به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، پلتفرم تحلیل داده «دیتاک» در گزارشی تازه اعلام کرد گردش مالی بازار فیلترشکن یا وی‌پی‌ان در ایران به ۱۰۵ هزار میلیارد تومان رسیده است. این رقم نشان می‌دهد دسترسی به اینترنت بدون محدودیت، دیگر یک انتخاب فرعی نیست و به بخشی از هزینه‌های ثابت بسیاری از خانوارها و کسب‌وکارهای ایرانی تبدیل شده است.
بر اساس همین گزارش، در روزهایی که اینترنت کشور با قطعی یا کندی گسترده مواجه می‌شود، قیمت فیلترشکن‌ها تا ۲۳۴ برابر بالا می‌رود. به زبان ساده، ابزاری که در روزهای عادی چند هزار تومان قیمت دارد، در روزهای بحرانی می‌تواند چند برابر آن معامله شود. این جهش قیمتی، نمونه‌ای از رفتار معمول بازارهای کم‌عرضه در برابر تقاضای ناگهانی است؛ وقتی دسترسی به یک کالا محدود می‌شود، خریداران برای تضمین آن حاضر به پرداخت مبلغی چند برابر قیمت پایه می‌شوند.
اگر رقم ۱۰۵ همت را در جمعیت کشور تقسیم کنیم، به‌طور تقریبی به ازای هر ایرانی نزدیک به ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان صرف تهیه فیلترشکن شده است. این عدد میانگینی کلی است، نه هزینه واقعی هر خانوار، اما اندازه این بازار پنهان را برای مخاطب عادی ملموس‌تر می‌کند.
بازاری که هیچ نهادی رسماً آن را اداره نمی‌کند
این حجم از گردش مالی در بازاری جریان دارد که قیمت‌گذاری یا نظارت رسمی مشخصی ندارد. فروش اشتراک فیلترشکن عمدتاً از طریق کانال‌ها و صفحات غیررسمی انجام می‌شود و همین موضوع باعث می‌شود نوسان قیمت‌ها به‌شدت به عرضه و تقاضای لحظه‌ای وابسته باشد. هر بار که سرعت یا پایداری اینترنت کاهش می‌یابد، تقاضا برای فیلترشکن‌های باکیفیت‌تر بالا می‌رود و قیمت‌ها به همان نسبت رشد می‌کند.
برای بسیاری از کاربران، هزینه فیلترشکن دیگر یک مخارج جانبی نیست و به بخشی از بودجه ماهانه اینترنت تبدیل شده است. کسب‌وکارهای کوچکی که برای ارتباط با مشتریان یا تأمین‌کنندگان خارجی به پلتفرم‌های بین‌المللی وابسته‌اند نیز ناچارند این هزینه را در قیمت تمام‌شده خدمات خود لحاظ کنند. به این ترتیب، نوسان بازار فیلترشکن به‌طور غیرمستقیم بر سایر بخش‌های اقتصاد کشور نیز اثر می‌گذارد.
روند رو به رشد این بازار در سال‌های اخیر تازگی ندارد، اما رسیدن گردش مالی آن به رقمی معادل ۱۰۵ همت، نخستین بار است که با این وضوح داده‌محور منتشر می‌شود. کارشناسان اقتصاد دیجیتال معتقدند تا زمانی که ثبات و کیفیت اتصال به اینترنت بهبود نیابد، این بازار غیررسمی همچنان بزرگ‌تر خواهد شد.
نظرات کاربران