تازه‌ترین گزارش منتشرشده از سوی F&L Asia نشان می‌دهد قیمت روغن‌پایه گروه ۳ از زمان آغاز بحران خلیج‌فارس با جهشی ۲۳۵ درصدی روبه‌رو شده و به بالاترین سطوح سال‌های اخیر رسیده است. بر اساس این گزارش، روغن‌پایه گروه ۳ که پیش از آغاز درگیری‌ها با قیمت حدود ۳.۴ دلار به ازای هر گالن معامله می‌شد، در ماه ژوئیه به حدود ۱۱.۴ دلار در هر گالن رسیده است. این رشد، شدیدترین افزایش قیمت در میان گروه‌های مختلف روغن‌پایه محسوب می‌شود.
اهمیت این موضوع تنها به تولیدکنندگان روغن‌موتور محدود نمی‌شود. روغن‌پایه گروه ۳ در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین مواداولیه صنعت روانکار جهان تبدیل شده و در تولید طیف گسترده‌ای از روغن‌های موتور مدرن، محصولات تمام‌سنتتیک و روانکارهای با کارایی بالا مورد استفاده قرار می‌گیرد. به‌همین دلیل هرگونه نوسان در قیمت این محصول مستقیما بر هزینه تولید روانکارها و زنجیره‌تامین جهانی تاثیر می‌گذارد.
عامل اصلی این جهش قیمتی را باید در تحولات ژئوپلیتیکی خاورمیانه جست‌وجو کرد. منطقه خلیج‌فارس نه تنها یکی از مهم‌ترین مراکز تولید نفت خام جهان است، بلکه بخش بزرگی از ظرفیت تولید روغن‌پایه گروه ۳ نیز در همین منطقه متمرکز شده است. افزایش تنش‌ها، نگرانی درباره امنیت حمل‌ونقل دریایی و اختلال در مسیرهای لجستیکی موجب شده عرضه این محصول با فشار قابل توجهی مواجه شود. همین مساله به رشد سریع قیمت‌ها دامن زده است.
روغن‌پایه گروه ۳ جایگاه ویژه‌ای در صنعت روانکار دارد. این محصول از نظر خلوص، پایداری حرارتی و عملکرد در دماهای مختلف، کیفیتی بالاتر از روغن‌های پایه گروه ۱ و بسیاری از محصولات گروه ۲ ارائه می‌دهد. از آن‌جا که خودروسازان و تولیدکنندگان موتورهای مدرن روزبه‌روز استانداردهای سخت‌گیرانه‌تری را طلب می‌کنند، وابستگی بازار به روغن‌پایه گروه ۳ طی یک دهه اخیر به طور محسوسی افزایش یافته است.
همین وابستگی باعث شده بازار نسبت به کوچک‌ترین اختلال در عرضه واکنش شدید نشان دهد. در شرایط عادی، تولیدکنندگان روانکار می‌توانند تا حدودی میان منابع مختلف تامین جابه‌جا شوند؛ اما در مورد گروه ۳ این انعطاف‌پذیری محدودتر است. تعداد تولیدکنندگان بزرگ جهانی کمتر است و جایگزینی سریع حجم‌های از دست رفته به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.
افزایش قیمت روغن‌پایه گروه ۳ همچنین شکاف میان انواع روغن‌های پایه را تشدید کرده است. درحالی که تمام گروه‌های روغن‌پایه تحت‌تاثیر شرایط بازار قرار گرفته‌اند، شدت افزایش قیمت در گروه ۳ به شکل محسوسی بیشتر بوده است. این موضوع نشان می‌دهد تقاضا برای محصولات با کیفیت بالاتر همچنان قوی باقی مانده و بازار حاضر است برای تامین این مواداولیه هزینه بیشتری پرداخت کند.
برای تولیدکنندگان روانکار، شرایط فعلی چالش‌های تازه‌ای ایجاد کرده است. بسیاری از شرکت‌ها ناچار شده‌اند ساختار قیمت‌گذاری محصولات نهایی خود را بازنگری کنند. برخی دیگر نیز در حال ارزیابی فرمولاسیون‌های جدید یا استفاده بیشتر از منابع جایگزین هستند تا وابستگی خود به روغن‌پایه گروه ۳ را کاهش دهند. با این حال، محدودیت‌های فنی و الزامات استانداردهای جدید باعث می‌شود این راهکارها همیشه قابل اجرا نباشند.
از سوی دیگر، افزایش قیمت روغن‌پایه می‌تواند به تقویت سرمایه‌گذاری در بخش بازتصفیه و تولید روغن‌های پایه بازیافتی نیز منجر شود. برخی تحلیلگران معتقدند بحران فعلی بار دیگر اهمیت تنوع‌بخشی به منابع تامین را آشکار کرده و ممکن است شرکت‌ها را به‌سمت توسعه ظرفیت‌های محلی و استفاده بیشتر از روغن‌های پایه بازتصفیه‌شده سوق دهد.
درنهایت، جهش ۲۳۵ درصدی قیمت روغن‌پایه گروه ۳ را باید فراتر از یک نوسان مقطعی بازار دانست. این اتفاق تصویری روشن از میزان آسیب‌پذیری زنجیره جهانی تامین روانکارها در برابر تحولات ژئوپلیتیکی ارائه می‌کند. برای فعالان صنعت سوخت و روانکار، بحران اخیر یادآور این واقعیت است که امنیت عرضه، تنوع منابع تامین و توسعه فناوری‌های جایگزین دیگر صرفا موضوعاتی اقتصادی نیستند، بلکه به بخش جدایی‌ناپذیر راهبرد بلندمدت صنعت روانکار جهان تبدیل شده‌اند.
نظرات کاربران