به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بانک مرکزی گزارش هفتگی بازار باز مربوط به ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۳ شهریور ۱۴۰۵) را منتشر کرد. بر اساس این گزارش، بانک مرکزی برای اولین‌بار از زمان راه‌اندازی این بازار دست به «خرید قطعی» اوراق زد. این اقدام تازه می‌تواند سرآغاز تغییر در روش تزریق نقدینگی به شبکه بانکی باشد.
تفاوت خرید قطعی با ریپو
در روش معمول بازار باز، بانک مرکزی از طریق قرارداد بازخرید -معروف به ریپو- به بانک‌ها نقدینگی کوتاه‌مدت، معمولاً یک‌هفته‌ای، قرض می‌دهد. بانک‌ها موظف‌اند در پایان همان هفته، اوراق را با نرخ توافق‌شده بازخرید کنند و پول را برگردانند. در خرید قطعی اما بانک مرکزی اوراق را به‌طور کامل و بدون تعهد بازگشت می‌خرد. به زبان ساده، ریپو مانند وام کوتاه‌مدت است و خرید قطعی مانند تزریق نقدینگی بدون سررسید؛ پول حاصل از آن برخلاف ریپو، به شبکه بانکی بازنمی‌گردد و به‌صورت دائمی در گردش باقی می‌ماند.
میزان موافقت بانک مرکزی با درخواست بانک‌ها در هفته منتهی به ۲۳ شهریور نسبت به هفته‌های پیش تغییری نکرد. این یعنی بانک مرکزی حجم معمول تسهیلات ریپو را دست‌نخورده نگه داشت و خرید قطعی را به‌عنوان ابزاری مکمل، نه جایگزین، وارد کار کرد.
چرا این تغییر به مخاطب عادی ربط دارد
هر بار که بانک مرکزی نقدینگی تازه و دائمی وارد شبکه بانکی می‌کند، حجم پول در گردش کشور بیشتر می‌شود. رشد حجم پول در بلندمدت یکی از عوامل مؤثر بر نرخ تورم و در نتیجه قدرت خرید خانوارهاست. کارشناسان بازار پول معمولاً چنین ابزارهایی را با دقت دنبال می‌کنند، چون نشان می‌دهد بانک مرکزی برای مدیریت نقدینگی بانک‌ها چه اولویتی دارد. استفاده محدود و آزمایشی از خرید قطعی در این گزارش، هنوز نشانه تغییر ساختاری قطعی در سیاست پولی نیست.
عملیات بازار باز از سال ۱۳۹۸ در ایران اجرا می‌شود و یکی از ابزارهای اصلی بانک مرکزی برای کنترل نرخ سود بین‌بانکی و مدیریت نقدینگی روزانه بانک‌هاست. تا پیش از گزارش اخیر، بانک مرکزی در تمام ادوار این بازار تنها از قرارداد بازخرید استفاده کرده بود. ورود خرید قطعی به این مجموعه ابزارها، دامنه اختیار بانک مرکزی در مدیریت نقدینگی را گسترده‌تر می‌کند.
نظرات کاربران