به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، نرخ دلار حواله در مرکز مبادله ارز و طلای ایران روز دوشنبه ۲۸ سپتامبر (۶ مهر) به ۱۷۲ هزار تومان رسید. این نرخ در روزهای اخیر به‌صورت روزانه افزایش یافته است. دلار بازار آزاد هم در همین مدت روند صعودی داشته و اکنون حدود ۴۰ درصد بالاتر از نرخ حواله است.
این عدد برای خانوارها فقط یک نرخ رسمی نیست. بخش بزرگی از واردات، از جمله بخشی از کالاهای اساسی، با دلار حواله تأمین می‌شود. به همین دلیل افزایش این نرخ معمولاً پس از مدتی در قیمت کالاهای فروشگاه‌ها دیده می‌شود. پرسش اصلی اکنون این است که اعتبار کالابرگ چقدر باید افزایش یابد تا خانوارها همان مقدار کالا را بخرند.
دو نرخ، دو بازار
دلار حواله ارزی است که به‌صورت انتقال بانکی معامله می‌شود، نه به‌صورت اسکناس. واردکنندگان این ارز را از مرکز مبادله می‌خرند و با آن پول کالا را به فروشنده خارجی می‌پردازند. نرخ آزاد اما از عرضه و تقاضای مستقیم مردم و فعالان بازار شکل می‌گیرد.
فاصله ۴۰ درصدی یعنی قیمت هر دلار در بازار آزاد حدود ۱٫۴ برابر نرخ حواله است. بر پایه همین نسبت، نرخ آزاد در محدوده ۲۴۰ هزار تومان قرار می‌گیرد. کاهش این فاصله معمولاً نشانه حرکت به سمت یکسان‌سازی ارزی است؛ یعنی یک نرخ واحد برای همه معاملات. اما داده‌های فعلی نشان می‌دهد هر دو نرخ هم‌زمان بالا می‌روند و فاصله میان آن‌ها هنوز زیاد است.
کالابرگ زیر فشار نرخ رسمی
کالابرگ اعتباری است که دولت برای خرید اقلام اساسی به حساب خانوارها واریز می‌کند. مبلغ این اعتبار به تومان ثابت است، اما قیمت کالاها با نرخ ارز تغییر می‌کند. هر قدر دلار حواله بالاتر برود، همان مبلغ کالابرگ کالای کم‌تری می‌خرد.
یک محاسبه ساده ابعاد موضوع را روشن می‌کند. اگر بیش‌تر قیمت تمام‌شده یک کالا به ارز وابسته باشد، افزایش ۱۰ درصدی نرخ حواله می‌تواند قیمت آن را نزدیک به همین اندازه بالا ببرد. در این حالت اعتبار کالابرگ هم باید تقریباً به همان نسبت افزایش یابد تا سبد خرید خانوار کوچک نشود. هر تأخیر در این تعدیل، یعنی به‌روز کردن مبلغ اعتبار، مستقیماً از سبد خانوار کم می‌کند.
فعالان بازار مسیر نرخ حواله را از نزدیک دنبال می‌کنند. بالا رفتن تدریجی نرخ رسمی معمولاً به این معنا تعبیر می‌شود که سیاست‌گذار می‌خواهد فاصله با بازار آزاد را کم کند. با این حال اثر آن بر نرخ آزاد به انتظارات تورمی و میزان عرضه ارز بستگی دارد. انتظارات تورمی یعنی پیش‌بینی مردم از گرانی‌های آینده. محتمل‌ترین سناریو در کوتاه‌مدت این است که بازار همچنان به اعلام روزانه نرخ مرکز مبادله واکنش نشان دهد.
نظرات کاربران