شاخص بورس از ۷ میلیون واحد گذشت؛ بازدهی دلاری کجاست؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، شاخص کل بورس تهران در روزهای اخیر از سطح ۷ میلیون واحد عبور کرد. مدیران مرتبط با بازار سرمایه این رکورد را در رسانه‌های مختلف برجسته کرده‌اند. با این حال، این رشد به زبان دلار بازدهی همراه نداشته است. برای کسی که پس‌انداز خود را در سهام نگه داشته، همین تفاوت نشان می‌دهد دارایی‌اش واقعاً بیش‌تر شده یا فقط عدد آن بزرگ‌تر شده است.

عدد بزرگ‌تر، ارزش ثابت

بازدهی ریالی رشد قیمت سهام را با واحد پول ملی می‌سنجد. بازدهی دلاری همین رشد را پس از تبدیل به دلار اندازه می‌گیرد. اگر شاخص و نرخ دلار با سرعتی نزدیک به هم بالا بروند، سهامدار به ریال سود کرده است. اما قدرت خرید ارزی او تقریباً تغییری نکرده است.

یک مثال فرضی موضوع را روشن‌تر می‌کند. فرض کنید ارزش یک سبد سهام در یک دوره ۳۰ درصد بالا برود و دلار هم در همان دوره حدود ۳۰ درصد گران شود. صاحب این سبد با پول خود همان مقدار دلار یا کالای وارداتی را می‌خرد که پیش‌تر می‌خرید. به بیان ساده، عدد حساب او بزرگ‌تر شده، اما ارزش واقعی دارایی‌اش ثابت مانده است.

یک استثنا در مقایسه جهانی

در بیش‌تر بازارهای جهان، رکورد تازه شاخص معمولاً نشانه رشد ارزش واقعی شرکت‌هاست. در اقتصادهایی با تورم بالا و افت ارزش پول ملی، بخشی از رشد شاخص فقط کاهش ارزش پول را نشان می‌دهد، نه افزایش سودآوری شرکت‌ها. به همین دلیل، تحلیلگران حرفه‌ای رکوردهای اسمی را در کنار نرخ ارز و نرخ تورم بررسی می‌کنند.

کشمکش اصلی بازار اکنون میان دو برداشت است. گروهی رشد شاخص را نشانه بازگشت اعتماد به بورس می‌دانند. گروهی دیگر آن را واکنش طبیعی قیمت سهام به تورم ارزیابی می‌کنند. نتیجه این کشمکش بر تصمیم بخش بزرگی از سرمایه‌گذاران خرد اثر می‌گذارد.

مهاجرت پول؛ پرسشی که هنوز باز است

«مهاجرت پول» یعنی جابه‌جایی نقدینگی از یک بازار به بازار دیگر. وقتی بازدهی دلاری سهام ناچیز باشد، انگیزه انتقال سرمایه به دلار، طلا یا مسکن بیش‌تر می‌شود. گزارش‌های منتشرشده هنوز جزئیات روشنی از برنامه مسئولان برای مهار این جابه‌جایی ارائه نکرده‌اند. بنابراین اثر این برنامه‌ها بر ماندگاری نقدینگی در بورس هنوز قابل سنجش نیست.

برای کسی که عملکرد دارایی خود را می‌سنجد، داده‌ها یک نکته را برجسته می‌کند: عبور شاخص از یک عدد رند به‌تنهایی معیار کافی نیست. مقایسه بازدهی سهام با تغییر نرخ دلار و تورم در همان بازه، تصویر دقیق‌تری از وضعیت واقعی دارایی می‌دهد.