صنعت ارتباطات ایران در تنگنای سرمایه؛ افت ریال منابع این بخش را کوچک‌تر می‌کند

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران دیگر آن بخش پرسود سال‌های گذشته نیست. یک پرونده تازه درباره وضعیت اقتصادی این اکوسیستم نشان می‌دهد این صنعت به مرز کم‌آبی مالی نزدیک شده است. سه عامل هم‌زمان این وضعیت را ساخته است: توقف ورود سرمایه خارجی، کاهش پیوسته ارزش ریال در برابر دلار و خروج سریع سرمایه اندک باقی‌مانده.

اهمیت این وضعیت از مرز شرکت‌های فناوری فراتر می‌رود. اپراتورهای تلفن همراه، شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت و استارتاپ‌ها بخشی از زندگی روزمره و کسب‌وکار میلیون‌ها نفر را پشتیبانی می‌کنند. وقتی سرمایه این بخش کوچک شود، کیفیت خدمات، هزینه اینترنت و فرصت‌های شغلی آن هم تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

چرا ریال ضعیف به زیان این صنعت است

بخش بزرگی از زیرساخت ارتباطات، از تجهیزات شبکه تا سرور و نرم‌افزار، وارداتی است و قیمت آن به دلار تعیین می‌شود. در مقابل، درآمد شرکت‌ها عمدتاً ریالی است و تعرفه‌ها معمولاً با تأخیر اصلاح می‌شود. در نتیجه، با هر بار افزایش نرخ دلار، توان شرکت‌ها برای نوسازی و توسعه شبکه کاهش می‌یابد.

به زبان ساده، شرکتی که درآمدش را به ریال می‌گیرد و هزینه‌اش را به دلار می‌پردازد، وضعی شبیه خانواده‌ای دارد که حقوق ثابت می‌گیرد اما اجاره‌اش مدام بالا می‌رود. در چنین شرایطی، صاحبان سرمایه تمایل دارند پول خود را از بخش‌هایی خارج کنند که ارزش آن با افت ریال کم می‌شود. این منطق، خروج سرمایه از صنعت ارتباطات را سرعت داده است.

شکاف میان انتظار مدیران و واقعیت بازار

سرمایه خارجی در سال‌های گذشته یکی از منابع رشد این صنعت بود و به ورود فناوری و دانش مدیریتی هم کمک می‌کرد. اکنون این منبع عملاً در دسترس نیست. به این ترتیب، صنعت باید فقط با منابع داخلی کار کند؛ منابعی که ارزش آن‌ها هم در حال کاهش است.

نکته دیگر این پرونده، فاصله میان ذهنیت مدیران و شرایط واقعی است. بر پایه این گزارش، بخشی از مدیران هنوز نپذیرفته‌اند که دوران درآمدهای سرشار به پایان رسیده است. برنامه‌ریزی بر پایه شرایط گذشته ممکن است فشار مالی را بر شرکت‌ها بیش‌تر کند.

پیامد برای کاربران و بازار

اگر روند فعلی ادامه یابد، محتمل‌ترین سناریو کندتر شدن توسعه شبکه، فشار بیش‌تر برای افزایش تعرفه‌ها و دشوارتر شدن جذب سرمایه برای استارتاپ‌هاست. در بازار سرمایه نیز یک شاخص مهم برای ارزیابی شرکت‌های این حوزه، نسبت هزینه‌های ارزی به درآمد ریالی آن‌هاست. شرکتی که بخش بیش‌تری از هزینه‌اش ارزی باشد، در برابر نوسان نرخ ارز آسیب‌پذیرتر است.