قطر در قالب برنامه سرمایه‌گذاری Startup Qatar تا ۱.۱ میلیون دلار به استارت‌آپ‌های فناوری برای راه‌اندازی فعالیت در این کشور و تا ۵.۵ میلیون دلار به شرکت‌های باسابقه برای توسعه کسب‌وکار پرداخت می‌کند.
به گزارش سرویس کسب و کار تک‌ناک ، این برنامه علاوه بر سرمایه، مجموعه‌ای از مشوق‌ها مانند ویزا، مسکن یارانه‌ای، معافیت از برخی هزینه‌ها، فضای کار اشتراکی و حمایت‌های تحقیق و توسعه را در اختیار متقاضیان قرار می‌دهد.
بانک توسعه قطر این برنامه را در دو مسیر START و GROW اجرا می‌کند. مسیر START برای استارت‌آپ‌هایی در نظر گرفته شده است که اثبات مفهوم یا حداقل محصول پذیرفتنی دارند و قصد دارند فعالیت خود را در قطر آغاز کنند. سقف سرمایه‌گذاری در این مسیر ۱.۱ میلیون دلار تعیین شده است.
مسیر GROW به شرکت‌هایی اختصاص دارد که سابقه فعالیت بیشتری دارند و برای گسترش کسب‌وکار خود به قطر وارد می‌شوند. بانک توسعه قطر اعلام کرده است که متقاضیان این مسیر باید دست‌کم سه سال سابقه فعالیت داشته باشند. همچنین این شرکت‌ها باید تحت مدیریت یک تیم واجد شرایط فعالیت کنند و چشم‌انداز رشد مثبت داشته باشند.
ثبات مالی قابل مشاهده و سابقه مناسب در جذب سرمایه نیز از دیگر شرایط این مسیر است. شرکت‌هایی که این معیارها را داشته باشند، می‌توانند تا سقف ۵.۵ میلیون دلار سرمایه دریافت کنند.
سرمایه این برنامه به صورت یکجا پرداخت نمی‌شود. بانک توسعه قطر آن را در چند مرحله در اختیار شرکت‌ها قرار می‌دهد. هر مرحله از پرداخت به تحقق نقاط عطف مشخصی وابسته است که استارت‌آپ و بانک از قبل درباره آنها توافق می‌کنند.
این مدل باعث می‌شود دریافت کامل سرمایه به پیشرفت شرکت در مسیر تعیین‌شده وابسته باشد. به همین دلیل، تعریف دقیق نقاط عطف و شرایط پرداخت هر مرحله برای شرکت‌های متقاضی اهمیت زیادی دارد.
برنامه Startup Qatar تنها به تأمین سرمایه محدود نمی‌شود. قطر مجموعه‌ای از مشوق‌های جانبی را نیز برای استارت‌آپ‌های فناوری در نظر گرفته است که فعالیت خود را به این کشور منتقل می‌کنند یا در آن توسعه می‌دهند.
معافیت از هزینه ثبت شرکت و تمدید برخی مجوزها از جمله این مشوق‌ها است. همچنین متقاضیان می‌توانند از ویزای کاری و کارآفرینی انعطاف‌پذیر، فضای کار اشتراکی یارانه‌ای و کمک برای استخدام نیروی انسانی استفاده کنند.
دسترسی به برنامه‌های کارآموزی، کمک‌هزینه‌های تحقیق و توسعه، خدمات منتورینگ و امکان حضور در نمایشگاه‌ها برای معرفی محصولات نیز بخشی از این بسته حمایتی است. قطر علاوه بر این موارد، مسکن یارانه‌ای را نیز در اختیار برخی متقاضیان قرار می‌دهد.
Invest Qatar هنگام معرفی Startup Qatar در فوریه ۲۰۲۴ اعلام کرده بود که شرکت‌های واجد شرایط می‌توانند از معافیت مالیاتی پنج‌ساله نیز استفاده کنند. این معافیت از طریق مرکز مالی قطر ارائه می‌شود و ثبت رایگان شرکت برای مدت مشابه نیز بخشی از برنامه اعلام‌شده بود.
تمرکز قطر بر جذب استارت‌آپ‌های فناوری
بانک توسعه قطر اعلام کرده است که هدف اصلی این برنامه، جذب استارت‌آپ‌های فناوری با ظرفیت رشد بالا است. این بانک به دنبال شرکت‌هایی است که بتوانند ارزش اقتصادی واقعی برای قطر ایجاد کنند و در توسعه بخش‌های فناوری‌محور اقتصاد این کشور نقش داشته باشند.
