جهان صنعت – فولاد یک طرف ماجرا را با برق و طرف دیگر با سنگ‌آهن می‌بازد و تفکیک تالار برق در بورس انرژی و بحث صادرات مواد اولیه زنجیره فولاد را دوباره وارد یک چالش جدی کرده است. صنعت فولاد ایران این روزها تنها با کوره‌های خاموش و برق و گاز بی‌ثبات دست‌وپنجه نرم نمی‌کند. هربار که تصمیم تازه‌ای برای این صنعت روی میز می‌آید بخشی از زنجیره تولید فولاد باید خود را با قاعده‌ای جدید وفق دهد؛ زنجیره‌ای که از دل معدن شروع می‌شود و تا کارخانه و بازار و صادرات ادامه پیدا می‌کند. در چنین شرایطی حتی یک تصمیم درباره نحوه عرضه برق می‌تواند برای فولادسازان به‌موضوعی فراتر از یک تغییر معاملاتی تبدیل شود.
خبر تفکیک تالار عرضه برق صنایع فولادی و پتروشیمی در بورس انرژی حالا به‌یکی از بحث‌های داغ میان فعالان این دو صنعت تبدیل شده است. این تصمیم قرار است نحوه عرضه یکی از مهم‌ترین نهاده‌های تولید را تغییر دهد و طبیعی بوده که برای صنعتی مانند فولاد کوچک‌ترین تغییر در سازوکار تامین برق بی‌اهمیت نباشد اما ماجرا فقط به‌برق ختم نمی‌شود. در سوی دیگر زنجیره سنگ‌آهن هم قرار دارد؛ ماده اولیه‌ای که تمام مسیر تولید فولاد از آن آغاز می‌شود و برخلاف بسیاری از نهاده‌های تولید ذخیره‌ای نیست که بتوان بی‌حساب روی تداوم آن حساب کرد. طی سال‌های اخیر همزمان با توسعه ظرفیت فولاد کشور بحث تامین پایدار مواد اولیه و نحوه مصرف ذخایر سنگ‌آهن نیز اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در این میان صادرات سنگ‌آهن و محصولات میانی زنجیره مانند کنسانتره و گندله نیز همواره محل بحث میان فعالان بخش معدن و فولاد است.
اکنون این پرسش مطرح می‌شود که آیا تصمیم تازه درباره تالارهای برق می‌تواند معادلات تولید فولاد را تغییر دهد و در شرایطی که ذخایر سنگ‌آهن محدود بوده چه سرنوشتی در انتظار مواد اولیه این صنعت است؟
احمد دنیانور، عضو انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران درباره اجرای مصوبه مربوط به‌تفکیک تالار عرضه برق صنایع فولادی و پتروشیمی در بورس انرژی به‌تجارت‌نیوز گفت: باتوجه‌به اینکه اطلاعات و داده دقیقی درباره راهبرد دولت در اجرای این تصمیم در اختیار نیست موضوع برای فولادی‌ها همچنان گنگ و مبهم است. از همین رو این نگرانی وجود دارد که بار دیگر نقشه‌ای برای صنعت فولاد کشور در حال طراحی باشد.
وی با اشاره به‌روند رشد صنعت فولاد در سال‌های اخیر بیان کرد: صنعت فولاد کشور طی هفت‌تاهشت‌سال گذشته رشد و پیشرفت قابل‌توجهی داشته و حتی در مقایسه با بسیاری از صنایع دیگر مسیر توسعه را با سرعت بیشتری طی کرده و از برنامه نیز جلوتر رفته است.
دنیانور با بیان اینکه همین روند موجب شده صنعت فولاد همواره درمعرض هجمه قرار گیرد، اظهار کرد: دشمنان این آب‌وخاک از یک‌سو و برخی دوستان ناآگاه از سوی دیگر صنعت فولاد را هدف انتقاد و فشار قرار می‌دهند. تصور برخی این است که فولادی‌ها از رانت گسترده انرژی و مواد اولیه برخوردارند درحالی‌که چنین برداشتی از نگاه فعالان این صنعت نادرست است.
فشار بر فولاد از مسیر انرژی تشدید شده است
دنیانور با تاکید بر اینکه این نگاه مبنای بخشی از سیاست‌های اعمال‌شده علیه صنعت فولاد قرار گرفته، تشریح کرد: براساس چنین تصوری تلاش می‌شود فشار بیشتری بر این صنعت وارد شود، عرضه آن تحت کنترل قرار گیرد و حتی اختیار ارزش محصول از فولادسازان گرفته شود. درکنار این موارد قیمت انرژی نیز به‌شکل قابل‌توجهی افزایش یافته و در برخی اقلام تا ۳۰برابر و در بعضی موارد قیمت برق تا ۱۶برابر رشد کرده است.
