فناوری نوین خوانش امواج مغزی؛ اصلاح آنی رفتارهای هوش مصنوعی بدون نیاز به کلام

پژوهشگران موسسه پیشرفته علم و فناوری کره جنوبی (KAIST) با همکاری شرکت مایکروسافت، به سامانه رابط مغز و رایانه (BCI) جدیدی دست یافته‌اند که می‌تواند با تحلیل امواج مغزی کاربر، خطا در تشخیص هدف یا مسیر پردازشی هوش مصنوعی را به‌صورت لحظه‌ای درک و تصحیح کند.

درک «ابهام هدف و عمل» از طریق سیگنال‌های عصبی

یکی از چالش‌های اصطکاک‌زا در تعامل انسان و ربات، مسئله ابهام هدف و عمل است؛ بدین معنا که رفتارهای ظاهری انسان همواره نمایانگر قصد واقعی او نیستند. فناوری جدید که «هم‌سویی عصبی ارزش» (NVA) نام گرفته، با بهره‌گیری از نوار مغزی (EEG) به سنجش پاسخ‌های عصبی لحظه‌ای کاربر هنگام مشاهده عملکرد هوش مصنوعی می‌پردازد.

این سیستم با تحلیل دو الگوی حیاتی واکنش مغز فعالیت می‌کند:

خطای پیش‌بینی پاداش (RPE): زمانی رخ می‌دهد که هوش مصنوعی در درک هدف نهایی اشتباه کند (مثلاً تحویل قهوه به‌جای آب).

خطای پیش‌بینی وضعیت (SPE): هنگامی شکل می‌گیرد که هدف نهایی درست است، اما روش رسیدن به آن با انتظار ذهنی فرد متفاوت است (مثلاً پر کردن لیوان از شیر آب به‌جای برداشتن بطری موجود).

الگوریتم‌های یادگیری عمیق در این سیستم، سیگنال‌های دریافتی EEG را طبقه‌بندی کرده و مشخص می‌کنند که آیا واکنش مغز ناشی از خطای هدف بوده است یا خطای روش.

چشم‌انداز و کاربردهای عملیاتی

با بازخورد مستقیم حاصل از سیگنال‌های مغزی، سیستم‌های هوشمند قادر خواهند بود بدون دریافت دستورات شفاهی یا متنی، مسیر حرکت خود را بلافاصله اصلاح کنند. زمینه‌های اصلی به‌کارگیری این فناوری عبارتند از:

۱. رباتیک خانگی و صنعتی: هماهنگی دقیق‌تر در محیط‌های کاری مشترک.

۲. تجهیزات پزشکی و توان‌بخشی: کمک به بیماران دارای اختلالات حرکتی یا تکلمی برای کنترل ابزارها.

۳. خودروهای خودران و سامانه‌های آموزشی: تطبیق‌پذیری هوشمند با تحلیل تمرکز و قضاوت ذهن کاربر.