تسلا سمی سرانجام وارد تولید انبوه شد / کشنده برقی با برد ۸۰۵ کیلومتر

تسلا پس از سال‌ها توسعه و چندین بار تأخیر در برنامه عرضه، سرانجام نسخه تولیدی کشنده تمام‌برقی سمی (Semi) را معرفی کرده و تولید انبوه این محصول را در کارخانه اسپارکس ایالت نوادا آغاز کرده است. پروژه تسلا سمی نخستین بار در برنامه جامع سال ۲۰۱۶ این شرکت مطرح شد و یک سال بعد، تسلا نمونه اولیه آن را با وعده کاهش هزینه‌های عملیاتی در مقایسه با کشنده‌های دیزلی و دستیابی به برد حدود ۸۰۵ کیلومتر با بار کامل رونمایی کرد. در ابتدا قرار بود تولید این کشنده از سال ۲۰۱۹ آغاز شود، اما پیچیدگی‌های فنی پروژه باعث شد برنامه تولید چندین بار به تعویق بیفتد.

در زمان معرفی اولیه، دستیابی یک کشنده سنگین برقی به چنین بردی با تردید جدی برخی فعالان صنعت خودروهای تجاری مواجه شد. مارتین داوم، مدیر وقت بخش کامیون دایملر، حتی اعلام کرده بود که فناوری باتری در آن مقطع هنوز امکان تولید انبوه کامیونی با مشخصات اعلام‌شده از سوی تسلا را فراهم نمی‌کند. در همان دوره، مرسدس‌بنز eActros تنها حدود ۲۰۰ کیلومتر برد داشت و دوام باتری‌ها در استفاده طولانی‌مدت و حمل بارهای سنگین نیز یکی از ابهامات اصلی صنعت محسوب می‌شد.

تسلا در ادامه نتوانست برنامه آغاز تولید در سال ۲۰۱۹ را عملی کند و موعد بعدی تعیین‌شده برای سال ۲۰۲۱ نیز محقق نشد. سرانجام در اول دسامبر ۲۰۲۲، تعداد محدودی از نمونه‌های اولیه و عمدتاً دست‌ساز تسلا سمی به پپسی‌کو تحویل داده شدند تا برای حمل محصولات پپسی و فریتو-لی مورد استفاده قرار گیرند. برنامه عرضه دیگری در سال ۲۰۲۳ نیز به تأخیر افتاد، اما آزمایش‌های عملیاتی خودرو ادامه پیدا کرد و شرکت‌هایی از جمله والمارت، کاستکو، DHL، سیسکو، مارتین براور، NFI و US Foods نمونه‌هایی از سمی را برای ارزیابی در شرایط واقعی دریافت کردند. در مجموع نزدیک به ۲۰۰ دستگاه از این کشنده‌ها پیش از آغاز تولید انبوه برای حمل محموله‌های واقعی مورد استفاده قرار گرفتند.

داده‌های منتشرشده از این آزمایش‌ها نشان می‌دهد حدود نیمی از کامیون‌های مورد استفاده تا اواخر سال ۲۰۲۴ در مجموع نزدیک به ۷.۴ میلیون کیلومتر پیمایش داشته‌اند. یکی از خودروها نیز طی یک سال و نیم حدود ۳۹۹ هزار کیلومتر کار کرده است. تسلا نرخ آماده‌به‌کاری ناوگان سمی در سال ۲۰۲۴ را ۹۵ درصد اعلام کرده بود و این رقم طبق اطلاعات جدید شرکت در سال ۲۰۲۶ به ۹۸ درصد رسیده است. برای مقایسه، نرخ آماده‌به‌کاری کشنده‌های دیزلی به‌طور متوسط بین ۹۰ تا ۹۵ درصد عنوان می‌شود.

نسخه تولیدی تسلا سمی همچنان از شاسی اختصاصی توسعه‌یافته توسط تسلا و آرایش سه موتور الکتریکی برای انتقال نیرو به محورهای عقب استفاده می‌کند. یکی از موتورها به‌صورت دائمی فعال است، در حالی که دو موتور دیگر هنگام نیاز به شتاب بیشتر یا حرکت در مسیرهای شیب‌دار از طریق سیستم کلاچ وارد مدار می‌شوند. مجموع توان سیستم محرکه ۸۰۰ کیلووات، معادل حدود ۱۰۷۲ اسب بخار اعلام شده است.

