واردات نفت چین کم شد؛ سهم نفت ایران در این کاهش هنوز روشن نیست

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، چین در ماه‌های پس از آغاز درگیری آمریکا و ایران نفت خام کمتری وارد کرده است. تحلیلگران بازار انرژی این کاهش را یکی از روشن‌ترین نشانه‌های اثر بحران تنگه هرمز بر عرضه جهانی نفت می‌دانند. با این حال یک پرسش کلیدی هنوز پاسخ ندارد: چه بخشی از این کاهش مستقیماً به نفت ایران مربوط است؟

پاسخ این پرسش برای مخاطب ایرانی فقط یک بحث فنی نیست. چین در سال‌های اخیر اصلی‌ترین خریدار نفت ایران بوده است. اگر سهم ایران از این کاهش بزرگ باشد، ورود ارز به کشور کمتر می‌شود. کمبود ارز معمولاً از مسیر بازار آزاد روی قیمت دلار و سکه اثر می‌گذارد.

چرا واردات چین مهم است

چین بزرگ‌ترین واردکننده نفت خام جهان است و روزانه بیش از ۱۰ میلیون بشکه نفت از خارج می‌خرد. برای ملموس‌شدن این عدد می‌توان گفت که فقط واردات روزانه چین از کل تولید روزانه بیشتر کشورهای صادرکننده نفت بیشتر است. به همین دلیل هر تغییر در خرید چین روی قیمت جهانی نفت اثر فوری دارد.

تنگه هرمز گذرگاه حدود یک‌پنجم نفت جهان است. بخش بزرگی از نفتی که چین از خلیج فارس می‌خرد از همین مسیر عبور می‌کند. نفت ایران، عراق، عربستان، کویت و امارات در این مسیر مشترک‌اند. بنابراین اختلال در تردد، تنها صادرات ایران را هدف قرار نمی‌دهد و خریدهای چین از همه این کشورها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

معمای آمار نفت ایران

مشکل اصلی در شفاف‌نبودن آمار است. بخشی از نفت ایران به دلیل تحریم‌ها با برچسب کشورهای دیگر، به‌ویژه مالزی، وارد چین می‌شود. این فرایند در اصطلاح بازار «تغییر مبدأ» نام دارد؛ یعنی محموله پیش از رسیدن به مقصد، کشور منشأ دیگری پیدا می‌کند. در نتیجه آمار رسمی گمرک چین تصویر کاملی از خرید نفت ایران نشان نمی‌دهد.

خریداران اصلی این محموله‌ها معمولاً پالایشگاه‌های مستقل و کوچک چینی هستند که در بازار به «تی‌پات» معروف‌اند. این پالایشگاه‌ها به نفت ارزان‌تر حساس‌اند و خرید خود را سریع تغییر می‌دهند. بنابراین کاهش واردات می‌تواند هم از محدودیت عرضه ایران باشد و هم از تصمیم این خریداران برای کاهش ریسک. داده‌های فعلی هنوز امکان تفکیک دقیق این دو عامل را نمی‌دهد.

آنچه بازار زیر نظر دارد

فعالان بازار در هفته‌های آینده سه نشانه را دنبال می‌کنند: داده‌های ردیابی نفتکش‌ها، آمار واردات چین از مبدأهای واسطه، و میزان ذخایر نفت خام در بنادر چین. اگر واردات از مبدأهای واسطه هم‌زمان کم شده باشد، این احتمال تقویت می‌شود که سهم ایران از کاهش کل بزرگ باشد. تا روشن‌شدن این داده‌ها، هر برآورد قطعی درباره درآمد نفتی ایران زودهنگام است.