عضو انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران با اشاره به‌فشارهای موجود در نحوه عرضه و قیمت‌گذاری محصولات فولادی افزود: امروز تقریبا همه‌چیز گران می‌شود اما زمانی که نوبت به‌آهن می‌رسد انتظار بر این است که قیمت آن افزایش پیدا نکند. این در حالی است که سهم آهن از ارزش نهایی یک ساختمان به‌شکل قابل‌توجهی کاهش یافته است. وی با اشاره به‌سهم آهن در هزینه نهایی ساخت مسکن بیان کرد: اگر یک واحد مسکونی را در نظر بگیریم هزینه آهن مصرف‌شده در آن حتی از حق بنگاه معاملات ملکی نیز کمتر است. در یک معامله بنگاه ممکن است حدود یک‌درصد و در مجموع تا ۲درصد از ارزش معامله را به‌عنوان حق‌الزحمه دریافت کند اما سهم آهن از ارزش همان خانه اکنون به‌کمتر از یک‌درصد رسیده است.
سهم آهن از قیمت مسکن به‌زیر یک‌درصد رسیده است
دنیانور با انتقاد از استمرار این روند در سیاستگذاری‌ها توضیح داد: این حجم از فشار بخشی از همان هجمه‌ای بوده که صنعت فولاد با آن مواجه شده است. متاسفانه دولت نیز فارغ از اینکه چه دولتی بر سر کار باشد به‌نوعی در همین مسیر حرکت کرده است. این موضوع دیگر بحث چپ‌وراست نیست و دست‌کم طی ۱۰سال گذشته دولت‌های مختلف در همین مسیر گام برداشتند.
او درباره مصوبه اخیر مربوط به‌تفکیک تالارهای عرضه برق نیز عنوان کرد: درباره این تصمیم اینکه تالارها تفکیک شدند و چه سازوکاری برای آن در نظر گرفته شده، هنوز مشخص نیست با چه هدفی انجام شده و درنهایت چه خروجی‌ای خواهد داشت بنابراین فعلا نمی‌توان درباره آن اظهارنظر دقیقی داشت و باید منتظر ماند تا مشخص شود چه سیاستی برای صنعت فولاد درنظر گرفته شده است.
ذخایر سنگ‌آهن سرمایه‌ای برای نسل‌های آینده است
دنیانور در ادامه تامین سنگ‌آهن را یکی دیگر از چالش‌های اساسی صنعت فولاد دانست و تاکید کرد: تامین سنگ‌آهن یکی از مسائل غم‌انگیز این صنعت است. ماده اولیه فولاد یعنی سنگ‌آهن یک منبع محدود است. شکل‌گیری این ذخایر میلیون‌ها سال زمان برده و به‌همین دلیل نمی‌توان آن را منبعی تجدیدپذیر دانست. هر میزان از این ذخایر که استخراج شود دیگر به‌سادگی قابل جایگزینی نیست. وی با اشاره به‌حجم سرمایه‌گذاری صورت‌گرفته در صنعت فولاد و اشتغال ایجادشده در این بخش اظهار کرد: با توجه به‌سرمایه‌گذاری گسترده‌ای که در حوزه فولاد انجام شده و اشتغال قابل‌توجهی که این صنعت ایجاد کرده باید از مواد اولیه آن نیز حفاظت شود. مجموعه این عوامل نشان می‌دهد که صیانت از ذخایر سنگ‌آهن باید در اولویت قرار گیرد اما متاسفانه در عمل چنین اتفاقی نمی‌افتد.
صادرات خام ذخایر فولاد را به‌پایان نزدیک می‌کند
دنیانور با انتقاد از صادرات مواد اولیه به‌شکل خام گفت: امروز سنگ‌آهن، کنسانتره و گندله همچنان به‌صورت خام صادر می‌شوند. از نظر فنی استدلال برای ادامه این روند قابل دفاع نیست چراکه هر ذخیره معدنی هرقدر هم گسترده باشد سرانجام روزی به‌پایان می‌رسد. عضو انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران ادامه داد: اگر قرار است صنعت فولاد کشور همچنان به‌فعالیت خود ادامه دهد و سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در این بخش به‌نتیجه برسد باید از مواد اولیه آن حفاظت کرد. ذخایر سنگ‌آهن فقط متعلق به‌امروز نیست و باید به‌گونه‌ای مصرف شود که سهمی نیز برای آیندگان باقی بماند.او خاطرنشان کرد: صادرات سنگ‌آهن، کنسانتره و گندله باید متوقف شود و این مواد دراختیار واحدهای فولادی کشور قرار گیرد. نمی‌توان ذخیره‌ای را که شکل‌گیری آن میلیون‌ها سال زمان برده به‌سادگی استخراج و صادر کرد و انتظار داشت این منابع برای نسل‌های بعد نیز باقی بماند.
نظرات کاربران