توان تلاشی برای نزدیک‌کردن این دو موضع دانست.
جزئیات نرخ خرید اسکناس ارز از صادرکنندگان و سقف اجرای این روش، طبق بخشنامه، به بانک‌های عامل واگذار شده است. به این ترتیب، بانک‌ها در چارچوب ضوابط بانک مرکزی، نقش واسطه اصلی میان صادرکننده و بازار رسمی ارز را ایفا می‌کنند.
کارشناسان بازار پول و ارز می‌گویند اثر نهایی این بخشنامه بر نرخ دلار و سایر ارزها هنوز روشن نیست. اگر حجم قابل توجهی از اسکناس ارز از این مسیر تازه وارد شبکه بانکی شود، بخشی از فشار تقاضا در بازار غیررسمی می‌تواند کاهش یابد. در غیر این صورت، این تصمیم بیشتر جنبه اصلاح رویه اداری خواهد داشت.
نظرات کاربران