حوزه‌های اولویت‌دار برنامه گسترده هستند. هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در میان مهم‌ترین بخش‌های مورد توجه قرار دارند. نرم‌افزارهای B2B، فین‌تک، سلامت، آموزش و فناوری‌های اقلیمی نیز در فهرست حوزه‌های مورد حمایت دیده می‌شوند.
انرژی، کشاورزی، امنیت سایبری، رباتیک و پهپادها نیز از دیگر حوزه‌هایی هستند که بانک توسعه قطر برای آنها اولویت قائل شده است. فناوری املاک، فناوری ورزشی، فناوری زنجیره تأمین، بازارگاه‌های آنلاین و اینترنت اشیا نیز در این فهرست قرار دارند.
با وجود این، بانک توسعه قطر تأکید کرده است که این فهرست محدودکننده نیست. هر استارت‌آپ نوآوری که ظرفیت ایجاد ارزش برای اقتصاد قطر را داشته باشد، می‌تواند برای ورود به برنامه درخواست بدهد.
مقیاس این برنامه از زمان راه‌اندازی تاکنون به سرعت افزایش یافته است. بانک توسعه قطر برنامه را در فوریه ۲۰۲۴ معرفی کرد. در آن زمان، سقف سرمایه برای استارت‌آپ‌های فناوری که فعالیت خود را در قطر آغاز می‌کردند، ۵۰۰ هزار دلار بود.
شرکت‌های باسابقه‌ای که قصد توسعه فعالیت در قطر را داشتند نیز در آن مقطع می‌توانستند تا ۵ میلیون دلار سرمایه دریافت کنند. رقم‌های فعلی نشان می‌دهند که سقف حمایت مالی در هر دو مسیر افزایش یافته است.
اکنون مسیر START تا ۱.۱ میلیون دلار سرمایه ارائه می‌کند و سقف مسیر GROW نیز به ۵.۵ میلیون دلار رسیده است. مقام‌های بانک توسعه قطر این افزایش را بخشی از برنامه گسترده‌تر کشور برای جذب استارت‌آپ‌های جهانی به دوحه معرفی کرده‌اند.
آمار درخواست‌ها نیز از استقبال بالا از این طرح حکایت دارد. طبق گزارش‌های منتشرشده، بیش از هزار درخواست تنها طی دو ماه نخست پس از آغاز برنامه ثبت شد.
محمد العمادی، مدیر اجرایی بخش سرمایه‌گذاری انکوبیشن و سرمایه‌گذاری خطرپذیر بانک توسعه قطر در فوریه امسال اعلام کرد که این بانک برای برنامه تا سال ۲۰۳۰ هدف سرمایه‌گذاری یک میلیارد ریال قطر را تعیین کرده است.
این رقم معادل حدود ۲۷۵ میلیون دلار است. او همچنین گفت که بانک توسعه قطر بیش از ۶ هزار درخواست برای حضور در برنامه دریافت کرده است.
بخش فین‌تک جایگاه ویژه‌ای در برنامه‌های سرمایه‌گذاری قطر دارد. به گفته العمادی، یک‌سوم سرمایه‌گذاری‌های خطرپذیر بانک توسعه قطر در سال ۲۰۲۵ به شرکت‌های فعال در حوزه فین‌تک اختصاص پیدا کرده است.
بانک مرکزی قطر نیز قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ بین ۳۵ تا ۵۰ شرکت فین‌تک را مجوزدهی کند. این هدف می‌تواند قطر را به مقصد جذاب‌تری برای شرکت‌های فعال در حوزه‌هایی مانند پرداخت، خدمات مالی دیجیتال و وام‌دهی تبدیل کند.
استارت‌آپ‌های فعال در این حوزه‌ها در کنار دریافت سرمایه، می‌توانند از رشد بازار داخلی و سیاست‌های حمایتی نهادهای مالی قطر نیز بهره ببرند.
ابهام درباره سهم قطر از استارت‌آپ‌ها
با وجود رقم بالای سرمایه و مشوق‌های متعدد، بخشی از شرایط مالی برنامه همچنان به صورت عمومی اعلام نشده است. یکی از مهم‌ترین ابهام‌ها به میزان سهمی مربوط می‌شود که سرمایه‌گذار در ازای پرداخت سرمایه دریافت می‌کند.