ساختار حرکتی سمی بر پایه آرایش ۶×۴ شکل گرفته است. محور جلو وظیفه هدایت خودرو را بر عهده دارد و دو محور عقب نیروی محرکه دریافت می‌کنند. سه موتور الکتریکی مورد استفاده در این مجموعه از فناوری محصولات Plaid و سایبرتراک تسلا بهره می‌برند. محور عقبی به یک موتور مجهز است که به‌طور دائم فعالیت می‌کند، در حالی که محور میانی دو موتور دارد که هنگام شتاب‌گیری یا صعود از شیب فعال می‌شوند. هنگام حرکت یکنواخت در بزرگراه‌های مسطح، محور میانی از سیستم محرکه جدا می‌شود تا مقاومت مکانیکی و مصرف انرژی کاهش پیدا کند.

یکی از مهم‌ترین تغییرات نسخه تولیدی، استفاده از نسل جدید باتری‌های تسلا است. این شرکت سلول‌های ۲۱۷۰ مورد استفاده در نمونه‌های قبلی را کنار گذاشته و به سلول‌های استوانه‌ای ۴۶۸۰ ساخت خود روی آورده است؛ سلول‌هایی که در سایبرتراک نیز استفاده می‌شوند. به گفته تسلا، مجموعه باتری جدید ضمن برخورداری از وزن و ظرفیت کمتر، قادر است همان عملکرد و برد مورد انتظار را فراهم کند.

تسلا سمی در دو نسخه Standard Range و Long Range عرضه می‌شود. مدل Standard Range با دو مجموعه باتری، برد رسمی حدود ۵۲۳ کیلومتر دارد، در حالی که نسخه Long Range با سه مجموعه باتری می‌تواند با یک بار شارژ تا حدود ۸۰۵ کیلومتر حرکت کند. هر مجموعه باتری شامل هشت گروه ۲۸ سلولی است. تسلا همچنین اعلام کرده نسخه Long Range در صورت حمل بار سبک می‌تواند در شرایط مناسب مسافتی بیش از ۹۶۶ کیلومتر را با یک بار شارژ طی کند.

ظرفیت قابل استفاده مجموعه باتری نسخه Long Range برابر با ۸۲۲ کیلووات‌ساعت اعلام شده و تسلا عمر طراحی‌شده آن را حدود ۱.۶ میلیون کیلومتر عنوان کرده است. مصرف انرژی رسمی سمی نیز حدود ۱.۰۶ کیلووات‌ساعت به ازای هر کیلومتر است؛ رقمی که با وزن مجموع حدود ۳۷ هزار و ۲۰۰ کیلوگرم اعلام شده است.

آزمایش‌های انجام‌شده توسط شرکت‌های حمل‌ونقل نیز ارقام نزدیک به ادعای تسلا را ثبت کرده‌اند. DHL در سال ۲۰۲۴ یک دستگاه سمی را با وزن مجموع حدود ۳۴ هزار کیلوگرم آزمایش کرد و این خودرو توانست با یک بار شارژ حدود ۶۲۴ کیلومتر را طی کند. متوسط مصرف انرژی در این آزمایش حدود ۱.۰۷ کیلووات‌ساعت به ازای هر کیلومتر بود. به گفته DHL، کامیون تقریباً نیمی از مدت آزمایش را با سرعت بیش از ۸۰ کیلومتر بر ساعت حرکت کرده است. شرکت NFI Industries نیز در آزمایش‌های خود مصرف حدود ۱.۰۲ کیلووات‌ساعت به ازای هر کیلومتر را ثبت کرده است.

تأمین انرژی باتری از طریق درگاه Vشکل سامانه شارژ مگاواتی انجام می‌شود. این سیستم حداکثر توان شارژ ۱.۲ مگاوات را پشتیبانی می‌کند و طبق اعلام تسلا، می‌تواند در مدت ۳۰ دقیقه انرژی لازم برای بازیابی حدود ۶۰ درصد از برد خودرو را فراهم کند. توان بسیار بالای شارژ یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های سمی با خودروهای سواری برقی محسوب می‌شود و تسلا قصد دارد شبکه Megacharger خود را نیز توسعه دهد تا امکان استفاده گسترده‌تر از این کشنده در مسیرهای منطقه‌ای و در آینده مسیرهای طولانی‌تر فراهم شود.

سمی همچنین به سیستم خروجی توان الکتریکی ePTO با ظرفیت ۲۵ کیلووات مجهز شده است. این سیستم امکان تأمین برق تجهیزات نصب‌شده روی نیمه‌تریلر را فراهم می‌کند. برای نمونه، تجهیزات سرمایشی یک تریلر یخچال‌دار می‌توانند به‌جای استفاده از موتور دیزلی مستقل، انرژی مورد نیاز خود را مستقیماً از کشنده دریافت کنند.

