به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، محمدرضا فرزین در دی ۱۴۰۱ ریاست بانک مرکزی را از عبدالناصر همتی تحویل گرفت. در آن روزها نرخ دلار در بازار آزاد حدود ۴۰ هزار تومان بود. ۳ سال بعد، در دی ۱۴۰۴، فرزین همین جایگاه را دوباره به همتی بازگرداند؛ اما این‌بار دلار با ۱۰۰ هزار تومان افزایش به حدود ۱۴۰ هزار تومان رسیده بود.
این تغییر یعنی ارزش تومان در برابر دلار در طول یک دوره سه‌ساله ۲۵۰ درصد کاهش پیدا کرده است. به زبان ساده، کسی که در دی ۱۴۰۱ با ۴۰ میلیون تومان می‌توانست هزار دلار بخرد، برای خرید همان مقدار دلار در دی ۱۴۰۴ باید نزدیک به ۱۴۰ میلیون تومان کنار می‌گذاشت.
۳ سال، یک مسیر نزولی برای تومان
کاهش ارزش پول ملی در این بازه بی‌سابقه نبوده، اما شدت و پیوستگی آن قابل توجه است. کارشناسان بازار ارز این روند را نتیجه ترکیبی از تحریم‌ها، کسری بودجه دولت و رشد نقدینگی می‌دانند. رشد نقدینگی یعنی حجم پول در گردش در اقتصاد بیشتر از رشد تولید کالا و خدمات افزایش یافته؛ نتیجه طبیعی آن، افت ارزش پول و بالا رفتن قیمت‌ها است.
در همین دوره، شاخص تورم عمومی نیز مسیری صعودی داشت، هرچند سرعت رشد نرخ دلار در بازار آزاد از تورم رسمی پیشی گرفت. این فاصله باعث می‌شود قیمت کالاهای وارداتی، از خودرو گرفته تا قطعات و کالاهای مصرفی، سریع‌تر از سایر اقلام گران شود.
بازگشت به نقطه آغاز، با عددی متفاوت
بازگشت ریاست بانک مرکزی به همتی، پس از ۳ سال، این پرسش را در میان فعالان اقتصادی مطرح کرده که سیاست‌گذاری ارزی در این بازه چه دستاوردی برای ثبات قیمت‌ها داشته است. رقابت میان عرضه و تقاضای دلار در بازار آزاد، در نبود منابع ارزی کافی از صادرات نفت و غیرنفتی، همچنان به سود خریداران و به زیان ارزش تومان پیش رفته است.
برای مخاطب عادی، این آمار مستقیماً به قیمت سکه، طلا و کالاهای وارداتی گره خورده است؛ چون این اقلام معمولاً بر مبنای نرخ دلار قیمت‌گذاری می‌شوند. افت تومان یعنی هزینه بیشتر برای خرید همان کالا یا خدمت، حتی اگر درآمد افراد به همان نسبت افزایش نیافته باشد.
روند نرخ دلار در ماه‌های پیش رو به عوامل متعددی از جمله میزان صادرات نفتی، تحولات دیپلماتیک و سیاست‌های ارزی بانک مرکزی بستگی دارد. داده‌های تاریخی نشان می‌دهد نوسان در دوره‌های انتقال مدیریتی در بانک مرکزی معمولاً افزایش می‌یابد، موضوعی که تحلیل‌گران بازار در روزهای آینده آن را رصد خواهند کرد.
نظرات کاربران