به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز و به نقل از تری‌ای نیوز، اروپا وابستگی خود به نفت و گاز روسیه را به‌شدت کاهش داده است. اما مسئله اصلی امنیت انرژی این قاره هنوز حل نشده است. اروپا همچنان به سوخت فسیلی وارداتی و بازارهای جهانی وابسته است که کنترل محدودی بر آن‌ها دارد. این نتیجه گزارش تازه «مرکز مطالعات دموکراسی» بلغارستان و «شاخص ریسک امنیت انرژی و اقلیم ۲۰۲۶» است. این شاخص کشورها را با ۲۱ معیار در چهار حوزه می‌سنجد: ریسک ژئوپلیتیک، توان پرداخت هزینه انرژی، پایداری شبکه و سازگاری با محیط زیست.
این یافته‌ها برای خانوارها و کسب‌وکارها اهمیت مستقیم دارد. هزینه انرژی در اروپا هنوز بالاست. هر تنش در مسیرهای دریایی حمل نفت و گاز نیز می‌تواند قیمت‌ها را دوباره بالا ببرد. همزمان، گذار به انرژی پاک وابستگی تازه‌ای به چین برای پنل خورشیدی، باتری و مواد خام حیاتی ایجاد کرده است.
از گاز روسیه تا تنگه هرمز
اتحادیه اروپا سهم نفت روسیه در واردات را از حدود ۲۵ درصد پیش از جنگ اوکراین به کمتر از ۵ درصد در سال ۲۰۲۶ رساند. سهم گاز روسیه نیز از حدود ۴۰ درصد به زیر ۱۰ درصد رسید. پایانه‌های گاز طبیعی مایع‌شده یا ال‌ان‌جی، ذخایر اجباری گاز و واردات بیش‌تر از نروژ، الجزایر، قطر و آمریکا این تغییر را ممکن کرد. در نتیجه، ریسک ژئوپلیتیک اتحادیه میان ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ به میزان ۱۷ واحد شاخص کاهش یافت.
با این حال، بحران تنگه هرمز در مارس ۲۰۲۶ محدودیت این تنوع‌بخشی را نشان داد. اروپا بخشی از وابستگی به گاز لوله‌ای روسیه را با وابستگی به بازار جهانی ال‌ان‌جی، گذرگاه‌های دریایی حساس و رقابت با خریداران آسیایی عوض کرده است. ریسک واردات پنل خورشیدی نیز از ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۵ حدود ۱۳ برابر شده است، چون تولید آن در چین متمرکز شده است. البته پنل پس از نصب دهه‌ها برق تولید می‌کند و به برآورد گزارش، یک محموله پنل در طول عمرش معادل حدود ۵۰ محموله ال‌ان‌جی انرژی می‌دهد.
هزینه انرژی، جدی‌ترین ریسک
این شاخص هزینه انرژی را جدی‌ترین ریسک اروپا می‌داند. در سال ۲۰۲۵ قیمت گاز ۳۴ درصد و قیمت برق ۱۴ درصد پایین‌تر از اوج بحران ۲۰۲۲ بود، اما هنوز حدود ۵۰ و ۳۸ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ قرار دارد. شرکت‌های اروپایی برای برق بیش از رقبای آمریکایی و چینی می‌پردازند. اروپا میان ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ بیش از ۱ میلیون شغل صنعتی از دست داد و آلمان در ۲۰۲۵ به‌تنهایی ۱۴۳٬۰۰۰ شغل دیگر را.
بلغارستان: پرریسک، اما با بیش‌ترین بهبود
بلغارستان با امتیاز ۶۰٫۴ در رتبه ۲۴ از ۲۵ کشور بررسی‌شده قرار گرفت و فقط لهستان وضعیت بدتری دارد. هلند کمترین ریسک را دارد و فرانسه، اتریش، سوئد و اسلواکی پس از آن هستند. با این حال، ریسک کلی بلغارستان از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ به میزان ۶۴ واحد کاهش یافت، در حالی که میانگین اتحادیه فقط ۹ واحد بود. گزارش این بهبود را نتیجه کاهش وابستگی به روسیه، زیرساخت وارداتی جایگزین و رشد سریع انرژی تجدیدپذیر می‌داند.
تحول اصلی بلغارستان در ذخیره‌سازی برق رخ داده است. ظرفیت باتری‌های نصب‌شده حدود ۲٫۵ گیگاوات‌ساعت است و انتظار می‌رود تا پایان ۲۰۲۶ به ۱۰ گیگاوات‌ساعت برسد. سهم خورشید از کل ظرفیت برق کشور به ۳۲٫۷ درصد رسیده است. همین رشد، ساعت‌های «قیمت منفی» را از ۵۵ ساعت در ۲۰۲۴ به ۱۶۴ ساعت در ۲۰۲۵ رساند؛ یعنی زمان‌هایی که عرضه برق آن‌قدر زیاد است که تولیدکننده برای فروش آن پول می‌پردازد.
نظرات کاربران