هزینه اجاره ابرنفتکش‌های حامل نفت خام در مسیرهای میان خاورمیانه و آسیا برای نخستین بار از مرز ۱٫۲ میلیون دلار در روز فراتر رفت و فشارهای فزاینده بر بازارهای جهانی انرژی را تشدید کرد.
درگیری‌ها و تنش‌های منطقه‌ای موجب کمبود شدید بزرگ‌ترین نفتکش‌های جهان موسوم به VLCC شده است؛ زیرا شناورها ناچار به تغییر مسیرهای معمول و پیمودن مسافت‌های بسیار طولانی‌تر هستند.
به‌گزارش فایننشال تایمز به‌نقل از کارگزاری کشتیرانی برمار (Braemar) ، نرخ کرایه این دسته از شناورها با ظرفیت حمل حدود دو میلیون بشکه نفت خام در مسیر خاورمیانه به چین از اواخر ماه اوت بیش از دو برابر افزایش یافته است.
مسیرهای دیگر نیز جهش‌های مشابهی را تجربه کرده‌اند؛ به‌طوری‌که هزینه انتقال نفت از برزیل به چین طی هفته گذشته با رشدی ۳۰ درصدی همراه شد.
اثر افزایش هزینه حمل و نقل بر وضعیت بازار
آمریتا سن بنیان‌گذار مؤسسه مشاوره‌ای انرژی اسپکتس در این باره گفت: «نرخ‌های حمل‌ونقل دریایی جهشی سهمگین داشته است. هزینه حمل‌ونقل ممکن است در کوتاه‌مدت عامل شکست بازار شود، زیرا بهای تحویل نفت خام در آسیا به مرز ۱۵۰ دلار در هر بشکه نزدیک شده است.»
نرخ روزانه اجاره نفتکش‌های VLCC در بیشتر ماه‌های سال گذشته بین ۲۰ هزار تا ۵۰ هزار دلار نوسان می‌کرد.
بر اساس داده‌های بورس بالتیک ، پیش از آغاز تنش‌های اخیر نیز کمبود کشتی‌ها سبب شده بود هزینه حمل محموله‌ها در خلیج فارس طی ماه فوریه به رکورد تاریخی ۱۲۰ هزار دلار در روز برسد.
افزایش شدید هزینه‌های ترابری دریایی برخی پالایشگاه‌ها را به دلیل کاهش حاشیه سود وادار به کاهش سطح تولید کرده است؛ در حالی که قیمت سوخت‌های تصفیه‌شده نیز به بالاترین سطح خود رسیده است.
بهای گازوئیل در سنگاپور به حدود ۱۸۰ دلار در هر بشکه رسیده و در ایالات متحده و اروپا نیز فراتر از ۲۰۰ دلار در هر بشکه معامله می‌شود.
هم‌زمان، بهای نفت خام برنت طی هفته جاری به حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه بازگشته که بسیار پایین‌تر از اوج دوران جنگ یعنی بیش از ۱۲۵ دلار در ماه آوریل است.
اثر تامین خوراک از مقاصد دور بر افزایش هزینه
سن با پیش‌بینی افت بیشتر بهای نفت خام بر اثر کاهش خرید پالایشگاه‌ها تأکید کرد که وضعیت کنونی بازار به‌گونه‌ای است که همه خواهان نفت هستند اما تمایلی به خرید آن با شرایط موجود ندارند.
تامین خوراک پالایشگاه‌ها از مناطق دوردست موجب طولانی‌تر شدن مدت تردد شناورها و در نتیجه، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل شده است.
مارتین راتس تحلیلگر ارشد مورگان استنلی گفت: «پالایشگاه‌های هندی در حال حاضر نفت خام مورد نیاز خود را از برزیل، گویان، غرب آفریقا یا دریای شمال خریداری می‌کنند که مستلزم ۳۰ تا ۴۰ روز دریانوردی است.»
هم‌زمان نفت خام از طریق تنگه هرمز توسط ۶۰ فروند شناور جابه‌جا می‌شود که به‌طور مداوم رفت‌وآمد می‌کنند و سپس محموله‌های خود را در دریای عمان برای ادامه سفر به شناورهای دیگر انتقال می‌دهند.
کارگزاری کشتیرانی کلارکسونز (Clarksons) برآورد می‌کند حدود ۱۵ درصد از کل ناوگان نفتکش‌های جهان در سواحل عمان در حالت انتظار قرار دارند.
اثر انتقال کشتی به کشتی در تاخیر صادرات
از سوی دیگر، فرایند انتقال کشتی‌به‌کشتی تاخیرهای طولانی‌مدتی ایجاد کرده زیرا ابرنفتکش‌ها خارج از خلیج فارس به انتظار بارگیری می‌مانند.
عبور و مرور در خاورمیانه هزینه‌های بیمه‌ای گزافی را به شناورها تحمیل می‌کند؛ به‌گونه‌ای که این رقم در برخی موارد تا حدود ۱۰ درصد ارزش بدنه کشتی افزایش می‌یابد، در حالی که نرخ پوشش ریسک جنگ در مناطق آرام‌تر معمولا نزدیک به ۳ درصد یا کمتر برآورد می‌شود.
تام رید رئیس بخش تحلیل بازار نفت در آژانس قیمت‌گذاری آرگوس گفت: «هزینه حمل‌ونقل دیگر یک مؤلفه حاشیه‌ای در بازار نفت به‌شمار نمی‌رود، بلکه به محرک اصلی تعیین قیمت تبدیل شده است. کرایه حمل اکنون حدود یک‌پنجم هزینه تحویل نفت خام به پالایشگاه‌ها را تشکیل می‌دهد که نشان می‌دهد اختلالات دریایی چگونه مستقیما قیمت تحویل نفت را تحت تاثیر قرار می‌دهند.»
کاهش حجم تولید در چین آغاز شد
برخی از بزرگ‌ترین پالایشگاه‌های مستقل چین کاهش حجم تولید خود را آغاز کرده‌اند. مجموعه پتروشیمی هنگلی تولید پالایشگاه بزرگ دالیان با ظرفیت ۴۰۰ هزار بشکه در روز را از ظرفیت تقریبا کامل به ۸۰ درصد کاهش داده و احتمال افت بیشتر آن نیز وجود دارد.
مجموعه‌های رونگ‌شنگ و شنگ‌هنگ نیز روند کاهش سطح تولید خود را آغاز کرده‌اند.
مری ملتون تحلیلگر ارشد نفتکش‌ها در برمار گفت: «هزینه حمل نفت خام در حال ثبت رکوردهای تاریخی است و جای تعجب ندارد که چنین ارقامی حاشیه سود پالایشگاهی را تحت فشار بگذارد؛ زیرا حمل‌ونقل دریایی بین ۲۰ تا ۴۰ درصد از بهای تمام‌شده نفت تحویلی را شامل می‌شود.»
به نظر شما تداوم جهش هزینه‌های ترابری دریایی چه پیامدهایی برای قیمت حامل‌های انرژی در بازارهای جهانی خواهد داشت؟ دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.
نظرات کاربران