انرژی جهانی و بازاری که همچنان سردرگم است

اقتصاد جهان بر خلاف ادعاهایی همچون کاهش توجه جهانی به سوخت‌های فسیلی، در حالی همچنان بر پایه نفت و گاز می‌گذرد که واکش‌های بازارهای جهانی حکایت از استمرار دوران بی ثباتی‌های پیش بینی ناپذیری دارد در حالی که قدرت ایران در تنگه هرمز و تاب آوری در برابر فشارها، تاثیرات بسیاری بر این بازار داشته است.

وعده درمانی‌ها و حتی سخنان و ادعاهای مذاکراتی ترامپ رئیس جمهور آمریکا در نشست سازمان ملل نیز نتوانسته است روند رو به شد قیمت نفت و البته به تبع آن حامل‌های انرژی از جمله بنزین در جهان را تغییر دهد و همچنان بازار مسیر خود را می رود. در همین چارچوب فاصله قیمتی نفت آتی و نفت فیزیکی در بازار به حدود ۲۰ دلار رسیده است یعنی نفت کافی از تنگه هرمز عبور نمی‌کند و بازارهای نفتی کمبود نفت دارند. قیمت نفت برنت در معاملات باوجود کاهش در بالاترین رقم بیش از ۱۰۶ دلار معامله شده است اما قیمت واقعی نفت در بازارهای نفتی یعنی همان برنت نقدی (Dated Brent) به ۱۲۵ دلار رسیده است. شواهد نشان می‌دهد که بازار نفت به سمت کاهش شدید پیش نمی رود چنانکه ترامپ نیز دیگر از وعده درمانی‌های خود خسته شده و رسما وعده پس از انجام انتخابات ابان ماه را سر می‌دهد. این وضعیت در حالی است که به رغم فشارها و جوسازی‌های آمریکا داده‌های رهگیری کشتی‌ها از تداوم خلوتی تنگه هرمز حکایت دارد؛ اما وزیر خارجه آمریکا می‌گوید واشنگتن این آبراه را باز نگه داشته است. بر اساس داده‌های اولیه رهگیری کشتی‌ها که دیروز جمعه منتشر شد، تردد کشتی‌های عبوری در تنگه هرمز روز پنجشنبه به ۹ فروند کاهش یافت، در حالی که روز پیش از آن ۱۴ فروند بود.میانگین عبور در این تنگه طی ۱۰ روز به ۱۸ فروند رسیده است. پیش از بحران روزانه حدود ۱۲۵ کشتی از این تنگه عبور می‌کرد و این رقم تنها حدود ۱۴ درصد سطح عادی است.

این وضعیت تاثیرات بسیاری بر اقتصاد اروپا داشته است چنانکه رکورد تاریخی قیمت گازوئیل در اروپا شکست؛ عددی که از سال ۲۰۰۵ تاکنون دیده نشده بود.‌ قیمت گازوئیل در پمپ‌بنزین‌های کشورهای عضو اتحادیه اروپا به سطح بی‌سابقه‌ای رسید و با ثبت ۲.۲۳ یورو در هر لیتر، بالاترین رقم تاریخی خود را تجربه کرد. این رقم در هفته پیش ۲.۱۶ یورو بود.بر اساس تحلیل خبرگزاری فرانسه از داده‌های ملی منتشرشده توسط کمیسیون اروپا در روز پنجشنبه، قیمت‌های بی‌سابقه‌ای در ۱۹ کشور از ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا ثبت شده که در صدر آن‌ها آلمان، فرانسه و ایتالیا قرار دارند.این داده‌ها از سال ۲۰۰۵ به‌صورت هفتگی منتشر می‌شود و با این حساب قیمت گازوئیل در اتحادیه اروپا نسبت به قبل از جنگ در منطقه حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است.