Invest Qatar در سال ۲۰۲۴ این برنامه را نوعی سرمایه‌گذاری سهامی معرفی کرده بود. این مدل به این معنا است که نهاد سرمایه‌گذار در ازای تأمین مالی، بخشی از مالکیت شرکت را دریافت می‌کند.
با وجود این، صفحه رسمی بانک توسعه قطر و وب‌سایت Startup Qatar اعلام نکرده‌اند که میزان این سهم چقدر است. نحوه ارزش‌گذاری شرکت نیز به صورت عمومی توضیح داده نشده است.
همچنین مشخص نیست که سرمایه‌گذاری از چه ابزار حقوقی یا مالی انجام می‌شود. این مسئله می‌تواند برای بنیان‌گذارانی که قصد دارند در مراحل بعدی سرمایه بیشتری جذب کنند، اهمیت زیادی داشته باشد.
فرم درخواست برنامه از متقاضیان درباره میزان سرمایه‌ای که تاکنون جذب کرده‌اند سؤال می‌کند. همچنین این فرم از آنها می‌خواهد اعلام کنند که آیا قصد دارند در سه ماه آینده دور جدیدی از جذب سرمایه برگزار کنند یا خیر.
با وجود این، بانک توسعه قطر توضیح نداده است که این اطلاعات چه تأثیری بر تصمیم نهایی یا شرایط سرمایه‌گذاری دارد. زمان مشخصی نیز برای بررسی درخواست‌ها اعلام نشده است.
متقاضیان نتیجه را از طریق ایمیل دریافت می‌کنند و درخواست آنها در نهایت پذیرفته یا رد می‌شود. جزئیات بیشتری درباره روند ارزیابی عمومی نشده است.
وابستگی پرداخت سرمایه به نقاط عطف نیز یکی از مواردی است که شرکت‌ها باید پیش از ورود به برنامه بررسی کنند. هر مرحله از پرداخت به تحقق اهداف مورد توافق وابسته است و همین موضوع می‌تواند بر برنامه مالی استارت‌آپ تأثیر بگذارد.
برای بنیان‌گذاران، تعریف دقیق هر نقطه عطف و شرایط مربوط به تأخیر یا عدم تحقق آن اهمیت زیادی دارد. این موضوع می‌تواند به اندازه رقم نهایی سرمایه بر تصمیم شرکت برای پذیرش پیشنهاد اثر بگذارد.
شرایط استفاده از برخی مشوق‌ها نیز به‌طور کامل مشخص نشده است. برای مثال، معلوم نیست معافیت از هزینه‌ها یا حمایت مربوط به مسکن تا چه مدت ادامه دارد و آیا این مزایا به حضور دائمی شرکت در قطر وابسته هستند یا خیر.
بنیان‌گذارانی که از خارج قطر وارد این برنامه می‌شوند، باید شرایط اقامت را نیز رعایت کنند. برنامه اقامت کارآفرینی Startup Qatar به تأیید یکی از مراکز رشد شناخته‌شده محلی نیاز دارد.
متقاضی باید توان مالی خود را نیز اثبات کند. افرادی که از خارج قطر درخواست می‌دهند، باید نشان دهند که طی سه ماه گذشته حداقل ۱۰ هزار دلار در حساب بانکی خود داشته‌اند.
با وجود این ابهام‌ها، بسته حمایتی قطر برای استارت‌آپ‌های فناوری واجد شرایط قابل توجه است. سرمایه‌ای تا سقف ۵.۵ میلیون دلار، همراه با حمایت در زمینه ویزا، مسکن، فضای کار و تحقیق و توسعه، می‌تواند هزینه ورود یک شرکت فناوری به بازار جدید را کاهش دهد.
با وجود این، شرکت‌ها پیش از تصمیم نهایی باید شرایط سرمایه‌گذاری سهامی، میزان سهم واگذارشده، شیوه ارزش‌گذاری و الزامات مربوط به نقاط عطف را به‌دقت بررسی کنند. برای یک استارت‌آپ، انتخاب محل استقرار می‌تواند تصمیمی چندساله باشد و شرایط قرارداد سرمایه‌گذاری در این تصمیم نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.
نظرات کاربران