اما دقیقاً چه عواملی باعث ایجاد این فاصله می‌شوند و آیا می‌توان از آن برای کسب سود استفاده کرد؟ در ادامه، دلایل اختلاف قیمت ارزهای دیجیتال در صرافی‌های مختلف، نقش عرضه و تقاضا و نقدینگی و همین طور امکان کسب سود از این تفاوت قیمت را بررسی خواهیم کرد.
قیمت ارزهای دیجیتال چطور تعیین می‌شود؟
وقتی گفته می‌شود قیمت بیت کوین ۸۰٬۰۰۰ دلار است، این عدد یک نرخ رسمی و از قبل تعیین‌شده نیست. در واقع، قیمت نمایش‌داده‌شده نشان می‌دهد بیت کوین در یک بازار مشخص و در آن لحظه با چه قیمتی معامله شده یا خریداران و فروشندگان حاضرند در چه محدوده‌ای معامله کنند.
به همین خاطر برخلاف تصور رایج، بیت کوین یک «قیمت جهانی واحد» ندارد. هزاران معامله به‌طور هم‌زمان در صرافی‌های مختلف انجام می‌شود و قیمت در هر بازار می‌تواند اندکی با بازار دیگر متفاوت باشد. سایت‌هایی که قیمت لحظه ای بیت کوین را نمایش می‌دهند هم معمولاً اطلاعات یک یا چند بازار را مبنای نمایش قیمت قرار می‌دهند.
با این حال، فاصله قیمت بین بازارهای بزرگ معمولاً نمی‌تواند برای مدت زیادی بسیار زیاد باقی بماند. معامله‌گران با مشاهده اختلاف قیمت، به خرید در بازار ارزان‌تر و فروش در بازار گران‌تر تمایل پیدا می‌کنند؛ فعالیتی که می‌تواند قیمت بازارها را دوباره به یکدیگر نزدیک کند.
این سازوکار در بازار ایران یک تفاوت مهم دارد: در صرافی‌هایی مثل نوبیتکس معامله فقط بین بیت کوین و دلار انجام نمی‌شود و بازارهای تومانی هم وجود دارند. بنابراین کسی که قصد خرید بیت کوین آسان با تومان را دارد، با قیمتی روبه‌رو است که علاوه بر شرایط بازار بیت کوین، از ارزش تومان و وضعیت معاملات داخلی هم تاثیر می‌گیرد.
مهم‌ترین دلایل تفاوت قیمت بیت کوین در ایران با بازار جهانی
از بین مهم‌ترین دلایل تفاوت قیمت بیت کوین در ایران با بازار جهانی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.
یکی از مهم‌ترین عوامل اختلاف، نرخ تبدیل دلار به تومان است. قیمت بیت کوین در بازارهای جهانی بیشتر با ارزهایی مانند دلار سنجیده می‌شود، اما کاربر ایرانی آن را با تومان محاسبه می‌کند. بنابراین حتی اگر قیمت جهانی BTC تغییری نداشته باشد، نوسان نرخ دلار می‌تواند ارزش ریالی آن را تغییر دهد.
فرض کنید بیت کوین در بازار جهانی ۱۰۰ هزار دلار قیمت داشته باشد. اگر نرخ دلار ۱۰۰ هزار تومان باشد، ارزش تقریبی هر بیت کوین معادل ۱۰ میلیارد تومان خواهد بود. اگر قیمت جهانی ثابت بماند اما دلار به ۱۱۰ هزار تومان برسد، ارزش ریالی همان مقدار بیت کوین به حدود ۱۱ میلیارد تومان می‌رسد.
البته در بازار واقعی، محاسبه به همین راحتی نیست؛ چون نرخ‌های تبدیل، اختلاف قیمت خرید و فروش، شرایط عرضه و تقاضا و کارمزدها هم موثر هستند. با این حال، مثال بالا نشان می‌دهد که حتی برای خرید بیت کوین آسان در یک بازار تومانی، نمی‌توان قیمت جهانی BTC را به‌تنهایی مبنای تصمیم‌گیری قرار داد و تغییرات نرخ دلار را هم باید در نظر گرفت.
۲. نقدینگی و عرضه و تقاضا
عامل مهم دیگر، نقدینگی هر دو بازار است. صرافی‌های بین‌المللی معمولاً خریدار و فروشنده زیادی دارند و حجم معاملات آنها بالاست. در چنین شرایطی، سفارش‌های بزرگ معمولاً تاثیر کمتری بر قیمت کلی بازار می‌گذارند.
