جهان صنعت – رحمان سعادت، اقتصاددان و عضو هیات‌علمی دانشگاه سمنان عنوان کرد که بانک مرکزی در یکی از حساس‌ترین مقاطع اقتصاد ایران قرار دارد؛ مقطعی که در آن تامین ارز دیگر صرفا یک ماموریت اقتصادی نیست بلکه به‌مساله‌ای مرتبط با ثبات پول ملی، معیشت خانوار، استمرار تولید و حتی امنیت اقتصادی کشور تبدیل شده است.
عبدالناصر همتی در دومین دوره حضور خود در رأس بانک مرکزی این‌بار با کوله‌باری از تجربه و شناختی عمیق‌تر از پیچیدگی‌های اقتصاد ایران، با چند واقعیت مهم مواجه است؛ واقعیت‌هایی که مسیر سیاستگذاری ارزی را بیش از هر زمان دیگری دشوار کردند.
نخست اینکه حل بخش مهمی از مسائل اقتصادی در کوتاه‌مدت بدون دسترسی به‌منابع کافی ارزی امکان‌پذیر نیست. دوم اینکه ارز دیگر مانند گذشته به‌سادگی در دسترس نیست که بتوان صرفا منتظر ورود آن ماند. در شرایط کنونی انتظار برای رسیدن ارز خود می‌تواند به‌یک ریسک اقتصادی تبدیل شود و سوم اینکه برای دستیابی به‌منابع ارزی باید فعالانه به‌سراغ بازارها، شرکای تجاری و منابع ارزی رفت.
به‌همین‌دلیل است که در ماه‌های اخیر تحرکات دیپلماتیک رییس بانک مرکزی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است؛ از حضور در اسلام‌آباد در کنار تیم مذاکره‌کننده گرفته تا سفر به‌دهلی‌نو و اجلاس بریکس و سفر به‌بغداد با هدف پیگیری و وصول منابع ارزی ایران. به‌نظر می‌رسد این مسیر ادامه خواهد داشت زیرا در شرایط فعلی بانک مرکزی نمی‌تواند صرفا منتظر بماند و همزمان شاهد کاهش تدریجی ارزش پول ملی باشد.
وقتی نرخ دلار از مرز‌های تاریخی عبور می‌کند تعلل در دیپلماسی ارزی می‌تواند هزینه‌های بیشتری بر اقتصاد تحمیل کند. درچنین‌شرایطی شاید بتوان گفت یکی از مهم‌ترین ابزار‌های حفاظت از شیشه عمر ارزش پول ملی تحرک هدفمند در دیپلماسی ارزی است.
با نزدیک‌شدن به‌نیمه‌دوم سال حساسیت‌های اقتصادی نیز افزایش می‌یابد. تجربه سال گذشته و جهش‌های ارزی و تورمی نشان داد که بی‌ثباتی اقتصادی صرفا یک شاخص در جدول‌های اقتصادی نیست بلکه می‌تواند به‌سرعت بر رفتار اجتماعی، انتظارات عمومی، سرمایه‌گذاری، تولید و حتی آرامش جامعه اثر بگذارد.
از همین منظر تامین ارز را نمی‌توان صرفا یک موضوع تخصصی در حوزه بانک مرکزی دانست. ثبات ارزی بخشی از ثبات اقتصادی و اجتماعی کشور است.
یکی‌از راه‌های جلوگیری از تشدید ناملایمات اقتصادی، مهار انتظارات تورمی و کاهش فشار بر معیشت مردم، اطمینان از جریان مستمر و قابل اتکای ارز به‌اقتصاد است. البته صرف تامین ارز نیز کافی نیست بلکه نحوه تخصیص آن نیز اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد.
دولت چهاردهم در شرایط کنونی ناگزیر است یک دوگانه مهم را همزمان مدیریت کند: تامین ارز و تخصیص هوشمند ارز.
از یک سو باید تمام ظرفیت‌های دیپلماتیک، اقتصادی، تجاری و انسانی کشور برای دسترسی به‌منابع ارزی فعال شود و از سوی دیگر منابع محدود ارزی باید با دقت، اولویت‌بندی و حساسیت بالا تخصیص یابد. در چنین معادله‌ای نقش بانک مرکزی و شخص رییس کل این نهاد نقشی حیاتی و تعیین‌کننده است.
اقتصاد ایران بیش از نیم‌قرن تجربه سیاست‌های مختلف ارزی را پشت‌سر گذاشته است. از دوره مرحوم دکتر نوربخش تا دوره‌های پس از آن و سرانجام دولت‌های اخیر یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های رووسای بانک مرکزی همواره مدیریت بازار ارز، تامین منابع و حفظ ارزش پول ملی بوده است.
در این تاریخ ارزی نام عبدالناصر همتی نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. او یک‌بار در دولت دوازدهم ریاست بانک مرکزی را تجربه کرده و اکنون بار دیگر سکان سیاست پولی و ارزی کشور را در دست گرفته اما این‌بار در شرایطی متفاوت و شاید پیچیده‌تر.
او باید اقتصاد ایران معیشت خانوار‌ها و نیاز‌های واحد‌های تولیدی را از میان امواج همزمان تحریم، تورم، محدودیت منابع و ناترازی‌های اقتصادی عبور دهد.
همتی به‌خوبی می‌داند که مساله اصلی تنها نرخ ارز نیست بلکه جریان ورود ارز به‌کشور است. از برخی کشور‌های متخاصم که انتظار همکاری ارزی وجود ندارد اما حتی در روابط با برخی کشور‌های دوست نیز دسترسی به‌منابع ارزی الزاما آسان و بدون هزینه نیست بنابراین در شرایط فعلی یک واقعیت ساده اما مهم وجود دارد: برای تامین ارز باید فعال بود، مذاکره کرد، بازار هدف پیدا کرده و سفر کرد.
نظرات کاربران