نرخ دلار بانکی در ۱ سال ۲ برابر شد؛ اثرش در ترازنامه بانک‌ها

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بانک مرکزی نرخ رسمی دلار برای بانک‌ها را اعلام کرد. این نرخ، مبنای محاسبه دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی در صورت‌های مالی بانک‌ها است. بر اساس رقم تازه، نرخ ارز بانکی در ۱ سال گذشته بیش از ۲ برابر شده است.

این افزایش تغییر بزرگی در شیوه ارزش‌گذاری دارایی‌های ارزی بانک‌ها ایجاد می‌کند. وقتی نرخ ارز بانکی بالا می‌رود، هر دلاری که یک بانک در حساب‌های خود دارد، در ترازنامه به تومان بیش‌تری ثبت می‌شود. به همین دلیل، این تغییر مستقیماً روی صورت سود و زیان و میزان سرمایه بانک‌ها اثر می‌گذارد.

این نرخ چه فرقی با دلار بازار دارد؟

نرخ ارز بانکی که بانک مرکزی اعلام می‌کند، با نرخی که مردم برای خرید دلار در صرافی‌ها یا بازار آزاد پرداخت می‌کنند یکسان نیست. بانک‌ها از این نرخ برای تسعیر، یعنی تبدیل ارزش دارایی‌های ارزی به ریال در دفاتر خود، استفاده می‌کنند. به بیان ساده، تغییر این عدد قیمت دلار در بازار آزاد را مستقیماً جابه‌جا نمی‌کند، اما تصویر مالی بانک‌ها را روی کاغذ تغییر می‌دهد.

اثر این افزایش از شهریور ۱۴۰۵ در صورت‌های مالی بانک‌ها ظاهر می‌شود. بانک‌هایی که مازاد دارایی ارزی دارند، ارزش دفتری بالاتری در گزارش‌های خود ثبت می‌کنند. در مقابل، بانک‌هایی با بدهی ارزی بیش‌تر از دارایی ارزی، رشد بدهی‌ها را در ترازنامه خود می‌بینند. نتیجه نهایی برای هر بانک به ترکیب دارایی و بدهی ارزی آن بستگی دارد.

یکی از شاخص‌های مهمی که این تغییر روی آن اثر می‌گذارد، نسبت کفایت سرمایه است. این نسبت نشان می‌دهد یک بانک چه‌قدر سرمایه در برابر ریسک‌های خود دارد. تغییر نرخ ارز بانکی می‌تواند این نسبت را در برخی بانک‌ها بهبود و در برخی دیگر کاهش دهد؛ این موضوع به ترکیب دارایی‌های هر بانک بستگی دارد.

چرا این عدد برای مردم عادی اهمیت دارد؟

۲ برابر شدن نرخ ارز بانکی در ۱ سال، معیاری از افت ارزش تومان در این بازه زمانی است. این نرخ به‌طور مستقیم قیمت دلار در بازار آزاد یا کارت‌های ارزی را تعیین نمی‌کند، اما روند کلی آن هم‌راستا با دیگر نرخ‌های ارز در اقتصاد ایران حرکت کرده است. تحلیلگران این روند را نشانه‌ای از فشار مستمر تورم بر دارایی‌های ریالی می‌دانند.

بانک مرکزی در سال‌های اخیر چند بار روش محاسبه نرخ ارز بانکی را تغییر داده تا صورت‌های مالی بانک‌ها واقعی‌تر باشد. پیش از این اصلاحات، فاصله زیاد میان نرخ رسمی و نرخ بازار باعث می‌شد ارزش واقعی دارایی‌های بانک‌ها در گزارش‌های مالی کم‌تر از میزان واقعی نشان داده شود.