وزن نسخه Standard Range کمتر از ۹۱۰۰ کیلوگرم اعلام شده و نسخه Long Range حدود ۱۰ هزار و ۴۰۰ کیلوگرم وزن دارد. برای مقایسه، یک کشنده ولوو VNL 860 مجهز به کابین خواب و امکانات متعدد حدود ۹۳۰۰ کیلوگرم وزن دارد. قوانین فدرال آمریکا حداکثر وزن مجموع کشنده، تریلر و محموله را برای کامیون‌های برقی حدود ۳۷ هزار و ۲۰۰ کیلوگرم تعیین کرده‌اند، در حالی که این محدودیت برای نمونه‌های متعارف حدود ۳۶ هزار و ۳۰۰ کیلوگرم است. این اختلاف حدود ۹۰۰ کیلوگرمی بخشی از افزایش وزن ناشی از باتری‌های کشنده‌های برقی را جبران می‌کند.

تسلا برای کاهش نیاز به سرویس‌های دوره‌ای، ساختار فنی سمی را تا حد امکان ساده طراحی کرده است. سیستم فرمان برقی دارای ساختار افزونه است و در گیربکس نیز تنها از یک نوع روغن مشترک استفاده می‌شود. طبق اعلام شرکت، روغن سیستم انتقال قدرت می‌تواند بیش از ۴۰۲ هزار کیلومتر بین هر دو تعویض دوام داشته باشد. طراحی سیستم فرمان نیز امکان دستیابی به شعاع گردش بسیار محدود را فراهم کرده و طبق اطلاعات منتشرشده، شعاع گردش این کشنده سنگین فاصله زیادی با تسلا مدل Y ندارد.

طراحی کابین نسخه تولیدی همچنان بر اساس قرارگیری صندلی راننده در مرکز شکل گرفته است. راننده در مرکز کابین و نزدیک به محور جلو می‌نشیند و برای ورود یا خروج باید از راهروی داخلی عبور کند. صندلی سرنشین نیز در عقب و سمت راست راننده قرار گرفته است. این چیدمان دید متفاوتی در اختیار راننده قرار می‌دهد، اما می‌تواند هنگام مراجعه به باجه‌های ورودی، گیت‌های امنیتی و تجهیزات کنار جاده محدودیت‌هایی ایجاد کند.

فضای داخلی مطابق زبان طراحی سایر محصولات تسلا شکل گرفته و تعداد کلیدهای فیزیکی به حداقل رسیده است. اطلاعات اصلی خودرو از طریق نمایشگرهای بزرگ دیجیتال در اختیار راننده قرار می‌گیرند. تسلا برخلاف برخی محصولات خود از فرمان یوغ‌شکل در سمی استفاده نکرده و نسخه تولیدی را به فرمان متعارف مجهز کرده است. یکی دیگر از تغییرات مهم نسبت به نمونه‌های اولیه، استفاده از پنجره‌هایی است که به‌صورت معمول پایین می‌روند. تسلا همچنین در حال توسعه پروفایل‌های اختصاصی راننده و سیستم محاسبه برد است که میزان مسافت قابل پیمایش را با توجه به وزن محموله تخمین می‌زند.

تسلا اعلام کرده شبکه‌ای سراسری برای سرویس و تعمیر سمی ایجاد خواهد کرد. این موضوع برای مشتریان تجاری اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا توقف طولانی یک کشنده مستقیماً به کاهش درآمد شرکت بهره‌بردار منجر می‌شود. با این حال هنوز جزئیات دقیقی درباره میزان تعمیرپذیری سمی خارج از شبکه رسمی تسلا یا امکان انجام تعمیرات توسط ناوگان‌های بهره‌بردار منتشر نشده است.

آدام وینگفیلد، مدیر تحریریه FreightWaves و راننده حرفه‌ای کامیون، در آزمایشی که توسط MotorTrend انجام شد حدود ۲۵ دقیقه یک تسلا سمی متصل به تریلری با نزدیک به ۱۶ هزار و ۸۰۰ کیلوگرم محموله را رانندگی کرد. وزن مجموع کشنده و تریلر در این آزمایش حدود ۳۳ هزار و ۶۰۰ کیلوگرم برآورد شد که تقریباً ۹۰ درصد سقف وزن ترکیبی حدود ۳۷ هزار و ۲۰۰ کیلوگرمی خودرو است.

وینگفیلد اعلام کرد نرمی حرکت سمی و سرعت عادت کردن به موقعیت مرکزی صندلی راننده برای او غیرمنتظره بوده است. به گفته او، تفاوت عملکرد خودرو در حالت بدون تریلر و هنگام حمل محموله ۱۶ هزار و ۸۰۰ کیلوگرمی نیز کمتر از انتظار بوده و هنگام رانندگی تقریباً احساس نمی‌کرده که چنین وزن قابل توجهی را یدک می‌کشد.

