بانک مرکزی: نرخ کنونی ارز با واقعیت‌های اقتصاد همخوانی کامل ندارد

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بانک مرکزی در بیانیه‌ای اعلام کرد سطح کنونی نرخ ارز با متغیرهای بنیادی اقتصاد همخوانی کامل ندارد. به گفته این نهاد، بخش قابل توجهی از فاصله ایجادشده از تشدید نااطمینانی، فشارهای روانی و انتظارات بازار سرچشمه می‌گیرد. معنای ساده این ارزیابی آن است که از نگاه سیاست‌گذار پولی، قیمت امروز ارز بیش از آن‌که بازتاب وضعیت واقعی اقتصاد باشد، بازتاب نگرانی فعالان بازار است.

این بیانیه در روزی منتشر شد که افزایش قیمت ارز به دغدغه اصلی بسیاری از خانوارها تبدیل شده است. نرخ ارز بر قیمت کالاهای وارداتی، هزینه مواد اولیه تولید و در نهایت بر سطح عمومی قیمت‌ها اثر می‌گذارد. به همین دلیل، ارزیابی بانک مرکزی از این‌که قیمت فعلی تا چه حد پایه واقعی دارد، برای تصمیم‌های مالی روزمره اهمیت پیدا می‌کند.

متغیرهای بنیادی یعنی چه؟

متغیرهای بنیادی به عواملی گفته می‌شود که در بلندمدت ارزش پول ملی را تعیین می‌کنند. تفاوت نرخ تورم داخلی با تورم کشورهای طرف تجاری، تراز تجاری، درآمدهای ارزی و رشد نقدینگی از مهم‌ترین این عوامل است. وقتی بانک مرکزی می‌گوید نرخ ارز با این متغیرها همخوانی کامل ندارد، در واقع ادعا می‌کند قیمت بازار از نقطه‌ای که این عوامل نشان می‌دهند فاصله گرفته است.

در برابر این عوامل، انتظارات بازار قرار دارد. انتظارات یعنی برآوردی که مردم و معامله‌گران از قیمت آینده دارند. اگر بخش بزرگی از فعالان بازار انتظار افزایش قیمت داشته باشند، تقاضای امروز بالا می‌رود و همین تقاضا قیمت را بالا می‌برد؛ حتی اگر شرایط واقعی اقتصاد تغییر چندانی نکرده باشد.

کشمکش میان روان بازار و داده‌های اقتصاد

تجربه بازار ارز ایران نشان می‌دهد که دوره‌های نااطمینانی معمولاً با افزایش تقاضای احتیاطی همراه می‌شود. در این دوره‌ها، بخشی از خانوارها برای حفظ ارزش پس‌انداز خود به سمت ارز و طلا می‌روند. بیانیه بانک مرکزی تلاشی برای اثرگذاری بر همین انتظارات است؛ ابزاری که در ادبیات اقتصادی «مدیریت انتظارات» نام دارد و بانک‌های مرکزی در بسیاری از کشورها از آن استفاده می‌کنند.

با این حال، اثر چنین بیانیه‌هایی به عوامل دیگری نیز بستگی دارد. اعتبار سیاست‌گذار نزد بازار، اقدام‌های عملی در کنار پیام‌های رسمی و روند اخبار اقتصادی و سیاسی در روزهای آینده، تعیین می‌کند این ارزیابی تا چه اندازه در رفتار بازار منعکس شود. بانک مرکزی در این بیانیه رقم مشخصی برای نرخ تعادلی ارز اعلام نکرده است و داوری درباره میزان فاصله قیمت فعلی با سطح بنیادی، همچنان به داده‌های آتی بازار وابسته است.