حفاظت از پول یا سازگاری با کاهش ارزش پول؟

«بازار بورس» که رشدش همیشه همراهی کاملی با تورم و کاهش ارزش پول ملی داشته، قرار است این بار در طرح مبتکرانه وزارت اقتصاد به حافظ ارزش پول ملی و کنترل‌کننده نرخ ارز تبدیل شود. بنا به ادعای وزیر اقتصاد، «صندوق‌های ارزی»، مردمِ هراسان از کاهش ارزش دارایی‌های شخصی را ترغیب خواهند کرد تا یک دارایی ارزپایه و مصون از تورم بخرند.

این طرح در واقع به‌جای تثبیت ارزش پول ملی‌، به مردم می‌آموزد چگونه خودشان را با روند فزاینده تورمی تطبیق دهند. برخلاف تصور سیاست‌گذار، هدایت نقدینگی به این صندوق‌ها به‌جای اینکه ارزش دارایی مردم را تضمین کند، در بلندمدت افزایش قیمت ارز را تضمین می‌کند. چون ارزش اسمی پرتفوی صندوق باید متناسب با ادعای سود سرمایه‌گذاران منبسط شود. در واقع اگر افراد سهام صندوق ارزی را داشته باشند، طبیعی است که ارزش واحدهای صندوق باید با ارزش دارایی‌های داخل صندوق ارزی تغییر کند؛ این یعنی افزایش ارزش معادل ریالی دارایی صندوق مترادف کاهش ارزش پول ملی است. نکته پارادوکسیکال قضیه همین است که به‌جای اینکه این طرح تورم فزاینده و کاهش ارزش پول را حل کند، یک ابزار مالی با مشارکت مردم می‌سازد، به این امید که آنها بتوانند خودشان را از تورمی که خودشان به آن دامن زده‌اند -به واسطه سرمایه‌گذاری در صندوق- مصون کنند. سیاست‌گذار عملا به‌جای اینکه تضمین کند ارزش پول مردم حفظ شود، ابزاری ایجاد کرده است که بازدهی آن به افزایش قیمت ارز -کاهش ارزش پول ملی- گره خورده است. یعنی «حفاظت از ارزش پول» به نوعی به «حفاظت از ارزش دارایی در برابر کاهش ارزش پول» تبدیل خواهد شد. بنابراین صندوق ارزی بیش از آنکه ابزاری برای حل مسئله باشد، نشانه پذیرفتن مسئله به‌ عنوان یک واقعیت دائمی است.