مدل‌های ارزان‌تر و قدرتمندتر؛ مرز تازه رقابت در صنعت هوش مصنوعی

رقابت شرکت‌های هوش مصنوعی که سال‌ها بر سر داشتن قدرتمندترین و گاه پرخطرترین مدل‌ها ادامه داشت، اکنون وارد فاز تازه‌ای شده است: رقابت بر سر قیمت.

به گزارش ایتنا ، بزرگ‌ترین ریسک پیشِ روی رونق صنعت هوش مصنوعی همواره میزان تقاضا بوده است و کاهش قیمت مدل‌ها بدون افت سطح هوشمندی آنها، به‌عنوان نشانه‌ای مثبت برای آینده این صنعت تلقی می‌شود.

با کاهش قیمت مدل‌های برتر شرکت‌هایی مانند اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک ، میزان استفاده از آنها به‌شکل چشمگیری افزایش یافته؛ روندی که برای توجیه هزینه‌های چندتریلیون‌دلاری این صنعت ضروری به نظر می‌رسد.

هفته‌ای پرتراکم از عرضه مدل‌های جدید این هفته را می‌توان اوج رقابت شرکت‌های هوش مصنوعی دانست؛ اوپن‌ای‌آی، آنتروپیک، اسپیس‌ایکس و چند شرکت چینی سازنده مدل‌های زبانی، همگی محصولات تازه‌ای را روانه بازار کرده‌اند.

بیشتر این مدل‌ها سطحی از هوشمندی را با قیمت‌هایی ارائه می‌دهند که تا چند ماه پیش غیرقابل‌تصور بود.

اوپن‌ای‌آی روز سه‌شنبه از مدل‌های GPT-6 Sol و GPT-6 Luna رونمایی کرد که به گفته این شرکت، هزینه استفاده مشتریان تجاری بزرگ را نسبت به نسخه‌های پیشین همین مدل‌ها تا ۵۰ درصد کاهش می‌دهد.

آنتروپیک نیز همزمان مدل Opus 5.5 را عرضه کرد که بر اساس اعلام این شرکت، هزینه اجرای آن حدود ۴۰ درصد کمتر از Opus 5 است، بدون آنکه از سطح هوشمندی مدل کاسته شود.

از سوی دیگر، شرکت ایکس‌ای‌آی متعلق به ایلان ماسک روز دوشنبه مدل Grok 4.7 را با محوریت نسبت قیمت به عملکرد معرفی کرد؛ هرچند شدت رقابت در این صنعت به‌حدی است که تنها ظرف ۲۴ ساعت، رقبا بخش بزرگی از این مزیت قیمتی را خنثی کردند.

فشار بر حاشیه سود، اما چشم‌انداز مثبت برای رونق صنعت شدت و سرعت این رقابت در بحبوحه جنگ قیمتی، چالشی جدی برای اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک به شمار می‌رود؛ دو شرکتی که برای توجیه ارزش‌گذاری چندتریلیون‌دلاری خود نیازمند حفظ مشتریان و رشد درآمد هستند.

با این حال، کارشناسان معتقدند این روند در مجموع برای رونق صنعت هوش مصنوعی مثبت است، چرا که کاهش قیمت‌ها سرمایه‌گذاری بر آینده این فناوری را آسان‌تر می‌کند.

بنا به نوشته آکسیوس ، شواهد رو به افزایشی نیز نشان می‌دهد که کاهش هزینه‌ها می‌تواند به نفع تمام ارائه‌دهندگان هوش مصنوعی تمام شود.

شرکت Citadel Securities در گزارشی به مشتریان خود اعلام کرده که کاهش هزینه هر توکن، مصرف را افزایش داده و کل هزینه‌کرد در حوزه هوش مصنوعی رو به رشد است؛ روندی که می‌تواند سودآوری بیشتری برای آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی و تأمین‌کنندگان زیرساخت محاسباتی به همراه داشته باشد.

بانک مورگان استنلی نیز رقابت شرکت‌های چینی را نشانه‌ای مثبت برای این صنعت می‌داند، چرا که این رقابت با جذب مشتریان بیشتری که اکنون می‌توانند با هزینه کمتر به هوش مصنوعی دسترسی داشته باشند، تقاضای کلی برای محاسبات را افزایش می‌دهد.

این پدیده در نظریه‌های کلاسیک اقتصادی با عنوان «پارادوکس جونز» شناخته می‌شود؛ نظریه‌ای که بر اساس آن، کاهش هزینه یک منبع فناورانه، مصرف آن را افزایش می‌دهد.

پیشتازی مدل‌های متن‌باز چینی در همین حال، شرکت‌های سازنده مدل‌های متن‌باز که عمدتاً چینی هستند، در هفته‌های اخیر پیشرفت چشمگیری داشته‌اند.

شرکت دیپ‌سیک این ماه مدل V4.1 Flash را عرضه کرد که به گفته این شرکت در چندین آزمون معیار از پرچمدار پیشین خود پیشی گرفته و بهبودهای فنی آن امکان کاهش قیمت را فراهم کرده است. این مدل اکنون با جهشی ۱۷۲ درصدی در میزان استفاده طی این هفته، رتبه نخست جدول رده‌بندی OpenRouter را در اختیار دارد.

کاهش قیمت برای کسب سهم بازار، پدیده‌ای تازه در صنعت هوش مصنوعی نیست. شرکت‌های این حوزه سابقه طولانی در عرضه مدل جدید و سپس کاهش قیمت نسخه‌های پیشین، یا حتی عرضه نسخه‌های «فلش» کوچک‌تر و ارزان‌تر از مدل‌های بزرگ‌تر خود دارند.

با این حال، افزایش رقابت از سوی ارائه‌دهندگان مدل‌های متن‌باز و صعود چشمگیر آنها در جدول‌های رده‌بندی، تمرکز گسترده‌تری بر مسئله قیمت در میان آزمایشگاه‌های پیشرو هوش مصنوعی ایجاد کرده است.

با توجه به تلاش گسترده آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی برای عرضه مدل‌های ارزان‌تر، به نظر می‌رسد نگرانی‌های پیشین درباره قیمت‌های سرسام‌آور این فناوری اکنون به خاطره‌ای دور بدل شده است.