به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، روزنامه خراسان در گزارشی تازه، ریشه گرانی کالاهای اساسی را فراتر از قیمت دلار و هزینه تولید دانسته است. این روزنامه ناکارآمدی شبکه توزیع را یکی از عوامل کمتر دیده‌شده فشار بر سفره خانوارها معرفی می‌کند. پیام این دیدگاه برای مصرف‌کننده روشن است: شاید بخشی از پولی که خریدار در فروشگاه می‌پردازد، به نرخ ارز ربطی نداشته باشد و از مسیر رسیدن کالا به قفسه بیاید.
اهمیت این بحث از آنجاست که خانوارها معمولاً هر افزایش قیمت را به نوسان دلار نسبت می‌دهند. اگر سهم توزیع در قیمت نهایی قابل‌توجه باشد، قیمت‌ها حتی با ثبات نسبی دلار هم می‌توانند بالا بروند. در مقابل، اصلاح این بخش می‌تواند بخشی از اثر موج‌های ارزی را خنثی کند و مانند ضربه‌گیر میان بازار ارز و سفره خانوار عمل کند.
زنجیره توزیع چگونه قیمت را بالا می‌برد
زنجیره توزیع همان مسیری است که کالا از کارخانه یا مزرعه تا دست مصرف‌کننده طی می‌کند. هر واسطه در این مسیر، از عمده‌فروش تا خرده‌فروش، سهمی به قیمت اضافه می‌کند. هرچه تعداد واسطه‌ها بیش‌تر و هزینه حمل و انبارداری بالاتر باشد، فاصله قیمت در کارخانه با قیمت فروشگاه بیش‌تر می‌شود.
در اقتصادی که بخشی از مواد اولیه و نهاده‌ها وارداتی است، نرخ دلار مستقیماً بر هزینه تولید اثر می‌گذارد. اما اثر شبکه توزیع کمتر به چشم می‌آید، چون در آمار روزانه بازار ارز بازتابی ندارد. نکته فنی‌تر این است که توزیع ناکارآمد می‌تواند اثر شوک ارزی بر قیمت را تشدید کند. یعنی هر واسطه، افزایش هزینه را همراه با حاشیه سود خود به واسطه بعدی منتقل می‌کند و این افزایش در طول مسیر انباشته می‌شود.
آزمون «تورم صفر» در تهران
شهرداری تهران طرحی با عنوان «تورم صفر» را برای تثبیت قیمت ۱۵ قلم کالای اساسی اجرا کرده است. روزنامه خراسان این طرح را از زاویه اصلاح زنجیره توزیع بررسی کرده است. منطق رایج چنین طرح‌هایی، کوتاه‌کردن مسیر کالا از تولیدکننده تا مصرف‌کننده و کاهش سهم واسطه‌هاست.
اثر عملی این طرح برای خانوار به دو پرسش بستگی دارد: این طرح چه بخشی از خرید روزمره را پوشش می‌دهد و ثبات قیمت‌ها تا چه زمانی دوام می‌آورد. ۱۵ قلم کالا تنها بخشی از سبد مصرفی خانوار است، نه همه آن. همچنین اثر این طرح بر قیمت‌ها در شهرهای دیگر، به گسترش آن در آن شهرها بستگی دارد.
سهم توزیع در تورم بحث تازه‌ای در اقتصاد ایران نیست و همواره در کنار نرخ ارز و نقدینگی مطرح بوده است. نقدینگی یعنی مجموع پول و سپرده‌های در گردش در اقتصاد که از عوامل اصلی تورم بلندمدت به شمار می‌رود. نتیجه طرح‌هایی از این دست، اگر داده‌های آن منتشر شود، شاید تصویر روشن‌تری از سهم واقعی توزیع در قیمت نهایی کالاها بدهد.
نظرات کاربران