به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، پرسش «آیا ایران به ابرتورم نزدیک می‌شود؟» دوباره به بحث روز تبدیل شده است. تورم سال‌هاست یکی از مسائل اصلی اقتصاد ایران است. اثر آن فقط به بالا رفتن قیمت کالا و خدمات محدود نمی‌ماند. قدرت خرید خانوارها، تصمیم‌های سرمایه‌گذاری، رفتار تولیدکنندگان و حتی اعتماد عمومی به آینده اقتصاد هم از آن اثر می‌پذیرد.
اهمیت این پرسش برای خانوارها روشن است. فاصله میان «تورم بالا» و «ابرتورم» تعیین می‌کند که پول نقد با چه سرعتی ارزش خود را از دست می‌دهد. همین سرعت، زمان‌بندی خرید، پس‌انداز و قراردادهای بلندمدت را تغییر می‌دهد.
ابرتورم دقیقاً یعنی چه؟
رایج‌ترین تعریف دانشگاهی ابرتورم را اقتصاددانی به نام فیلیپ کیگن ارائه کرده است. طبق این تعریف، ابرتورم زمانی آغاز می‌شود که قیمت‌ها در ۱ ماه دست‌کم ۵۰ درصد بالا بروند. چنین نرخی در مقیاس سالانه به حدود ۱۳ هزار درصد می‌رسد. یعنی کالایی که امروز ۱۰۰ هزار تومان قیمت دارد، ۱ سال بعد حدود ۱۳ میلیون تومان می‌شود.
در مقابل، تورم سالانه ایران در سال‌های اخیر بارها از مرز ۴۰ درصد گذشته است. تورم ۴۰ درصدی سالانه به‌طور میانگین با رشد ماهانه حدود ۲.۸ درصد برابر است. بنابراین با معیار کیگن، فاصله تورم ایران تا ابرتورم کلاسیک همچنان زیاد است.
معیار دوم: نگاه حسابداران
استاندارد بین‌المللی حسابداری شماره ۲۹ معیار دیگری ارائه می‌کند. بر پایه این استاندارد، اقتصادی که تورم انباشته آن در ۳ سال به حدود ۱۰۰ درصد برسد، نشانه‌های اقتصاد «ابرتورمی» را دارد. در این وضعیت، شرکت‌ها باید صورت‌های مالی خود را با تورم تعدیل کنند. تورم سالانه ۴۰ درصدی در ۳ سال به رشد انباشته حدود ۱۷۴ درصد می‌رسد. این رقم به‌روشنی از آستانه این معیار بالاتر است.
این دو معیار دو تصویر متفاوت نشان می‌دهند. از نگاه دانشگاهی، اقتصاد ایران در وضعیت «تورم مزمن و بالا» قرار دارد، نه ابرتورم. از نگاه حسابداری، تورم به اندازه‌ای رسیده است که ارقام مالی تعدیل‌نشده دیگر تصویر دقیقی از ارزش واقعی دارایی‌ها ارائه نمی‌کنند.
اثر ملموس بر جیب خانوار
برای خانوارها، تورم مزمن حتی بدون رسیدن به ابرتورم هزینه‌ای جدی دارد. با تورم ۴۰ درصدی، ۱۰ میلیون تومان پول نقد پس از ۱ سال فقط قدرت خرید حدود ۷ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان را دارد. این یعنی کاهش نزدیک به ۲۹ درصدی ارزش واقعی پول در ۱ سال. به همین دلیل، تقاضا برای دارایی‌هایی مانند طلا، ارز و مسکن در دوره‌های تورمی معمولاً افزایش می‌یابد.
تجربه جهانی نشان می‌دهد که انتظارات تورمی نقش تعیین‌کننده‌ای در تشدید تورم دارد. انتظارات تورمی یعنی پیش‌بینی مردم و فعالان بازار از افزایش قیمت‌ها در آینده. هرچه این انتظارات بالاتر برود، فشار خرید برای تبدیل پول نقد به کالا و دارایی بیشتر می‌شود. مسیر آینده تورم به کسری بودجه، رشد نقدینگی و سیاست‌های بانک مرکزی بستگی دارد؛ عواملی که نتیجه نهایی را تعیین می‌کنند.
نظرات کاربران