عملکرد کشنده در سربالایی نیز مورد آزمایش قرار گرفت. وینگفیلد خودرو را روی شیبی که حدود ۷ تا ۸ درصد تخمین زده می‌شد، کاملاً متوقف کرد و سپس دوباره شتاب گرفت. به گفته او، سمی بدون احساس فشار قابل توجه شروع به حرکت کرد و سرعت آن در ادامه به حدود ۸۰ تا ۸۹ کیلومتر بر ساعت رسید.

موقعیت راننده در نزدیکی محور جلو نیز حس هدایت مشابه کامیون‌های کابین‌روی‌موتور ایجاد می‌کند، با این تفاوت که زاویه گردش چرخ‌ها بیشتر است. وینگفیلد همچنین توضیح داد سواری نسبتاً خشک سمی هنگام حرکت بدون تریلر ناشی از نبود بار روی سیستم تعلیق بادی است و با اتصال تریلر سنگین، تعلیق فشرده شده و کیفیت سواری به میزان محسوسی نرم‌تر می‌شود.

قیمت نیز یکی از موضوعاتی است که از زمان معرفی سمی تغییر قابل توجهی داشته است. ایلان ماسک در سال ۲۰۱۷ قیمت نسخه Standard Range را ۱۵۰ هزار دلار و مدل Long Range را ۱۸۰ هزار دلار اعلام کرده بود. تسلا در سال ۲۰۲۶ این ارقام را به‌ترتیب به ۲۶۰ هزار و ۲۹۰ هزار دلار افزایش داد. این قیمت‌ها سمی را به محصولی بسیار گران‌تر از بسیاری از کشنده‌های دیزلی، به‌ویژه مدل‌های کابین روزانه تبدیل می‌کنند، هرچند برخی دیگر از کشنده‌های برقی کلاس ۸ بیش از ۴۰۰ هزار دلار قیمت دارند.

تسلا هنوز قیمت نهایی نسخه تولید انبوه را به‌طور دقیق اعلام نکرده است، اما به MotorTrend گفته قیمت این خودرو «بیشتر از یک کامیون دیزلی نخواهد بود». جزئیات مربوط به نحوه دستیابی به این سطح قیمت‌گذاری هنوز مشخص نشده، اما تسلا یکپارچگی عمودی تولید را یکی از عوامل اصلی کاهش هزینه می‌داند. این شرکت محورهای محرک، باتری‌ها، تجهیزات خنک‌کننده، اجزای ولتاژ بالا، صندلی‌ها و قطعات پرس‌کاری‌شده سمی را در مجموعه خود تولید می‌کند.

با توجه به مشخصات فعلی، سمی در مرحله نخست بیشتر برای حمل‌ونقل محلی و منطقه‌ای، جابه‌جایی کالا میان انبارها، مراکز توزیع و مسیرهای مشخص روزانه مناسب است. کشنده‌های فعال در چنین مأموریت‌هایی معمولاً در پایان روز به پایانه خود بازمی‌گردند و در نتیجه می‌توانند بخش عمده شارژ مورد نیازشان را در همان محل انجام دهند.

در مقابل، نبود کابین خواب، محدود بودن زیرساخت شارژ مگاواتی و چیدمان کابین با تمرکز کامل بر راننده مرکزی، استفاده از نسخه فعلی سمی در حمل‌ونقل طولانی‌مسافت را با محدودیت‌هایی همراه می‌کند. برخی شرکت‌های حمل‌ونقل نیز ممکن است پیش از سرمایه‌گذاری گسترده روی این محصول منتظر انتشار داده‌های بیشتری درباره دوام باتری‌ها، قابلیت اطمینان بلندمدت، هزینه تعمیرات و عملکرد شبکه خدمات پس از فروش بمانند.

با وجود این محدودیت‌ها، نسخه تولیدی تسلا سمی پس از چندین سال آزمایش و توسعه سرانجام بسیاری از اهداف فنی اولیه پروژه را محقق کرده است. برد رسمی تا حدود ۸۰۵ کیلومتر، امکان عبور از حدود ۹۶۶ کیلومتر با بار سبک، ظرفیت قابل استفاده ۸۲۲ کیلووات‌ساعتی باتری، شارژ با توان حداکثر ۱.۲ مگاوات، بازیابی حدود ۶۰ درصد برد در ۳۰ دقیقه، توان ۸۰۰ کیلوواتی معادل حدود ۱۰۷۲ اسب بخار و داده‌های به‌دست‌آمده از میلیون‌ها کیلومتر فعالیت نمونه‌های آزمایشی، سمی را به یکی از جدی‌ترین تلاش‌ها برای برقی‌سازی بخش کشنده‌های سنگین کلاس ۸ تبدیل کرده است.