بورس تهران برای رونق قراردادهای آتی سهام برنامه دارد

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بورس تهران تعمیق بازار قراردادهای آتی سهام را در دستور کار گذاشته است. مدیر عملیات بازار ابزارهای نوین مالی بورس تهران روز دوشنبه ۲۸ سپتامبر (۶ مهر) این خبر را اعلام کرد. به گفته او، این برنامه هم‌زمان با ادامه اقدام‌های توسعه‌ای در بازار اختیار معامله پیش می‌رود.

اهمیت این خبر در یک نکته است: بازار سهام ایران بیش‌تر یک‌طرفه کار می‌کند. سرمایه‌گذار معمولاً فقط زمانی سود می‌برد که قیمت سهم بالا برود. ابزارهایی مانند قرارداد آتی و اختیار معامله راهی برای مدیریت ریسک در دوره‌های افت قیمت فراهم می‌کنند. بنابراین فعال‌تر شدن این بازارها می‌تواند رفتار بخشی از سرمایه‌گذاران را در برابر نوسان تغییر دهد.

قرارداد آتی دقیقاً چیست؟

قرارداد آتی سهام توافقی است برای خرید یا فروش یک سهم در تاریخی مشخص در آینده با قیمتی که امروز تعیین می‌شود. دو طرف قرارداد متعهدند معامله را در سررسید انجام دهند. برای ورود به این قرارداد، کل ارزش سهم لازم نیست و تنها بخشی از آن به‌عنوان «وجه تضمین» نزد بورس سپرده می‌شود.

همین ویژگی دو روی متفاوت دارد. از یک سو، سرمایه‌گذار با پول کم‌تر در معرض نوسان حجم بزرگ‌تری از سهام قرار می‌گیرد. از سوی دیگر، این «اهرم» زیان را هم به همان نسبت بزرگ می‌کند. در نتیجه، این ابزار برای پوشش ریسک طراحی شده و ماهیت آن با خرید ساده سهام متفاوت است.

تفاوت آتی با اختیار معامله

اختیار معامله، برخلاف قرارداد آتی، «حق» خرید یا فروش را به دارنده می‌دهد و تعهدی برای او ایجاد نمی‌کند. خریدار این حق در ازای آن مبلغی به نام «پرمیوم» می‌پردازد. اگر شرایط بازار به سود او نباشد، می‌تواند از حق خود استفاده نکند و زیانش به همان مبلغ محدود می‌ماند.

بازار اختیار معامله در سال‌های اخیر در بورس تهران به یکی از بخش‌های فعال بازار مشتقه تبدیل شده است؛ بازار مشتقه یعنی بازاری که ارزش ابزارهایش از قیمت یک دارایی دیگر، مانند سهام، گرفته می‌شود. در مقابل، قراردادهای آتی سهام با وجود سابقه چندساله هنوز عمق کافی ندارند. «عمق بازار» یعنی حجم سفارش‌های خرید و فروش به اندازه‌ای باشد که معامله‌گر بتواند بدون جابه‌جایی محسوس قیمت وارد یا خارج شود.

جزئیات برنامه تعمیق، از جمله نمادهای تازه یا تغییر در سازوکار وجه تضمین، هنوز اعلام نشده است. تجربه بازارهای جهانی نشان می‌دهد رونق ابزارهای مشتقه به آموزش فعالان، نقدشوندگی و اعتماد به سازوکار تسویه بستگی دارد. اثر واقعی این برنامه بر بازار سهام در ماه‌های آینده و با انتشار داده‌های معاملاتی روشن‌تر خواهد شد.