اخبار پولی مالی- روزانه میلیاردها تراکنش در شبکه پرداخت کشور انجام می‌شود و بخش قابل توجهی از این تراکنش‌ها همچنان با چاپ رسید کاغذی همراه است؛ فرآیندی که علاوه بر تحمیل هزینه به شبکه پرداخت، مصرف حجم قابل توجهی از منابع و ایجاد پسماند را به دنبال دارد. در چنین شرایطی، شرکت پرداخت الکترونیک سپهر با رونمایی از اپلیکیشن «رسیدا» تلاش کرده است دریافت و نگهداری رسید را از دستگاه چاپگر به تلفن همراه منتقل کند؛ طرحی که البته هدف‌گذاری آن فراتر از یک محصول متعلق به یک شرکت پرداخت است و در صورت شکل‌گیری همکاری میان PSPها و شاپرک، می‌تواند به یک راهکار مشترک در صنعت پرداخت تبدیل شود.
«رسیدا» در مراسمی با حضور مدیران و فعالان صنعت پرداخت رونمایی شد و در نخستین مرحله، تراکنش‌های انجام‌شده از طریق کارتخوان‌ها و درگاه‌های پرداخت اینترنتی سپهر را پوشش می‌دهد. کاربران می‌توانند اطلاعات تراکنش‌های خود را به صورت دیجیتال دریافت و در اپلیکیشن ذخیره کنند و دیگر برای نگهداری رسید، نیازی به نسخه کاغذی نداشته باشند.
مسئله‌ای به نام میلیاردها رسید
اهمیت این تغییر زمانی روشن‌تر می‌شود که حجم تراکنش‌های شبکه پرداخت را در نظر بگیریم. بر اساس آماری که در مراسم رونمایی و با استناد به گزارش شاپرک سال ۱۴۰۴ ارائه شد، حدود ۹۱ درصد تراکنش‌های پردازش‌شده در شبکه پرداخت از طریق کارتخوان‌ها انجام شده و تعداد این تراکنش‌ها به حدود ۴۸ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تراکنش رسیده است.
در محاسبات ارائه‌شده برای معرفی «رسیدا»، با فرض اینکه نیمی از این تراکنش‌ها یک رسید و نیمی دو رسید داشته باشند، تعداد رسیدهای چاپ‌شده در یک سال از ۷۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون فقره عبور می‌کند.
اگر طول متوسط هر رسید چهار سانتی‌متر در نظر گرفته شود، طول مجموع این کاغذها به حدود سه میلیون کیلومتر می‌رسد؛ معادل بیش از ۷۲ برابر محیط کره زمین. میزان پسماند ناشی از این حجم مصرف نیز حدود هشت هزار و ۷۰۰ تن برآورد شده است.
این ارقام البته بر پایه فرض‌های ارائه‌شده در مراسم محاسبه شده‌اند، اما در هر صورت تصویری از مقیاس مصرف کاغذ در یکی از پرتراکنش‌ترین بخش‌های اقتصاد دیجیتال کشور ارائه می‌کنند.
هدف سپهر فقط ح ذ ف کاغذ نیست
احمد پیشگاه‌زاده، مدیرعامل شرکت پرداخت الکترونیک سپهر، در مراسم رونمایی تأکید کرد که «رسیدا» قرار نیست صرفاً یک اپلیکیشن داخلی برای کاربران این شرکت باشد.
به گفته او، این محصول می‌تواند با همکاری سایر شرکت‌های پرداخت و شاپرک به یک اپلیکیشن مرجع و یکپارچه در صنعت پرداخت کشور تبدیل شود. پیشگاه‌زاده معتقد است تحول واقعی در صنعت پرداخت نیازمند همکاری و همگرایی بازیگران مختلف این صنعت است.
او همچنین حذف رسید کاغذی را موضوعی صرفاً فناورانه ندانست و بر آثار اقتصادی و زیست‌محیطی آن تأکید کرد. از یک سو، میلیون‌ها تراکنش روزانه به مصرف حجم زیادی کاغذ منجر می‌شود و از سوی دیگر، هزینه تهیه کاغذ، تجهیزات چاپ و نگهداری آنها به شبکه پرداخت تحمیل می‌شود.
در همین چارچوب، «رسیدا» می‌خواهد رسید را از یک قطعه کاغذ به یک داده دیجیتال قابل استفاده تبدیل کند.
کاهش هزینه‌های پنهان چاپ رسید
مهرداد رضایی، رئیس هیئت‌مدیره پرداخت الکترونیک سپهر، نیز در این مراسم بر همین جنبه اقتصادی تأکید کرد و گفت صرفه‌جویی ناشی از حذف رسید کاغذی فقط به قیمت کاغذ محدود نمی‌شود.
تجهیزات چاپ، تعمیر و نگهداری آنها و هزینه‌های پشتیبانی نیز بخشی از هزینه‌های شبکه پرداخت هستند و کاهش حجم چاپ می‌تواند این هزینه‌ها را نیز کاهش دهد.