نکته قابل توجه آنکه ادعای غربی‌ها برای نمایش حرکت کشورهای عربی در تامین انرژی نیز با ابهامات بسیار همراه شده است چنانکه بیمه جنگ نفتکش‌های سعودی در دریای سرخ به نسبت چند هفته پیش ۳ برابر شد و هزینه هر سفر حمل نفت عربستان به دست‌کم ۱۰ برابر قبل رسید.هزینه بیمه جنگ برای نفتکش‌های مرتبط با عربستان در دریای سرخ به حدود سه برابر سطح چند هفته پیش جهش کرده و بدین ترتیب، استفاده از بندر ینبع به‌عنوان مسیر جایگزین صادرات نفت دور از تنگه هرمز با چالشی جدی روبه‌رو شده است. این موضوع را چهار منبع آگاه در صنعت بیمه در گفت‌وگو با خبرگزاری رویترز اعلام کردند.این نرخ برای کشتی‌های عازم بنادر جنوبی عربستان در جنوب ینبع از جمله بندر جازان ممکن است تا ۷ درصد افزایش یابد. در مقابل، نرخ بیمه عبور از تنگه هرمز بین ۶ تا ۹ درصد برآورد می‌شود.بر اساس این گزارش، نفتکش‌هایی که بدون ارتباط با عربستان از دریای سرخ عبور می‌کنند، بیمه جنگ‌شان معمولاً بین ۰.۲ تا ۰.۳ درصد است. البته نرخ‌های واقعی توافق‌شده میان شرکت‌های بیمه و مشتریان با نرخ‌های اعلام‌شده تفاوت دارد و داده‌های عمومی درباره آن در دسترس نیست.بارگیری نفتکش‌ها در ینبع هنوز از سر گرفته نشده، اما نرخ بیمه جنگ بالا رفته است؛ زیرا بیمه‌گر برای «آینده» و «حضور در منطقه پرخطر» قیمت‌گذاری می‌کند، نه فقط برای بارگیری امروز. عربستان پیش‌تر از خط لوله شرق به غرب برای انتقال روزانه حدود ۴ میلیون بشکه نفت به دریای سرخ استفاده می‌کرد؛ اقدامی که پس از محدودسازی صادرات خلیج فارس از سوی ایران از طریق تنگه هرمز انجام شد. اما ریاض در ۱۱ سپتامبر (۲۰ شهریور) جریان این خط لوله را پس از حملات پهپادی که ادعا کرد از عراق انجام شده، متوقف کرد.

منابع صنعت بیمه برآورد می‌کنند که بیمه یک سفر از ینبع ممکن است ۳ میلیون دلار هزینه داشته باشد و این رقم از بنادر دورتر در جنوب یا از مسیر هرمز به حدود ۷ میلیون دلار برسد؛ در حالی که پیش از جنگ، این هزینه دست‌کم ۱۰۰ هزار دلار بود. به این ارقام باید کرایه نفتکش دست‌کم ۵۰۰ هزار دلار در روز (به نسبت قبل که حدود ۲۰ تا ۲۵ هزار دلار بوده) و هزینه سوخت که ممکن است از ۱۰۰ هزار دلار فراتر رود (قبلا روزانه حدود ۲۵ تا ۳۰ هزار دلار بوده) افزود. این وضعیت بر بازار خودرو نیز تاثیرگذار بوده است چنانکه فورد و جنرال‌موتورز در سال جاری بیش از سایر خودروسازان بزرگ بازار آمریکا سهم خود را از دست داده‌اند. فورد و جنرال‌موتورز در سال جاری بیش از سایر خودروسازان بزرگ بازار آمریکا سهم خود را از دست داده‌اند؛ وضعیتی که به گفته تحلیلگران، بخشی از آن به کمبود مدل‌های کم‌مصرف و هیبریدی در سبد محصولات این دو شرکت مربوط می‌شود.بر اساس پیش‌بینی شرکت تحقیقاتی Cox Automotive که رویترز منتشر کرده، فروش خودروهای فورد در آمریکا در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۸.۸ درصد کاهش خواهد یافت. در نتیجه، سهم فورد از بازار آمریکا نزدیک به یک واحد درصد کاهش یافته و به ۱۲.۵ درصد می‌رسد.جنرال‌موتورز نیز با شرایط مشابهی روبه‌رو است. طبق برآورد Cox، فروش خودروهای این شرکت تا پایان سپتامبر ۶.۲ درصد نسبت به سال قبل کاهش می‌یابد و سهم GM از بازار از ۱۷.۴ درصد به ۱۶.۷ درصد خواهد رسید.

این دو شرکت در میان ۱۳ خودروساز بررسی‌شده توسط Cox بیشترین کاهش سهم بازار را تجربه کرده‌اند.در همین حال، سهم مجموع سه خودروساز سنتی دیترویت، یعنی جنرال‌موتورز، فورد و Stellantis، در پایان سه‌ماهه سوم به حدود ۳۶ درصد خواهد رسید؛ سطحی که Cox آن را پایین‌ترین سهم تاریخی این سه شرکت در بازار آمریکا می‌داند.