جهان صنعت _ بحران صندوق‌های سرمایه‌گذاری در ترکیه به‌گرفتارشدن نزدیک به‌نیم‌میلیون‌سرمایه‌گذار و انحلال حدود ۲۰میلیارد‌دلار از صندوق‌های سهامی و بازار پول منجر شده است. ماجرا از جایی آغاز شد که بازده غیرعادی برخی صندوق‌ها در شرایط تورم مزمن ترکیه سرمایه‌گذاران را به‌سمت بازار سهام کشاند اما سقوط قیمت‌ها و توقف پرداخت‌ها حالا آنها را با زیان‌های سنگین و ابهام درباره امکان بازگشت سرمایه مواجه کرده است. به‌گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا)، بلومبرگ نوشت: دو هفته پس از آنکه مهمت کاروانجی به‌توصیه یکی از بستگانش پس‌انداز خود را در یک صندوق سهامی پررونق ترکیه سرمایه‌گذاری کرد با اضطراب فراوان دکمه فروش را در اپلیکیشن معاملاتی تلفن همراهش می‌زد. کاروانجی ۲۸ساله و بیکار است و قصد داشت از ۵/2میلیون‌لیر معادل ۵۱هزاردلار برای تامین هزینه‌های ازدواج پیش روی خود استفاده کند اما حالا یکی از نزدیک به‌نیم میلیون سرمایه‌گذاری است که در بحرانی گرفتار شدند که مدیران دارایی ترکیه را درگیر کرده و این پرسش را برای آنها به‌وجود آورده که آیا هرگز پول خود را پس خواهند گرفت یا نه. نهادهای ناظر ترکیه در جریان تحقیقات درباره طرح‌های شبه‌پانزی که سال‌ها با استفاده از سهام کم‌نقدشونده ادامه داشتند دستور انحلال تعدادی از صندوق‌های سهامی و صندوق‌های بازار پول را به‌ارزش حدود ۲۰میلیارد‌دلار صادر کردند. هنوز مشخص نیست چه میزان از این سرمایه‌ها قابل بازیابی خواهد بود. برخی سرمایه‌گذاران می‌دانستند بازدهی‌های سه‌رقمی پایدار نیست درنتیجه آنها پیش از سقوط بازار از این روند خارج شدند اما برخی دیگر درک چندانی از ریسک بازار نداشتند. براساس اعلام هیات بازار سرمایه ترکیه در روز چهارشنبه در مجموع ۴۵۵هزارو۷۵۸سرمایه‌گذار در بیش از ۱۳۰صندوقی که وارد فرآیند انحلال شدند گرفتار شدند. کاروانجی در گفت‌وگویی تلفنی گفت: وقتی دستور فروش اجرا نشد وحشت کردیم. سپرده‌های بانکی بازده خوبی نداشتند و به‌همین دلیل دنبال جای دیگری برای سرمایه‌گذاری بودیم. کاملا نابود شدیم. او نیز مانند بسیاری دیگر امیدوار بود بازده بالای صندوق‌هایی که توسط شرکت‌هایی مانند ترا پورتفوی یوتنیمی و پوسولا پورتفوی یوتنیمی مدیریت می‌شوند بتواند ارزش پس‌اندازش را در برابر نرخ تورمی که در سه سال گذشته به‌طور میانگین حدود ۵۰درصد بوده حفظ کند.
