به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بخش قابل‌توجهی از ارز خانگی خانوارهای ایرانی، شامل دلار و یورو نگه‌داری‌شده در خانه‌ها، هیچ‌گاه وارد چرخه رسمی اقتصاد نمی‌شود. این نقدینگی ارزی به‌جای تبدیل‌شدن به سرمایه‌گذاری در صنایع تولیدی، به‌صورت پس‌انداز راکد باقی می‌ماند. کارشناسان اقتصادی این وضعیت را یکی از موانع اصلی تخصیص کارآمد منابع در اقتصاد کشور می‌دانند.
این موضوع برای زندگی روزمره اهمیت دارد. وقتی سرمایه ارزی خانوارها در گردش قرار نگیرد، صنایع برای خرید ماشین‌آلات و مواد اولیه با کمبود منابع مواجه می‌شوند، حتی در شرایطی که حجم قابل‌توجهی ارز به‌صورت فیزیکی در کشور نگه‌داری می‌شود. این کمبود می‌تواند به کاهش تولید و افزایش قیمت کالاهای نهایی دامن بزند.
چرا مردم ارز را در خانه نگه می‌دارند؟
بی‌اعتمادی به نظام بانکی، نگرانی از افت ارزش ریال و نبود ابزارهای مالی جذاب، از دلایل اصلی این رفتار است. بسیاری از خانوارها ترجیح می‌دهند دلار یا یورو را به‌عنوان پوششی در برابر تورم نزد خود نگه دارند، نه در حساب بانکی. این انتخاب فردی منطقی است، اما در سطح کلان، رشد اقتصادی را کند می‌کند.
طراحان سیاست پیشنهاد می‌کنند ابزارهای مالی جدید، مانند اوراق ارزی یا صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی، بتوانند این منابع را بدون فروش اجباری ارز به سمت پروژه‌های صنعتی هدایت کنند. در چنین مدلی، صاحب ارز مالکیت دارایی خود را حفظ می‌کند و در عوض سودی متناسب با بازدهی پروژه دریافت می‌کند.
مسیر پرچالش اجرا
اجرای این طرح‌ها به سادگی شعار نیست. تجربه‌های قبلی نشان داده که بدون تضمین شفاف بازپرداخت، اعتماد لازم برای ورود سرمایه‌های خانگی به چنین صندوق‌ها شکل نمی‌گیرد. کارشناسان می‌گویند موفقیت این مسیر به ثبات نرخ ارز و کاهش ریسک‌های سیاست‌گذاری بستگی دارد.
برای مخاطب عادی، معنای عملی این بحث روشن است؛ اگر چنین مکانیزم‌هایی با شرایط مطمئن راه‌اندازی شود، دارندگان ارز خانگی گزینه‌ای فراتر از نگه‌داری ساده یا فروش در بازار آزاد خواهند داشت. تا پیش از آن، رفتار غالب خانوارها همچنان بر حفظ ارز به‌عنوان ذخیره ارزش متمرکز است.
طرح هدایت ارز خانگی به صنایع استراتژیک در روزهای اخیر، از جمله یکشنبه ۲۰ سپتامبر (۲۹ شهریور)، دوباره در محافل اقتصادی مطرح شده است. این ایده در سال‌های گذشته نیز بارها پیشنهاد شده، اما تا کنون به اجرای گسترده و پایدار نرسیده است.
نظرات کاربران