زنجیره ۱۸ میلیارد دلاری معدن تا فولاد در آمریکا وارد مدار شد

احسان رنجبران_ پایگاه خبری « معدن نامه »: آمریکا در حال شکل دادن به یک زنجیره یکپارچه معدن و فولاد با سرمایه‌گذاری حدود ۱۸ میلیارد دلار است. این پروژه با توسعه یک معدن جدید سنگ‌ آهن و کارخانه گندله‌سازی در مینه‌سوتا آغاز می‌شود و با احداث یک مجتمع فولادسازی ۱۵ میلیارد دلاری در آیووا ادامه پیدا می‌کند. این طرح استخراج سنگ ‌آهن، تولید گندله، حمل ریلی و تولید فولاد را در یک زنجیره واحد قرار می‌دهد و قرار است نخستین فولاد آن در سال ۲۰۳۰ تولید شود.

فولادسازی ۱۵ میلیارد دلاری در آیووا

شرکت Mesabi Metallics برنامه احداث یک مجتمع فولادسازی در شرق آیووا را با سرمایه‌گذاری حدود ۱۵ میلیارد دلار اعلام کرده است. ظرفیت تولید این مجموعه در مرحله نخست ۷.۵ میلیون تن فولاد در سال خواهد بود و در مراحل بعدی امکان افزایش ظرفیت تا حدود ۱۰ میلیون تن در سال پیش‌بینی شده است.

هدف‌گذاری شرکت برای آغاز تولید سال ۲۰۳۰ است. بر اساس برآوردهای اعلام‌شده ساخت این مجتمع می‌تواند بیش از ۶ هزار شغل ایجاد کند و پس از بهره‌برداری نیز حدود ۱۷۵۰ شغل دائمی در مجموعه ایجاد خواهد شد.

این پروژه بخشی از برنامه بزرگ‌تر Mesabi Metallics برای ایجاد یک زنجیره کامل‌تر تولید فولاد در آمریکاست. مجموع سرمایه‌گذاری شرکت در مینه‌سوتا و آیووا حدود ۱۸ میلیارد دلار اعلام شده که بخش عمده آن به فولادسازی آیووا اختصاص دارد.

معدن جدید: حلقه نخست زنجیره

خوراک مجتمع فولادسازی آیووا قرار است از معدن Mesabi Metallics در نزدیکی Nashwauk در مینه‌سوتا تأمین شود. این معدن با سرمایه‌گذاری حدود ۲.۵ میلیارد دلار توسعه یافته و به‌عنوان نخستین معدن جدید سنگ‌آهن مینه‌سوتا در حدود ۵۰ سال اخیر معرفی شده است.

عملیات استخراج اولیه معدن در سپتامبر ۲۰۲۶ آغاز شده و ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده آن حدود ۷ میلیون تن گندله سنگ ‌آهن در سال است. محصول این معدن از نوع گندله DR-grade خواهد بود که برای استفاده در فرآیند احیای مستقیم و تولید آهن احیای مستقیم یا DRI مناسب است.

این ویژگی باعث می‌شود معدن مینه‌سوتا صرفاً یک منبع جدید سنگ‌آهن برای بازار آمریکا نباشد بلکه از ابتدا برای قرار گرفتن در یک زنجیره جدید فولادسازی طراحی شده باشد.

مدل تولید Mesabi Metallics بر ارتباط مستقیم میان معدن و فولادسازی استوار است. سنگ ‌آهن استخراج‌شده در مینه‌سوتا پس از فرآوری و تبدیل به گندله از طریق راه‌آهن به آیووا منتقل خواهد شد تا در مجتمع فولادسازی جدید مورد استفاده قرار گیرد. در فولادسازی آیووا نیز استفاده از کوره‌های قوس الکتریکی در نظر گرفته شده است.

این ساختار با تحول فناوری فولادسازی آمریکا نیز هم‌راستا است. بر اساس گزارش MPR کوره‌های قوس الکتریکی اکنون حدود ۷۰ درصد فولاد آمریکا را تولید می‌کنند. استفاده از DRI در کنار قراضه فولادی نیز امکان تولید فولادهای با کیفیت بالاتر را برای این نوع فولادسازی فراهم می‌کند.

بازگشت یک پروژه قدیمی به مدار تولید

توسعه معدن Mesabi Metallics مسیر ساده‌ای نداشته است. پروژه برای سال‌ها با توقف، مشکلات مالی و اختلافات حقوقی مواجه بود و گروه صنعتی هندی Essar به‌عنوان مالک آن حدود یک دهه قبل با ورشکستگی روبه‌رو شد.

با ازسرگیری توسعه پروژه، معدن اکنون به مرحله تولید اولیه رسیده است. شرکت بیش از ۲۰۰ نفر را در معدن استخدام کرده و در زمان تکمیل پروژه، تعداد کارکنان مستقیم معدن حدود ۳۵۰ نفر پیش‌بینی شده است. هزاران نیروی پیمانکار نیز در مراحل ساخت و تکمیل زیرساخت‌های پروژه فعالیت داشته‌اند.

مالکیت هندی این پروژه نیز یکی از نکات قابل توجه آن است. درحالی‌که دولت آمریکا این طرح را در چهارچوب توسعه تولید داخلی و تقویت زنجیره صنعتی آمریکا معرفی می‌کند، Mesabi Metallics تحت مالکیت گروه Essar هند قرار دارد.

