کاهش امنیت مسیرهای تجارت جهانی؛ اقتصاد به کدام سو می‌رود؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، گروهی از تحلیلگران اقتصادی در روزهای اخیر از تغییری بنیادین در ساختار تجارت جهانی سخن گفته‌اند. به گفته آن‌ها، دوره چند دهه‌ای که کالا، سرمایه و انرژی با کم‌ترین مانع و بیش‌ترین امنیت میان کشورها جابه‌جا می‌شد، رو به پایان است.

این موضوع برای خانوارها صرفاً یک بحث نظری نیست. هر بار که مسیر یک کشتی باربری یا یک خط انتقال انرژی با ریسک تازه‌ای روبه‌رو شود، هزینه حمل کالا بالا می‌رود. این هزینه اضافی سرانجام به قیمت تمام‌شده کالاهای وارداتی، از قطعه خودرو تا مواد اولیه صنعتی، اضافه می‌شود و به‌طور غیرمستقیم روی قدرت خرید خانوار اثر می‌گذارد.

چرا امنیت مسیرهای تجاری اهمیت بیشتری پیدا کرده؟

طی سه دهه گذشته، اقتصاد جهانی بر این فرض ساخته شده بود که کالا می‌تواند با کم‌ترین هزینه و بالاترین اطمینان از یک قاره به قاره دیگر برسد. تنش‌های ژئوپلیتیک اخیر در چند منطقه کلیدی، از جمله مسیرهای دریایی پرتردد، این فرض را زیر سؤال برده است. داده‌های تجاری نشان می‌دهد شرکت‌های بزرگ در حال بازنگری زنجیره تأمین خود هستند؛ یعنی مسیر تولید و رساندن کالا از کارخانه تا مصرف‌کننده را بازطراحی می‌کنند و بخشی از تولید را به کشورهای نزدیک‌تر یا متحد سیاسی خود منتقل می‌کنند.

اثر بر طلا، دلار و تصمیم‌های مالی خانوار

در چنین فضایی، تقاضا برای دارایی‌های امن معمولاً افزایش می‌یابد. طلا از دیرباز نقش پناهگاه سرمایه در دوران بی‌ثباتی را داشته است؛ یعنی سرمایه‌گذاران در شرایط عدم‌اطمینان بخشی از دارایی خود را به طلا تبدیل می‌کنند تا ارزش آن را از نوسان بازارهای دیگر مصون نگه دارند. همین رفتار می‌تواند در ماه‌های آینده بر قیمت جهانی طلا و به تبع آن، قیمت سکه و طلای داخلی اثرگذار باشد.

ارزش دلار نیز از این معادله جدا نیست. اگر کشورها برای کاهش وابستگی به مسیرهای مشترک تجاری، مبادلات خود را به شکل دوجانبه یا در قالب بلوک‌های اقتصادی محدودتر سازمان دهند، تقاضا برای دلار به‌عنوان ارز واسط تجارت جهانی ممکن است دستخوش تغییر شود. کارشناسان تأکید می‌کنند این روند تدریجی است و نتیجه قطعی و از‌پیش‌تعیین‌شده‌ای ندارد.

ریشه نظم فعلی به دهه ۱۹۹۰ میلادی بازمی‌گردد؛ دورانی که با گسترش سازمان‌هایی مانند سازمان تجارت جهانی، کاهش تعرفه‌ها به رشد سریع تجارت بین‌المللی انجامید. تحلیلگران معتقدند حالا بخشی از همان دستاوردها در معرض بازنگری قرار گرفته و کشورها به‌جای تمرکز صرف بر کارایی اقتصادی، به امنیت و استقلال منابع نیز وزن بیشتری می‌دهند. به گفته کارشناسان، مسیر دقیق این گذار هنوز روشن نیست و رفتار بازارهای طلا و ارز در ماه‌های پیش‌رو به میزان زیادی به تحولات ژئوپلیتیک بستگی دارد.