پولدارهای پیر، جوان‌های گرفتار

عصر ایران ؛ علی خیرآبادی - اگر در آمریکا ۶۰ ساله باشید، احتمالاً شرایط اقتصادی بسیار متفاوتی با یک جوان ۲۵ ساله دارید؛ نه فقط به این دلیل که سال‌های بیشتری کار کرده‌اید، بلکه به این دلیل که در دوره‌ای خانه و سهام خریده‌اید که قیمت آنها بسیار پایین‌تر بوده است. این البته در مورد اقتصاد خود ما هم صادق است.

این تفاوت نسلی حالا به یکی از موضوعات مهم اقتصاد آمریکا تبدیل شده است. اد یاردنی، رئیس یک شرکت پژوهشی در آمریکا معتقد است اقتصاد آمریکا بیش از گذشته بر اساس سن افراد به دو گروه متفاوت تقسیم شده است؛ نسلی که سال‌ها فرصت جمع کردن ثروت داشته و نسلی که برای شروع این مسیر با هزینه‌های بسیار بالاتری روبه‌روست.

۸۵ تریلیون دلار در جیب یک نسل

یکی از اعداد نشان‌دهنده این شکاف، ثروت نسل «بیبی‌بومرها» یعنی آمریکایی‌هایی است که عمدتاً بین سال‌های ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۴ متولد شده‌اند. این نسل در مجموع حدود ۸۵.۴ تریلیون دلار ثروت دارد؛ یعنی تقریباً نیمی از کل ثروت خانوارهای آمریکا. البته طبیعی است کسی که چند دهه بیشتر کار کرده، پس‌انداز بیشتری داشته باشد. اما مسئله فقط تعداد سال‌های کار نیست.

بسیاری از اعضای این نسل زمانی خانه، سهام و سایر دارایی‌ها را خریدند که قیمت آنها بسیار پایین‌تر از امروز بود. افزایش ارزش این دارایی‌ها طی سال‌های بعد، ثروت آنها را بیشتر کرده است.

یک خانه؛ آرزویی که برای جوانان گران‌تر شده است

برای نسل‌های جوان‌تر، داستان متفاوت است.

قیمت بالای خانه باعث شده خرید مسکن به یکی از بزرگ‌ترین موانع ایجاد ثروت تبدیل شود. کسی که امروز وارد بازار کار می‌شود، باید برای خرید خانه مبلغ بسیار بیشتری نسبت به گذشته بپردازد و در بسیاری از موارد، بخش بزرگی از درآمدش صرف هزینه‌های زندگی و اجاره می‌شود.

در بازار سهام هم شرایط مشابهی وجود دارد. کسانی که سال‌ها پیش سرمایه‌گذاری کرده‌اند، از افزایش ارزش دارایی‌هایشان بهره برده‌اند؛ اما جوانی که تازه وارد بازار می‌شود، هنوز سرمایه‌ای ندارد که از این افزایش قیمت‌ها استفاده کند.

ثروت بیبی‌بومرها ۳۰ درصد بیشتر از نسل قبل شد

این تفاوت فقط یک تصور نیست. مرکز تحقیقات پیو در بررسی وضعیت ثروت نسل‌های مختلف دریافت که متوسط ثروت خانوارهای بیبی‌بومر در سال ۲۰۲۲ به ۴۳۲ هزار و ۲۰۰ دلار رسیده است.

این رقم، پس از در نظر گرفتن تورم، حدود ۳۰ درصد بیشتر از ثروت خانوارهای هم‌سن‌وسال نسل قبل از آنها در سال ۲۰۰۱ بوده است.

یعنی نسل بیبی‌بومر نه‌تنها به دلیل سن بیشتر ثروت بیشتری جمع کرده، بلکه از شرایطی هم بهره برده که ارزش دارایی‌هایی مانند خانه و سهام در طول زمان افزایش قابل توجهی پیدا کرده است.

پنج عدد، دو تجربه کاملاً متفاوت از اقتصاد

اقتصاددانان در سال‌های اخیر برای توضیح تفاوت وضعیت اقتصادی گروه‌های مختلف از اصطلاح «اقتصاد K‌شکل» استفاده می‌کردند؛ یعنی شرایطی که در آن ثروتمندان و صاحبان دارایی جلو می‌روند، اما گروه‌های کم‌درآمد عقب می‌مانند.

حالا یاردنی معتقد است یک شکاف دیگر هم باید به این تصویر اضافه شود: شکاف میان نسل‌ها.

جوانی که تازه وارد بازار کار شده، با خانه‌های گران، هزینه‌های بالای زندگی و بازار کاری دشوارتر روبه‌روست. در مقابل، نسل‌های قدیمی‌تر بخش قابل توجهی از ثروت خود را در دوره‌ای ساخته‌اند که خرید خانه و سرمایه‌گذاری برایشان دست‌یافتنی‌تر بود.

به همین دلیل، ممکن است اقتصاد آمریکا در آمارهای کلان وضعیت خوبی داشته باشد، اما تجربه یک جوان و یک فرد بازنشسته از همین اقتصاد کاملاً متفاوت باشد.

مسئله اصلی برای نسل جدید دیگر فقط این نیست که چقدر درآمد دارد؛ بلکه این است که آیا می‌تواند با این درآمد، دارایی بسازد یا نه.