بازارهای داخلی می‌توانند شرایط متفاوتی داشته باشند. اگر در یک مقطع تقاضای خرید بیت کوین بین کاربران ایرانی افزایش پیدا کند، اما عرضه کافی برای این تقاضا وجود نداشته باشد، قیمت داخلی ممکن است برای مدتی بالاتر از قیمت جهانی قرار بگیرد. عکس این وضعیت هم ممکن است رخ دهد. یعنی اگر فشار فروش بیشتر شود و تقاضای کافی وجود نداشته باشد، قیمت کاهش پیدا کرده و فاصله آن با صرافی‌های بین‌المللی تغییر می‌کند.
عمق دفتر سفارشات هم اهمیت دارد. بازاری که سفارش‌های خرید و فروش بیشتری در سطوح مختلف داشته باشد، معمولاً در برابر سفارش‌های بزرگ مقاوم‌تر است. در بازاری با عمق کمتر، یک سفارش نسبتاً بزرگ می‌تواند قیمت معامله‌شده را سریع‌تر جابه‌جا کند.
۳. اسپرد و هزینه واقعی معامله
اختلافی که بین قیمت BTC در دو صرافی وجود دارد، لزوماً همان اختلافی نیست که معامله‌گر در عمل از آن استفاده می‌کند. برای مقایسه دقیق قیمت‌ها باید علاوه بر عدد نمایش‌داده‌شده، اختلاف قیمت خرید و فروش یا همان اسپرد را هم در نظر بگیریم. در بازارهایی با نقدشوندگی کمتر، اسپرد می‌تواند بزرگ‌تر باشد و هزینه ورود یا خروج از معامله را افزایش دهد.
کارمزد معامله، هزینه برداشت و کارمزد انتقال شبکه هم مستقیماً قیمت لحظه ای بیت کوین و ارزهای دیجیتال را تعیین نمی‌کنند، اما روی هزینه نهایی خرید و فروش تأثیر می‌گذارند. برای مثال، ممکن است بیت کوین در یک بازار ارزان‌تر باشد، اما پس از محاسبه کارمزد خرید، انتقال دارایی و فروش در بازار مقصد، بخش زیادی از این اختلاف از بین برود.
آیا می‌توانیم از اختلاف قیمت صرافی‌ها درآمد کسب کنیم؟
در نگاه اول، اختلاف قیمت میان آنها می‌تواند یک فرصت جذاب به نظر برسد. فرض کنید قیمت لحظه ای بیت کوین در یک صرافی ۷۹٬۰۰۰ دلار و در صرافی دیگری ۸۱٬۰۰۰ دلار است. ایده ساده است: خرید در صرافی ارزان‌تر و فروش در صرافی گران‌تر.
این روش در بازارهای مالی به‌عنوان آربیتراژ شناخته می‌شود. با این حال، استفاده از آن خیلی پیچیده است چون معامله‌گر باید سرعت اجرای سفارش، کارمزد خرید و فروش، هزینه انتقال، زمان تایید تراکنش و تغییرات لحظه‌ای قیمت را محاسبه کند.
مثلاً فرض کنید اختلاف قیمت دو صرافی ۳ درصد است. اگر مجموع کارمزدها و هزینه انتقال ۲.۵ درصد شود، بخش قابل‌توجهی از حاشیه سود از بین می‌رود. علاوه بر این ممکن است قیمت بیت کوین در صرافی دوم قبل از تکمیل انتقال کاهش یابد.
مسئله دیگر، محدودیت‌های برداشت و واریز است. امکان انتقال سریع سرمایه بین همه صرافی‌ها همیشه وجود ندارد و شرایط هر صرافی متفاوت است. اگر انتقال دارایی زمان‌بر باشد، معامله‌گر ممکن است با قیمتی کاملاً متفاوت از عدد اولیه به بازار دوم برسد.
همچنین، سرمایه معامله‌گر هم خیلی مهم است چون سود آربیتراژ با سرمایه کم پایین است و ممکن است حتی کل معامله را غیرمنطقی کند. از طرف دیگر افزایش حجم معامله هم ریسک زیادی دارد و کاربر باید مراقب باشد.
اختلاف قیمت بیت کوین در ایران و بازار جهانی نتیجه یک عامل واحد نیست. نرخ دلار، تفاوت عرضه و تقاضا، میزان نقدینگی و عمق دفتر سفارشات همگی می‌توانند باعث شوند قیمت نهایی در بازار داخلی با عدد مشاهده‌شده در بازار جهانی تفاوت داشته باشد. بنابراین هنگام مقایسه قیمت‌ها، نباید فقط به نرخ دلاری بیت کوین نگاه کرد و باید شرایط بازار داخلی را هم در نظر گرفت. اختلاف قیمت صرافی‌ها هم ممکن است فرصت آربیتراژ خوبی ایجاد کند، اما عواملی مثل کارمزد، زمان انتقال و نوسان بازار می‌توانند سود آن را از بین ببرند.
نظرات کاربران