اقتصادآنلاین: بانک مرکزی از امروز اجرای قانون جدید درباره چک‌های رمزدار و تضمین‌شده را آغاز کرد.
گروه اقتصاد، با آغاز اجرای برنامه جدید بانک مرکزی، فرآیند حذف چک رمزدار از شبکه بانکی وارد مرحله نخست شد. بر اساس این طرح، از هفتم مهرماه ۱۴۰۵ صدور چک رمزدار متوقف شده و چک تضمین‌شده به‌عنوان ابزار جایگزین در شبکه بانکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این تغییر در قالب برنامه‌ای دو مرحله‌ای اجرا می‌شود و مرحله دوم آن نیز از ابتدای دی‌ماه آغاز خواهد شد.
صدور چک رمزدار از ۷ مهرماه متوقف شد
بر اساس بخشنامه بانک مرکزی، از هفتم مهرماه ۱۴۰۵ صدور چک رمزدار در شبکه بانکی ممنوع شده است. بانک‌ها از این تاریخ باید خدماتی را که پیش از این از طریق چک رمزدار ارائه می‌شد، با استفاده از چک تضمین‌شده انجام دهند.
این تصمیم، نخستین مرحله از برنامه بانک مرکزی برای حذف کامل چک رمزدار محسوب می‌شود. البته چک‌های رمزدار صادرشده پیش از هفتم مهرماه در مرحله نخست همچنان در فرآیند موجود قابل استفاده خواهند بود و توقف فعلی مربوط به صدور چک‌های جدید است.
چک تضمین‌شده چه تفاوتی با چک رمزدار دارد؟
چک تضمین‌شده از نظر ماهیت پرداخت شباهت زیادی به چک رمزدار دارد، اما فرآیند صدور آن به سامانه صیاد متصل است. اطلاعات این چک در سامانه ثبت می‌شود و دریافت‌کننده می‌تواند با استفاده از شناسه ۱۶ رقمی صیادی، نسبت به استعلام و بررسی اصالت آن اقدام کند.
اتصال چک تضمین‌شده به سامانه صیاد، امکان ثبت و رهگیری اطلاعات را افزایش می‌دهد. بانک مرکزی همچنین اعلام کرده است که این زیرساخت می‌تواند به کاهش زمینه سوءاستفاده از این ابزار و استفاده از آن در فعالیت‌های مجرمانه و پولشویی کمک کند.
پرداخت چک تضمین‌شده از امروز آنی می‌شود
همزمان با آغاز اجرای مرحله نخست، پرداخت چک‌های تضمین‌شده نیز باید به‌صورت آنی انجام شود. بانک‌ها موظفند وجه چک را هنگام مراجعه ذی‌نفع پرداخت کنند و آن را به فرآیند تسویه بین‌بانکی موکول نکنند.
همچنین دریافت‌کننده چک تضمین‌شده برای وصول آن محدود به مراجعه به شعبه همان بانک در همان استان نخواهد بود. این موضوع یکی از تغییرات مهم در فرآیند پرداخت این ابزار پس از جایگزینی چک رمزدار محسوب می‌شود.
مزایای استفاده از چک تضمین‌شده به جای چک رمزدار
جایگزینی چک تضمین‌شده با چک رمزدار، مزایایی مانند امکان استعلام اصالت چک از طریق سامانه صیاد، ثبت و رهگیری اطلاعات، پرداخت آنی و حذف محدودیت مراجعه به شعبه همان بانک و استان را به همراه دارد. این ویژگی‌ها می‌تواند فرآیند دریافت و وصول چک را برای ذی‌نفعان ساده‌تر و شفاف‌تر کند.
همچنین ثبت اطلاعات چک تضمین‌شده در سامانه صیاد، امکان بررسی اطلاعات چک پیش از دریافت را فراهم می‌کند و کنترل‌های سیستمی در زمان واگذاری نیز می‌تواند به کاهش خطا و سوءاستفاده در فرآیند پرداخت کمک کند.
تبادل چک رمزدار از اول دی‌ماه متوقف می‌شود
مرحله دوم طرح بانک مرکزی از سه‌شنبه اول دی‌ماه ۱۴۰۵ اجرا خواهد شد. از این تاریخ، پذیرش و واگذاری چک‌های رمزدار در سامانه چکاوک متوقف می‌شود و تبادل این چک‌ها از مسیر سامانه‌ای شبکه بانکی امکان‌پذیر نخواهد بود.
با این حال، چک‌های رمزدار صادرشده پیش از اجرای مرحله دوم به‌طور کامل بلااستفاده نمی‌شوند. بر اساس مقررات اعلام‌شده، پرداخت این چک‌ها پس از اول دی‌ماه با مراجعه ذی‌نفع به شعبه مقصد بانکی که چک رمزدار در آن صادر شده و تکمیل فرم‌های مربوط انجام خواهد شد.
ثبت و استعلام چک تضمین‌شده در سامانه صیاد
یکی از تفاوت‌های اصلی سازوکار جدید، ثبت صدور چک تضمین‌شده در سامانه صیاد است. این موضوع امکان استعلام اطلاعات و بررسی اصالت چک را برای دریافت‌کننده فراهم می‌کند.
بانک مرکزی اعلام کرده است که امکان استعلام چک تضمین‌شده از مسیرهای مختلف بانکی از جمله درگاه‌های بانکی، خودپردازها، پیامک و اپلیکیشن‌های موبایلی فراهم شده است. همچنین این چک در کلیه شعب بانک‌ها بدون محدودیت جغرافیایی قابل پذیرش و پرداخت خواهد بود.
دو تاریخ مهم برای حذف چک رمزدار
برنامه حذف چک رمزدار در دو تاریخ اصلی دنبال می‌شود. هفتم مهرماه ۱۴۰۵، صدور چک رمزدار متوقف شد و بانک‌ها موظف به استفاده از چک تضمین‌شده به‌عنوان جایگزین شدند. اول دی‌ماه ۱۴۰۵ نیز پذیرش و واگذاری چک‌های رمزدار در سامانه چکاوک متوقف خواهد شد.
بانک مرکزی این تغییرات را در قالب بخشنامه اول شهریورماه ۱۴۰۵ به شبکه بانکی ابلاغ کرده است. بر اساس این بخشنامه، بانک‌ها موظفند وجه چک‌های تضمین‌شده را هنگام مراجعه ذی‌نفع پرداخت کنند و از انتقال آن به فرآیند تسویه بین‌بانکی خودداری کنند. همچنین مهلت تعیین‌شده برای اجرای این تغییرات قابل تمدید مجدد نخواهد بود.
نظرات کاربران