تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا پس از رسیدن به یکی از مهم‌ترین مراحل آماده‌سازی، نخستین تصاویر آزمایشی خود را ثبت کرد؛ رویدادی که نشان می‌دهد ابزار اصلی این تلسکوپ پس از پرتاب در شرایط فضایی به‌درستی کار می‌کند.
رومن که اوایل شهریور ۱۴۰۵ زمین را به مقصد نقطه لاگرانژی دوم سامانه خورشید–زمین (L2) ترک کرد، هنوز در مسیر رسیدن به مقصد نهایی خود قرار دارد؛ اما تیم مأموریت اکنون یک مرحله مهم پس از پرتاب را با موفقیت پشت سر گذاشته است.
نخستین نور رومن چگونه ثبت شد؟
ناسا اعلام کرده است تیم مأموریت ابزار میدان دید عریض (WFI) را با موفقیت فعال کرده است. این ابزار یک دوربین فروسرخ ۳۰۰ مگاپیکسلی محسوب می‌شود که برای تصویربرداری گسترده و دقیق از بخش‌های دوردست کیهان طراحی شده است.
نخستین تصاویر ثبت‌شده، فوتون‌های حاصل از نور ستارگان را نشان می‌دهند که برای نخستین بار به آشکارسازهای حساس WFI رسیده‌اند. البته این تصاویر هنوز شباهتی به عکس‌های نهایی و شفاف مورد انتظار از رومن ندارند.
آرایه آشکارساز در زمان ثبت تصاویر همچنان در وضعیت جمع‌شده قرار داشت و مانند شرایط زمان پرتاب، هنوز در فاصله زیادی از موقعیت فوکوس بهینه بود. به همین دلیل، ستاره‌ها در تصاویر به شکل هاله‌هایی شبیه دونات و با رنگ‌های سبز، زرد و آبی دیده می‌شوند.
این وضعیت طبیعی است و نشان‌دهنده نقص دوربین نیست. رومن همچنان در مرحله خنک‌شدن و آماده‌سازی قرار دارد و پس از فعال‌شدن سامانه هدایت دقیق و انجام کالیبراسیون، تصاویر نهایی وضوح بسیار بیشتری خواهند داشت.
آزمایش‌های رومن هنوز ادامه دارد
ثبت نخستین نور تنها یکی از مراحل آماده‌سازی رومن محسوب می‌شود. تیم مأموریت علاوه بر بررسی عملکرد WFI، تأیید کرده است سامانه کنترل حرارتی تلسکوپ نیز مطابق انتظار عمل می‌کند.
پژوهشگران طی حدود ۳۰ روز آینده عملکرد بخش‌های مختلف رومن را به‌دقت زیر نظر خواهند داشت. پیش از فعال‌سازی دوربین میدان دید عریض نیز تیم مأموریت حدود ۱۰ روز منتظر ماند تا ابزار به‌تدریج خشک و به دمای موردنظر برسد.
این احتیاط به دلیل حساسیت بالای آشکارسازهای فروسرخ رومن اهمیت زیادی دارد. این آشکارسازها ابعادی تقریباً در حد یک لپ‌تاپ دارند و مهندسان باید از واردشدن فشار حرارتی غیرضروری به آن‌ها جلوگیری کنند.
جاش شلیدر، دانشمند حوزه ابزار در مرکز پرواز فضایی گادرد ناسا، می‌گوید پس از سال‌ها ساخت و آزمایش WFI روی زمین، تیم اکنون عملکرد آن را در فضا تأیید کرده است و مراحل مهم دیگری برای دستیابی به نتایج علمی این مأموریت در پیش است.
رومن چگونه به مقصد خود می‌رسد؟
تلسکوپ فضایی رومن پس از پشت سر گذاشتن چالش‌های مختلف، از جمله مشکلات مربوط به بودجه، سرانجام زودتر از برنامه اولیه راهی فضا شد. این تلسکوپ اکنون سفری حدود ۱.۵ میلیون کیلومتری را به سمت نقطه لاگرانژی L2 در سامانه خورشید–زمین طی می‌کند.
رومن از نظر نوع رصد با تلسکوپ فضایی جیمز وب شباهت‌هایی دارد و بخش مهمی از فعالیت‌های آن بر مطالعه نور فروسرخ متمرکز خواهد بود. با این حال، نقطه قوت اصلی رومن میدان دید بسیار گسترده آن است؛ محدوده‌ای که انتظار می‌رود حدود ۱۰۰ برابر گسترده‌تر از میدان دید هابل باشد.
همین ویژگی به اخترشناسان اجازه می‌دهد بخش‌های بسیار وسیعی از آسمان را در مدت زمان نسبتاً کوتاه بررسی کنند و داده‌های گسترده‌ای برای مطالعات کیهان‌شناسی و سیارات فراخورشیدی به دست آورند.
رومن به دنبال پاسخ به سه پرسش بزرگ است
پس از تکمیل مراحل راه‌اندازی و کالیبراسیون، رومن مأموریت علمی خود را با تمرکز بر سه حوزه اصلی آغاز خواهد کرد: بررسی ماهیت ماده تاریک، مطالعه انبساط جهان و جست‌وجو و بررسی سیاره‌های خارج از منظومه شمسی.
ناسا پیش‌تر اعلام کرده بود که عمر عملیاتی این تلسکوپ می‌تواند بسیار بیشتر از برنامه اولیه باشد. در صورت فراهم‌بودن شرایط لازم، مأموریت رومن که ابتدا برای حدود ۱۰ سال برنامه‌ریزی شده بود، امکان ادامه فعالیت تا ۲۲ سال را خواهد داشت.
ثبت نخستین نور به این معنا نیست که رومن همین حالا وارد مرحله کامل عملیات علمی شده است؛ اما این رویداد تأیید مهمی برای عملکرد ابزار اصلی تلسکوپ در محیط فضا محسوب می‌شود و رومن را یک گام دیگر به آغاز مأموریت اصلی خود نزدیک می‌کند.
نظرات کاربران