بانک مرکزی از دی ۱۴۰۴ مجموعه‌ای از اصلاحات ارزی را با هدف تسهیل بازگشت ارز صادراتی و تأمین نیاز واردکنندگان آغاز کرده است.
این تغییرات شامل فراهم‌شدن امکان بازگشت ارز به‌صورت اسکناس، گسترش معاملات مستقیم میان صادرکنندگان و واردکنندگان و افزایش نقش بانک‌ها در خریدوفروش ارز می‌شود.
مهدی دارابی دستیار رئیس‌کل بانک مرکزی در امور ارزی می‌گوید این اقدامات باعث افزایش بازگشت ارز صادراتی و ایجاد مازاد عرضه در سامانه‌های بانک مرکزی شده است.
به گفته او، معاملات مستقیم ارزی نیز از کمتر از یک میلیون دلار در روز به بیش از ۵۰ میلیون دلار رسیده است.
بازگشت بیش از ۱.۵ میلیارد دلار ارز به‌صورت اسکناس
دارابی اعلام کرده است که با اجرای مقررات جدید، تنها در ماه‌های نخست بیش از ۱.۵ میلیارد دلار ارز صادراتی به‌صورت اسکناس به کشور بازگشته است.
اهمیت این تغییر در افزایش روش‌های در دسترس صادرکنندگان برای انجام تعهدات ارزی است. صادرکننده‌ای که امکان بازگرداندن درآمد خود از مسیرهای متعارف بانکی را ندارد، اکنون می‌تواند از روش ورود اسکناس نیز استفاده کند.
البته ورود اسکناس به کشور لزوماً به معنای افزایش فوری عرضه ارز در بازار نیست. اثر نهایی این سیاست به میزان ارزی بستگی دارد که از طریق بانک‌ها یا سایر مسیرهای مجاز، برای تأمین تقاضای واردکنندگان و دیگر متقاضیان در دسترس قرار می‌گیرد.
یکی دیگر از تغییرات، فراهم‌شدن امکان معامله مستقیم ارز میان صادرکنندگان و واردکنندگان براساس ماده ۱۱ قانون برنامه هفتم توسعه است.
این سازوکار با هدف کاهش واسطه‌گری اداری و کوتاه‌کردن زمان تأمین ارز طراحی شده است.
به گفته دارابی، ارزش روزانه این معاملات که پیش‌تر کمتر از یک میلیون دلار بود، اکنون از ۵۰ میلیون دلار فراتر رفته است؛ افزایشی که نشان‌دهنده گسترش استفاده از این روش برای تأمین ارز تجاری است.
در این سازوکار، صادرکننده می‌تواند ارز حاصل از فروش محصولات خود را مستقیماً در اختیار واردکننده قرار دهد. در مقابل، واردکننده نیز بدون طی کردن مراحل معمول صف تخصیص ارز، منابع مورد نیاز برای خرید مواد اولیه یا کالاهای تولیدی را تأمین می‌کند.
دارابی می‌گوید این فرایند در برخی معاملات امکان تأمین ارز مورد نیاز واردکننده را در یک روز فراهم کرده است.
افزایش نقش بانک‌ها در خریدوفروش ارز صادراتی
در کنار معاملات مستقیم، بانک مرکزی امکان فروش ارز صادرکنندگان به شبکه بانکی را نیز گسترش داده است.
براساس توضیحات دارابی، پیش از این انتقال ارز صادرکننده به واردکننده با فرایندهای اداری طولانی همراه بود.
در سازوکار جدید، صادرکننده می‌تواند ارز خود را به بانک بفروشد و بانک موظف است آن را در اختیار واردکننده قرار دهد. بانک مرکزی نیز بر این معاملات نظارت می‌کند.
این تغییر شامل اسکناس ارزی نیز می‌شود. بانک‌ها می‌توانند اسکناس وارد شده توسط صادرکنندگان را خریداری و در چارچوب مقررات برای تأمین ارز واردات استفاده کنند.
به این ترتیب، منابع ارزی حاصل از صادرات از مسیرهای بیشتری در اختیار واردکنندگان قرار می‌گیرد و وابستگی آن‌ها به یک روش مشخص برای تأمین ارز کاهش می‌یابد.
نظرات کاربران