چگونه صندوق‌های پربازده ترکیه سقوط کردند
ترکیه با بحران‌های بازار بیگانه نیست. با این حال در بحران‌های گذشته معمولا تمرکز اصلی بر تضعیف لیر و تهدیدهای متوجه نظام بانکی بوده است. بحران کنونی از ظن دستکاری بازده توسط گروهی از صندوق‌ها و افزایش مصنوعی ارزش دارایی‌های آنها آغاز شد. تغییرات مقرراتی که در پایان ماه آگوست اعمال شد نیز در نهایت به‌موجی از هراس در بازار در ماه جاری تبدیل شد. امره تزمن رییس ترا که در مرکز این بحران قرار دارد بامداد چهارشنبه بازداشت شد. اورکون ساکا، مدرس دانشگاه سیتی سنت جورج لندن گفت: بازدهی‌های بالا عمدتا مصنوعی بودند. او گفت: وقتی سهامی شناوری پایینی دارد خرید خود صندوق به‌سیگنال قیمتی تبدیل می‌شود و همین خرید ارزش دفتری صندوق را دوباره ارزیابی می‌کند. قیمت سهام سقوط کرد و شرکت‌ها برای تامین نقدینگی مجبور شدند دارایی‌های بیشتری بفروشند. این وضعیت خطر شکل‌گیری چرخه‌ای از زیان‌های بیشتر و خروج سرمایه‌گذاران را افزایش داد. براساس داده‌های پلتفرم‌های ردیابی صندوق‌ها یعنی فانبُل و فینتیبلز سرمایه‌گذاران بین ۳۱آگوست تا ۲۳سپتامبر حدود ۶۰۰میلیارد لیر از صندوق‌های سرمایه‌گذاری ترکیه خارج کردند. بازار سهام ترکیه نیز در ۱۶سپتامبر شدیدترین افت خود در بیش از یک‌سال گذشته را تجربه کرد. جم سرمایه‌گذار ۳۰ساله‌ای که او نیز در مراحل پایانی موج صعودی وارد بازار شده بود و به‌دلیل نگرانی از پیامدهای احتمالی نخواست نام کاملش منتشر شود، گفت: حالا همه نمادها هر روز در حال سقوط هستند. چه کسی حاضر است این سهام را بخرد تا ما بتوانیم پولمان را پس بگیریم؟با تشدید موج فروش او نتوانست ۳/۲میلیون لیری را که در دوصندوق ترا سرمایه‌گذاری کرده بود نقد کند. جم می‌گوید در ابتدا امیدوار بود این پول به‌تامین پیش‌پرداخت خرید خانه کمک کند اما حالا نگران است که اجاره ماه آینده را از کجا تامین کند.
او گفت اینکه این سرمایه را از محل فروش طلایی به‌دست آورده بود که به‌عنوان هدیه ازدواج دریافت کرده بود درد این زیان را برایش بیشتر کرده است.
این سرمایه‌گذار اهل ترکیه در گفت‌وگویی تلفنی به‌خبرنگار بلومبرگ گفت: این وضعیت دارد دیوانه‌ام می‌کند. چند روز است درست غذا نخوردم.
امیل گورول آکیوز در پایان ماه آگوست ۴/۲میلیون لیر از سرمایه‌ای را که در طلا داشت به دوصندوق سهامی ترا منتقل کرد. او تصور می‌کرد این صندوق‌ها می‌توانند با کاهش قیمت طلا از پس‌اندازش محافظت کنند.
آکیوز که فارغ‌التحصیل دانشگاه بوده و در حال حاضر به‌دنبال کار می‌گردد، از استانبول در گفت‌وگویی تلفنی گفت: در ابتدا مردد بودم اما صندوق‌ها همچنان رشد می‌کردند. عملا از چاله به‌چاه افتادم. روزی دویاسه‌ساعت بیشتر نمی‌خوابم.
پس از آنکه ترا در اوایل ماه اعلام کرد قصد دارد شرکت پورتفوی پوسولا را خریداری کند پرسش‌ها درباره نحوه پاسخ‌گویی این شرکت به‌درخواست‌های بازخرید سرمایه‌گذاران همچنان ادامه داشت. سرمایه‌گذاران صندوق‌های ترا دچار هراس شدند و این شرکت در ۱۶سپتامبر اعلام کرد که خود نیز قادر به‌پرداخت مطالبات آن دسته از مشتریان که قصد خروج از صندوق‌ها را دارند، نیست.
لطیف ارسوی، کارآفرینی از استانبول که در اوایل سال حدود ۳۰۰هزارلیر در سه‌صندوق پوسولا سرمایه‌گذاری کرده ۹۰درصد از سرمایه اولیه خود را از دست داده گفت: دیگر واقعا فرقی نمی‌کند که پولم را پس می‌گیرم یا نه!
نظرات کاربران