تأمین مالی با حمایت دولت آمریکا

تأمین مالی نیز یکی از ارکان مهم پروژه است. بانک صادرات و واردات آمریکا یا EXIM، در سپتامبر ۲۰۲۶ یک وام مستقیم ۷۷۰ میلیون دلاری برای پروژه معدن مینه‌سوتا تصویب کرده است. EXIM اعلام کرده این معدن قادر خواهد بود سالانه تا ۷ میلیون تن گندله سنگ ‌آهن با کیفیت مناسب برای احیای مستقیم تولید کند. بخشی از این محصول برای زنجیره فولادسازی جدید آیووا در نظر گرفته شده است.

در سطح مجتمع فولادسازی نیز امکان استفاده از حمایت‌های مالی دولت آمریکا مطرح شده است. گزارش‌های منتشرشده از احتمال تأمین مالی تا ۱۰ میلیارد دلار از سوی EXIM برای پروژه فولادسازی آیووا حکایت دارد که اهمیت حمایت مالی دولت در شکل‌گیری این سرمایه‌گذاری را نشان می‌دهد.

تعرفه‌ها و سیاست صنعتی آمریکا

اعلام این پروژه هم‌زمان با تأکید دولت آمریکا بر افزایش تولید داخلی فولاد و کاهش وابستگی به واردات صورت گرفته است. دولت ترامپ تعرفه فولاد و آلومینیوم را به ۵۰ درصد افزایش داده و مقام‌های دولت آمریکا این سیاست را یکی از عوامل تقویت سرمایه‌گذاری داخلی در معدن و فولاد می‌دانند.

وزیر بازرگانی آمریکا نیز هنگام اعلام پروژه گفته است که بدون چنین سیاست‌هایی، توسعه معدن و ساخت کارخانه فولاد امکان‌پذیر نبود. این اظهارنظر دیدگاه دولت آمریکا درباره رابطه میان تعرفه‌ها و سرمایه‌گذاری صنعتی است و میزان اثرگذاری مستقیم این سیاست بر تصمیم سرمایه‌گذاری شرکت نیازمند ارزیابی مستقل اقتصادی است.

در سوی دیگر ساخت یک زنجیره جدید داخلی می‌تواند بخشی از نگرانی آمریکا درباره امنیت تأمین مواد اولیه صنایع سنگین را کاهش دهد. به‌ویژه در شرایطی که تولید فولادهای با کیفیت بالا به خوراک مناسب برای کوره‌های قوس الکتریکی نیاز دارد.

چالش امنیت خوراک در بلندمدت

با وجود ابعاد بزرگ پروژه، تأمین بلندمدت ماده اولیه یکی از موضوعات مهم پیش روی Mesabi Metallics است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده ذخایر تحت کنترل فعلی شرکت برای حدود ۲۳ سال استخراج کافی است.

این مسئله برای یک فولادسازی با ظرفیت نهایی ۱۰ میلیون تن در سال اهمیت دارد زیرا ظرفیت فولادسازی بسیار بزرگ‌تر از ظرفیت سالانه گندله‌سازی معدن است و استمرار فعالیت آن به توسعه منابع معدنی بیشتر یا تأمین بخشی از خوراک از منابع دیگر وابسته خواهد بود.

Mesabi Metallics همچنین بر سر بخشی از حقوق معدنی منطقه با Cleveland-Cliffs اختلاف حقوقی دارد. این شرکت تلاش می‌کند حقوق معدنی واگذارشده را بازگرداند و در پرونده‌ای جداگانه نیز علیه Cliffs ادعای خسارت مطرح کرده است.

یک زنجیره فراتر از یک کارخانه فولاد

اهمیت پروژه Mesabi Metallics در نهایت به رقم ۱۵ میلیارد دلار یا ظرفیت ۱۰ میلیون تنی فولادسازی محدود نمی‌شود. این طرح نمونه‌ای از تلاش برای ایجاد ارتباط مستقیم میان منابع معدنی، فرآوری، حمل‌ونقل و صنایع پایین‌دست است.

معدن جدید مینه‌سوتا با ظرفیت حدود ۷ میلیون تن گندله DR، راه‌آهن برای انتقال محصول، فولادسازی ۷.۵ میلیون تنی در فاز نخست و ظرفیت هدف ۱۰ میلیون تن در مراحل بعد، اجزای یک زنجیره واحد هستند.

در این چهارچوب آمریکا به‌جای تمرکز صرف بر افزایش ظرفیت فولادسازی، هم‌زمان روی حلقه‌های بالادستی زنجیره نیز سرمایه‌گذاری کرده است. ترکیب معدن جدید، گندله DR، فناوری احیای مستقیم و کوره قوس الکتریکی نشان می‌دهد هدف پروژه تنها افزایش تولید فولاد نیست، بلکه ایجاد یک مسیر تأمین داخلی برای مواد اولیه و فولاد است.

البته تحقق کامل این هدف به چند عامل از جمله تکمیل فولادسازی آیووا، تأمین مالی پروژه، حل اختلافات حقوقی مربوط به ذخایر معدنی و تضمین منابع کافی سنگ ‌آهن برای فعالیت بلندمدت مجموعه وابسته خواهد بود. بااین‌حال ساختار پروژه یک پیام مهم برای صنعت فولاد دارد: در رقابت صنعتی جدید، ظرفیت فولادسازی زمانی معنا پیدا می‌کند که معدن، فرآوری مواد اولیه، حمل‌ونقل و فناوری تولید نیز در یک زنجیره منسجم قرار گرفته باشند.