رضایی همچنین از ظرفیت هوش مصنوعی برای استفاده در بخش‌هایی مانند کال‌سنتر سخن گفت؛ موضوعی که نشان می‌دهد برنامه تحول دیجیتال شرکت صرفاً به حذف کاغذ محدود نشده و بخش‌هایی از عملیات و خدمات مشتری نیز می‌تواند تحت تأثیر فناوری‌های جدید قرار گیرد.
کاربر چگونه رسید دیجیتال دریافت می‌کند ؟
فرایند استفاده از «رسیدا» بر اساس توضیحات ارائه‌شده در مراسم، نسبتاً ساده طراحی شده است. کاربر پس از نصب اپلیکیشن، شماره تلفن همراه و کد ملی خود را وارد کرده و مراحل احراز هویت را انجام می‌دهد. سپس می‌تواند کارت‌های بانکی خود را در اپلیکیشن ثبت کند.
پس از انجام تراکنش با کارتخوان‌های سپهر، رسید الکترونیکی در اپلیکیشن قرار می‌گیرد و کاربر می‌تواند در بخش «رسیدها» سوابق تراکنش‌های خود را مشاهده و مدیریت کند. امکان اشتراک‌گذاری رسید نیز برای کاربران پیش‌بینی شده است.
به این ترتیب، رسید از یک برگه مصرف‌شدنی به سابقه‌ای دیجیتال تبدیل می‌شود که امکان جست‌وجو، نگهداری و استفاده مجدد از آن وجود دارد.
مرحله بعد؛ تبدیل رسید به یک سند هوشمند
اما شاید مهم‌ترین بخش ایده «رسیدا» نه حذف کاغذ، بلکه استفاده از رسید دیجیتال به عنوان نقطه شروع خدمات جدید باشد.
ترابیان، مدیرعامل هلدینگ صاد، در مراسم رونمایی با اشاره به همین ظرفیت، «رسیدا» را قابل توسعه به یک «سند هوشمند تراکنش» دانست. در چنین مدلی، رسید دیگر صرفاً اثبات انجام یک پرداخت نیست و می‌تواند به بستری برای خدماتی مانند جست‌وجو و دسته‌بندی تراکنش‌ها، خدمات پس از فروش، باشگاه مشتریان و حتی برخی خدمات مالی تبدیل شود.
این نگاه می‌تواند مسیر محصول را از یک راهکار زیست‌محیطی به یک زیرساخت داده‌ای در صنعت پرداخت تغییر دهد؛ البته مشروط به اینکه استانداردهای لازم برای استفاده مشترک از آن شکل بگیرد.
همین موضوع باعث شده بحث همکاری میان PSPها و شاپرک به یکی از محورهای اصلی مراسم رونمایی تبدیل شود. اگر هر شرکت پرداخت راهکار جداگانه‌ای برای رسید دیجیتال ارائه کند، کاربر ممکن است با چند اپلیکیشن و چند تجربه متفاوت روبه‌رو شود؛ در حالی که هدف نهایی، ایجاد یک تجربه ساده و یکپارچه برای پذیرنده و دارنده کارت است.
ترابیان نیز بر ضرورت همکاری بازیگران صنعت برای جلوگیری از شکل‌گیری محصولات مشابه و پراکنده تأکید کرد و اطلاع‌رسانی و ایجاد مشوق برای پذیرندگان را از عوامل مؤثر در توسعه استفاده از رسید دیجیتال دانست.
از این منظر، موفقیت «رسیدا» تنها به قابلیت‌های فنی اپلیکیشن وابسته نیست؛ پذیرش کاربران، همراهی پذیرندگان، همکاری PSPها و ایجاد سازوکار مشترک در صنعت، عواملی هستند که می‌توانند مسیر آینده این طرح را تعیین کنند.
آغاز یک تغییر کوچک با پیامدهای بزرگ‌تر
رونمایی از «رسیدا» را می‌توان تلاشی برای تغییر یکی از قدیمی‌ترین اجزای تجربه پرداخت الکترونیک در ایران دانست؛ برگه‌ای که در طول سال میلیاردها بار چاپ می‌شود، برای مدت کوتاهی مورد استفاده قرار می‌گیرد و سپس به پسماند تبدیل می‌شود.
اگر این طرح بتواند از سطح یک اپلیکیشن اختصاصی فراتر رود و با ایجاد استانداردی مشترک میان بازیگران صنعت پرداخت توسعه پیدا کند، نتیجه آن تنها کاهش مصرف کاغذ نخواهد بود. تبدیل رسید به یک سند دیجیتال قابل جست‌وجو و قابل اتصال به خدمات دیگر، می‌تواند بخشی از تجربه پرداخت را نیز وارد مرحله تازه‌ای کند.
از این منظر، «رسیدا» می‌تواند شروع مسیری باشد که در نهایت، رسید کاغذی را از یک جزء ضروری پرداخت به یک گزینه منسوخ تبدیل کند؛ تغییری که هم برای کاهش هزینه‌های شبکه پرداخت و هم برای حرکت آن به سمت خدمات دیجیتال‌تر و سازگارتر با محیط‌زیست، ظرفیت قابل توجهی دارد.ا/خبار پولی مالی
نظرات کاربران