در روزهای اخیر، پالایشگاه‌های مستقل چین موسوم به «تی‌پات‌ها» استراتژی تأمین نفت خود را تغییر دادند. این پالایشگاه‌ها که سال‌ها مشتری اصلی نفت ایران بودند، حالا برای دوری از فشارهای تحریمی به سراغ منابع جایگزین در خاورمیانه و آمریکای لاتین رفته‌اند که این تغییر به قیمت پرداخت پریمیوم‌های سنگین و کاهش حاشیه سود آنها تمام شده است.
به گزارش « نفت ما »، در روزهای منتهی به اعمال مجدد محاصره دریایی آمریکا، نشانه‌هایی در تغییر سبد تامین نفت پالایشگاه‌های مستقل چین، موسوم به تی‌پات‌ها به چشم خورد. در‌همین مقطع، رویترز گزارش داد که این پالایشگاه‌ها در هفته‌های پیش از آن حدود ۱۶ تا ۲۰.۵ میلیون بشکه نفت از عراق، قطر و امارات خریداری کرده بودند.
تی‌پات‌ها یکی از حلقه‌های اصلی ورود نفت ایران به بازار چین بودند زیرا پالایشگاه‌های مستقل شاندونگ در سال‌های گذشته بخش قابل‌توجهی از نفت ایران را خریداری و پالایش کرده‌اند اما در مقابل، پالایشگاه‌های دولتی چین عمدتا از زمان بازگشت تحریم‌های آمریکا در سال ۲۰۱۸ از خرید مستقیم نفت ایران اجتناب کردند.
در پی افزایش فشار بر جریان صادرات نفت ایران، پیشنهادهای نفت ایران برای تحویل در ماه‌های سپتامبر و اکتبر کاهش یافت و پالایشگاه‌های مستقل چین برای تامین خوراک خود به سراغ منابع دیگری رفتند که نفت برزیل و نفت بصره عراق در میان گزینه‌های جایگزین قرار گرفتند.
کوچ بزرگ تی‌پات‌ها این روند سپتامبر ابعاد گسترده‌تری پیدا کرد تا جایی‌که طبق گزارش رویترز، پالایشگاه‌های مستقل چین بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت از غرب آفریقا، کانادا و کلمبیا خریداری کردند. حدود ۱۰ پالایشگاه مستقل چینی نیز معامله‌گران خود را به سنگاپور اعزام کردند تا منابع جدید نفت پیدا کنند. در نتیجه، تی‌پات‌ها در فاصله چند هفته، جست‌وجوی خود برای جایگزینی نفت ایران را از تولیدکنندگان خاورمیانه به عرضه‌کنندگان آفریقا و آمریکای لاتین نیز گسترش دادند.
بر اساس داده‌های کپلر که رویترز به آن استناد کرده، واردات نفت ایران به چین در سپتامبر به حدود ۵۹۰ هزار بشکه در روز رسید که تقریباً نصف میزان آن در مدت مشابه سال گذشته و پایین‌ترین سطح از ژانویه ۲۰۲۳ بود. همچنین حجم نفت ذخیره‌شده ایران روی نفتکش‌ها نیز از حدود ۱۰۰ میلیون بشکه در اواخر ژوئیه به حدود ۴۵ میلیون بشکه کاهش یافت.
تی‌پات‌ها مسیر تامین نفت را تغییر می‌دهند؟
اما آیا این روند نشان می‌دهد که پالایشگاه‌های چین که سال‌ها به نفت ایران وابسته بودند، برای تامین نفت مورد نیازشان به دنبال منابع و مسیرهای جدید می‌روند؟
شواهد موجود تا حدی به این سوال پاسخ مثبت می‌دهند. خرید نفت از برزیل، غرب آفریقا، کانادا و کلمبیا نشان از این دارد که تی‌پات‌ها در تلاش هستند تا وابستگی خود به یک مسیر تامین را کاهش دهند.
بصره و الشاهین گزینه‌های تازه بازار چین نشانه آشکار دیگر، گزارش امروز رویترز است؛ بر اساس این گزارش، پالایشگاه‌های مستقل چین برای تحویل در ماه‌های اکتبر و نوامبر، دست‌کم ۱۲ میلیون بشکه نفت عراق و قطر خریداری کرده‌اند هرچند یکی از معامله‌گران حجم این معاملات را بین ۱۵ تا ۲۰ میلیون بشکه برآورد کرده است.
بخش عمده این خریدها مربوط به نفت‌های Basra Medium و Basra Heavy عراق است. علاوه بر این، حدود ۳ میلیون بشکه نفت Al-Shaheen قطر نیز برای تحویل در اوایل نوامبر خریداری شده است و در این معاملات، شرکت‌های بزرگ تجارت نفت از جمله Mercuria، Totsa و Trafigura نیز حضور داشته‌اند.
در بین منابع جایگزین، نفت عراق در گریدهای Basra Medium و Basra Heavy به دلیل عرضه نسبتاً فراوان، قابلیت دسترسی و قیمت رقابتی، برای پالایشگاه‌های مستقل چین جذابیت دارند.
هزینه تغییر سبد نفتی چین اما جایگزینی نفت ایران برای پالایشگاه‌های چینی بدون هزینه نیست. محموله‌های جدید عراق و قطر با پریمیوم حدود ۱۲ تا ۲۰ دلار نسبت به ICE Brent و بر مبنای تحویل‌شده معامله شده‌اند. این سطح پریمیوم به این معناست که پالایشگاه‌های چینی برای دسترسی به محموله‌های غیرتحریمی و قابل تحویل، حاضر به پرداخت هزینه بیشتری هستند اما معامله‌گران معتقدند خریداران تمایل ندارند این پریمیوم در سطوح بالاتر از ۲۰ دلار تثبیت شود.
از طرفی، نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌های شاندونگ در پایان سپتامبر به حدود ۵۵ درصد رسیده، در حالی که این نرخ در ابتدای ماه نزدیک به ۶۰ درصد بود. میزان زیان آنها نیز در اواخر سپتامبر حدود ۲۵۰ تا ۵۰۰ یوان به ازای هر تن بود در حالی که در ابتدای سپتامبر حاشیه سود آنها حدود ۵۰۰ یوان به ازای هر تن بود.
در مجموع، بازگشت عراق و قطر به سبد خرید پالایشگاه‌های مستقل چین را نمی‌توان یک اتفاق مقطعی دانست. کاهش عرضه نفت ایران باعث شده تی‌پات‌های چینی برای تامین نیاز خود بیش از گذشته به سراغ تولیدکنندگان دیگر، به‌ویژه در خاورمیانه، بروند. افزایش صادرات کشورهای منطقه نیز این تغییر را برای آنها آسان‌تر کرده است. به نظر می‌رسد اگر این روند ادامه پیدا کند، بخشی از بازار نفت چین که پیش‌تر در اختیار ایران بود، به‌تدریج در میان سایر صادرکنندگان توزیع شود.
نظرات کاربران