آغاز طرح ۴ مرحله‌ای حذف چک کاغذی از فردا

بانک مرکزی با هدف مدرن‌سازی سازوکارهای پرداختی و اجرای تکالیف قانونی برنامه‌ هفتم پیشرفت، چارچوب تازه‌ای برای دگرگونی مبادلات بانکی تعریف کرده است.

طبق اسناد قانونی بالادستی، صدور چک‌های کاغذی از ابتدای سال سوم برنامه‌ پنج‌ساله به‌طور کامل متوقف خواهد شد. شبکه‌ بانکی کشور اکنون ملزم شده تا گام‌به‌گام بسترهای لازم را برای جایگزینی دسته‌چک‌های سنتی با نسخه‌های دیجیتال فراهم سازد.

بانک مرکزی طی بخشنامه‌های پیاپی و به‌دنبال مصوبه‌ هفدهمین جلسه‌ هیئت عامل، زمان‌بندی دقیق و نسبت‌های هدف‌گذاری‌شده را ابلاغ کرد.

بر پایه‌ این دستورالعمل، بانک‌ها موظف‌اند در گام نخست از آغاز مهر ۱۴۰۵ تا پایان آذر همان سال، دست‌کم ۲۵ درصد از مجموع دسته‌چک‌های صادره را به شکل الکترونیکی عرضه کنند و همین سهم را در واگذاری غیرحضوری چک‌های الکترونیک سامانه چکاوک به ثبت برسانند.

زمان‌بندی گام‌های توسعه‌ چک الکترونیکی و سامانه‌ چکاوک

نقشه‌ راه اعلام‌شده در چهار فاز مجزا تدوین شده تا فرآیند گذار بدون ایجاد اختلال در مبادلات تجاری کشور انجام پذیرد.

اهداف تعیین‌شده در فازهای بعدی به‌سرعت افزایش می‌یابد؛ به‌طوری‌که سهم چک‌های الکترونیک در فاز دوم به ۴۰ درصد، در فاز سوم به ۶۰ درصد و در نهایت تا پایان تیر ۱۴۰۶ به ۸۰ درصد خواهد رسید.

جدول زیر مسیر گام‌به‌گام گسترش این خدمات را به تصویر می‌کشد.

نسبت تعداد دسته‌چک‌های الکترونیکی صادره به کل دسته‌چک‌ها

نسبت چک‌های الکترونیکی غیرحضوری در چکاوک

کاهش پلکانی سقف برگه برای مشتریان حقیقی

هم‌راستا با رشد سامانه‌های برخط، صدور دسته‌چک‌های سنتی با محدودیت‌های شدیدی در تعداد برگه روبه‌رو می‌شود.

سیاست‌گذار پولی قصد دارد تمایل به استفاده از کاغذ را از میان ببرد. سقف مجاز برای اشخاص حقیقی در هر دوره کاهش چشمگیری خواهد داشت و در نهایت به ۱۰ برگ می‌رسد.

جدول زیر روند انقباضی صدور برگه برای افراد حقیقی را نشان می‌دهد.

صدور دسته‌چک کاغذی حداکثر به‌میزان ۱۰۰ برگ

صدور دسته‌چک کاغذی حداکثر به‌میزان ۵۰ برگ

صدور دسته‌چک کاغذی حداکثر به‌میزان ۲۵ برگ

صدور دسته‌چک کاغذی حداکثر به‌میزان ۱۰ برگ

برنامه‌ زمانی محدودسازی دسته‌چک اشخاص حقوقی و ضمانت‌های اجرایی

شرکت‌ها و مشتریان حقوقی نیز از این تغییر ساختاری مستثنی نیستند، هرچند بازه‌ زمانی انطباق برای آن‌ها طولانی‌تر در نظر گرفته شده است.

صدور دسته‌چک برای نهادهای حقوقی در دو مرحله محدود خواهد شد.

جدول زیر جزییات مرتبط با بنگاه‌ها را مشخص کرده است.

صدور دسته‌چک کاغذی حداکثر به‌میزان ۱۰۰ برگ

صدور دسته‌چک کاغذی حداکثر به‌میزان ۵۰ برگ

نظارت بر عملکرد تک‌تک موسسات مالی در دستیابی به این شاخص‌ها به‌شکل پیوسته صورت می‌گیرد.

نهاد ناظر اعلام کرده که در صورت پایبند نبودن هر بانک به اهداف تعیین‌شده، اقدامات بازدارنده و تنبیهی بر اساس بند ۳ ماده‌ی ۲۵ قانون بانک مرکزی بدون مسامحه اعمال خواهد شد.

به نظر شما حذف چک‌های کاغذی تا چه حد به افزایش امنیت معاملات و کاهش کلاهبرداری‌های مالی کمک خواهد کرد؟ دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.