جهش ۴۴ تا ۲۹۳ درصدی قیمت مواد غذایی؛ چشم‌انتظاری برای افزایش کالابرگ

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بررسی آمارهای رسمی و غیررسمی نشان می‌دهد قیمت مواد غذایی از دی ۱۴۰۴ تاکنون رشدی میان ۴۴ تا ۲۹۳ درصد داشته است. این افزایش در حالی ثبت می‌شود که مبلغ کالابرگ، یارانه خرید کالای اساسی برای دهک‌های کم‌درآمد، هنوز بر اساس نرخ‌های قدیمی‌تر پرداخت می‌شود. فاصله میان رشد قیمت‌ها و ثبات این کمک معیشتی، فشار مضاعفی بر سفره خانوارهای کم‌درآمد وارد کرده است.

برای خانواری که هر ماه با مبلغی ثابت از طریق کالابرگ خرید می‌کند، این شکاف یعنی کاهش واقعی قدرت خرید. اگر قیمت ۱ قلم غذایی دو یا ۳ برابر شود اما اعتبار کارت ثابت بماند، سهم آن کالا در سبد خرید ماهانه کوچک‌تر می‌شود. به همین دلیل، خبر افزایش احتمالی مبلغ کالابرگ این روزها به یکی از پربحث‌ترین موضوعات اقتصادی خانوار تبدیل شده است.

دامنه گسترده گرانی

دامنه رشد قیمت میان اقلام مختلف یکسان نیست. برخی کالاهای اساسی نزدیک به ۴۴ درصد گران شده‌اند، در حالی که برخی دیگر بیش از ۳ برابر قیمت ابتدای سال معامله می‌شوند. این پراکندگی نشان می‌دهد فشار تورمی در بازار مواد غذایی به‌طور یکنواخت توزیع نشده و بخشی از کالاها با شدت بیشتری گران شده‌اند.

دلیل اصلی این اختلاف را باید در ترکیبی از رشد نرخ ارز، هزینه تولید و توزیع، و نوسان عرضه فصلی جست‌وجو کرد. کالاهایی که وابستگی بیشتری به نهاده‌های وارداتی دارند، معمولا سریع‌تر و شدیدتر از میانگین بازار گران می‌شوند. این وضعیت باعث شده سبد غذایی خانوار در ماه‌های اخیر ترکیب متفاوتی نسبت به ابتدای سال داشته باشد.

کالابرگ چیست و چرا حالا مهم است

کالابرگ طرحی دولتی است که هر ماه اعتباری مشخص برای خرید اقلام پایه مانند برنج، روغن، لبنیات و پروتئین به کارت خانوارهای مشمول واریز می‌کند. این طرح از دل هدفمندی یارانه‌ها بیرون آمده و هدف آن کاهش فشار گرانی بر گروه‌های کم‌درآمد است. وقتی قیمت کالاهای هدف این طرح با آهنگی سریع‌تر از مبلغ اعتبار رشد کند، اثر حمایتی آن به‌مرور کم‌رنگ می‌شود.

بر همین اساس، مدتی است زمزمه افزایش مبلغ کالابرگ میان مشمولان این طرح شنیده می‌شود. مقام‌های مسئول تاکنون زمان یا رقم دقیق افزایش را اعلام نکرده‌اند و آمار رسمی از رشد قیمت‌ها، بر ضرورت این تصمیم تاکید دارد. تحلیلگران بازار مصرف معتقدند هرگونه تاخیر در به‌روزرسانی این اعتبار، شکاف قدرت خرید دهک‌های پایین را عمیق‌تر می‌کند.

کالابرگ الکترونیک از سال ۱۴۰۱ در ایران اجرایی شد و در طول این مدت چند بار مبلغ اعتبار آن به‌روزرسانی شده است. با این حال، فاصله زمانی میان هر به‌روزرسانی و شتاب تورم در بازار مواد غذایی همواره یکی از چالش‌های اصلی این طرح بوده است. کارشناسان می‌گویند پایش مستمر قیمت‌ها و تطبیق به‌موقع اعتبار، شرط اثرگذاری واقعی این نوع حمایت‌هاست.