تحول در حوزه فناوری‌های فضایی ایران وارد فاز جدیدی شده است؛ مسیری که در آن تمرکز از توسعه صرفاً زیرساختی به سوی پاسخ‌گویی به نیازهای واقعی جامعه و کاربردی‌سازی خدمات چرخش پیدا کرده است. سید ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در آیین گشایش هفته جهانی فضا با اشاره به اهمیت این تغییر جهت، بر ضرورت پیوند میان فناوری فضایی و اقتصاد کشور تاکید کرد.
آینده روشن اقتصاد فضایی در عرصه بین‌المللی
بر اساس تحلیل‌های معتبر بین‌المللی از جمله گزارش‌های مجمع جهانی اقتصاد و موسسه مدیریتی مکنزی، ارزش مالی حوزه فضای مجازی و صنایع وابسته تا سال ۱۴۱۴ خورشیدی (۲۰۳۵ میلادی) به مرز ۱,۸۰۰ میلیارد دلار خواهد رسید. نرخ رشد سالانه ۹ درصدی این بازار، یعنی قدرتی معادل دو برابر رشد پایه اقتصاد جهانی، نشان‌دهنده ظرفیت بالای سرمایه‌گذاری و خلق ارزش در این بخش است؛ مسئله‌ای که بازنگری در سیاست‌گذاری‌های کلان کشور را اجتناب‌ناپذیر می‌کند.
تغییر پارادایم از عرضه‌محوری به تقاضامحوری
پایداری زیست‌بوم فضایی زمانی تضمین می‌شود که محصولات و خدمات آن در سبد مصرفی جامعه و بخش‌های اجرایی قرار گیرد. همراهی کامل نهادهای بهره‌بردار با مراکز توسعه‌دهنده، شرط اصلی تجاری‌سازی فناوری است. در همین راستا، ترویج علوم فضایی در میان نسل جدید و آموزش کودکان و نوجوانان با همکاری نهادهایی چون کانون پرورش فکری، وزارت آموزش و پرورش، وزارت دفاع و بخش خصوصی دانش‌بنیان، بستر سازنده‌ای برای آینده‌سازی این صنعت فراهم می‌آورد.
هم‌افزایی زیرساخت‌های ماهواره‌ای و شبکه‌های ارتباطی زمینی
توسعه منظومه‌های ماهواره‌ای به عنوان مکملی برای پوشش ارتباطی در مناطق سخت‌عبور و روستاهای بالای ۲۰ خانوار هدف‌گذاری شده است. پروژه‌های مهمی همچون منظومه ماهواره‌ای شهید سلیمانی در همین مسیر پیش می‌روند که بر اساس برنامه‌ریزی‌ها، ۳ فروند از مجموع ۲۴ ماهواره این منظومه تا بهمن‌ماه سال جاری آماده پرتاب و بهره‌برداری خواهند شد.
تکنولوژی ماهواره‌ای جایگزین فیبر نوری یا شبکه‌های سیار نخواهد بود، بلکه هر یک نقش مکمل را ایفا می‌کنند. توسعه شبکه ثابت مبتنی بر فیبر نوری به عنوان اولویت اصلی ارتباطات باکیفیت پیگیری می‌شود تا فشار ترافیکی از روی شبکه‌های همراه کاسته شده و توازن استانداردی در مصرف داده ایجاد گردد.
کاربردهای گسترده سنجش از دور در مدیریت ملی
فناوری فضایی منحصر به حوزه ارتباطات نیست. کاربرد داده‌های سنجش از دور در پایش منابع آبی، اکتشافات معدنی، حدنگاری (کاداستر) و مدیریت بحران‌های طبیعی، ارزش‌افزوده بالایی ایجاد می‌کند. تعاملات اخیر میان دستگاه‌های اجرایی نظیر وزارت ارتباطات و وزارت صنعت، معدن و تجارت، گامی عملی برای بهره‌گیری از داده‌های ماهواره‌ای در پایش ذخایر معدنی کشور به شمار می‌رود.
کاهش هزینه‌های پرتاب؛ کلید اقتصادی‌سازی صنعت فضا
با توجه به شعار سال هفته جهانی فضا، رویکرد «انقلاب ماهواره‌برها» بر کاهش هزینه‌های عملیاتی تمرکز دارد. به‌کارگیری ماهواره‌برهایی با قابلیت حمل هم‌زمان چند محموله و تمرکز بر فناوری پرتابگرهای بازاستفاده‌پذیر، راهکار اصلی برای توجیه‌پذیری اقتصادی پروژه‌های فضایی و دسترسی ارزان‌تر به مدار زمین محسوب می‌شود.
نظرات کاربران