جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرده است برای پایان دادن به جنگ هفت‌ماهه میان آمریکا و ایران، تهران باید ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم خود را به‌طور «معنادار» کاهش دهد. او در گفت‌وگو با رویترز گفت واشینگتن دیگر به وعده‌های کلی بسنده نخواهد کرد و خواهان اقدام عملی در زمینه غنی‌سازی است. به گفته ونس، اگر ایران قصد ساخت سلاح هسته‌ای ندارد، ادامه غنی‌سازی در سطح ۶۰ درصد از نظر آمریکا قابل توجیه نیست.
ونس همچنین تأیید کرد که آمریکا در حال گفت‌وگو با مسعود پزشکیان و عباس عراقچی است، اما مدعی شد در واشینگتن هنوز روشن نیست چه کسانی در تهران اختیار نهایی تصمیم‌گیری را در دست دارند. دونالد ترامپ نیز روز سه‌شنبه در اظهارنظری مشابه گفت «هیچ‌کس نمی‌داند چه کسی ایران را اداره می‌کند». وزارت خارجه ایران این برداشت را رد کرده و گفته است مقام‌های آمریکایی ساختار تصمیم‌گیری ایران و طرف‌های مذاکره را به‌خوبی می‌شناسند و مشکل اصلی، «مواضع متناقض و پیام‌های دوگانه» واشینگتن است.
تهران و واشینگتن طی هفته‌های اخیر پیشنهادهایی برای پایان جنگ و بازگشایی پایدار تنگه هرمز مبادله کرده‌اند. طبق گزارش رویترز، ترامپ آخرین پیشنهاد ایران را نپذیرفته است و کاخ سفید می‌گوید هر توافق تازه باید شامل محدودیت واقعی در برنامه هسته‌ای ایران باشد. در مقابل، سخنگوی وزارت خارجه ایران گفته بود پاسخ آمریکا به پیشنهاد تهران «در دست بررسی» است و به دلیل آنچه «مطالبات نامعقول و زیاده‌خواهانه» واشینگتن خوانده، بررسی آن آسان نیست. او همچنین گفته بود در مرحله فعلی محور رسمی مذاکرات، پایان کامل جنگ است و گزارش‌ها درباره ورود قطعی مسئله هسته‌ای و غنی‌سازی به متن توافق را «گمانه‌زنی رسانه‌ای» دانسته بود.
همزمان، جنگ در یمن به یکی از فعال‌ترین جبهه‌های بحران منطقه‌ای تبدیل شده است. وزارت حمل‌ونقل دولت مستقر در عدن اعلام کرد نیروهای انصارالله بامداد چهارشنبه فرودگاه بین‌المللی عدن را با موشک بالستیک و پهپادهای انفجاری هدف قرار داده‌اند. یکی از موشک‌ها در نزدیکی باند فرودگاه اصابت کرد؛ آن هم چند دقیقه پیش از فرود یک هواپیمای مسافربری از قاهره. پرواز به جده منحرف شد و دو هواپیمای دیگر نیز از محوطه باند دور شدند.
ائتلاف به رهبری عربستان نیز اعلام کرده است موشک‌هایی را که به سمت ریاض و خمیس‌مشیط شلیک شده بودند رهگیری کرده است. یحیی سریع، سخنگوی نیروهای انصارالله، در مقابل از حمله به فرودگاه ملک خالد در ریاض، فرودگاه ابها و یک پایگاه هوایی در خمیس‌مشیط خبر داده است. بخشی از این ادعاها از سوی عربستان به‌طور مستقل تأیید نشده است.
این حملات در حالی ادامه دارد که نیروهای دولت مستقر در عدن و مورد حمایت عربستان در روزهای اخیر با پشتیبانی هوایی گسترده عملیاتی برای بازپس‌گیری سواحل دریای سرخ و منطقه باب‌المندب آغاز کرده‌اند. درگیری‌ها همچنان در اطراف باب‌المندب و ارتفاعات شرق این منطقه ادامه دارد و نیروهای دولتی در تلاش‌اند مناطق بازپس‌گرفته‌شده را تثبیت کنند.
با وجود ادامه ناامنی در خلیج فارس و دریای سرخ، کشورهای عربی منطقه توانسته‌اند بخش مهمی از صادرات نفت خود را بازیابی کنند. داده‌های ورتکسا نشان می‌دهد صادرات نفت و فرآورده‌های کشورهای خلیج فارس ــ به استثنای ایران ــ در ماه سپتامبر به بیش از ۸۱ درصد سطح پیش از جنگ رسیده است. صادرات نفت خام و میعانات حتی به حدود ۹۱ درصد سطح پیش از جنگ بازگشته است.
عربستان در این بازگشت نقش اصلی را داشته است. ریاض بخشی از نفت خود را از طریق خط لوله شرق ـ غرب به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل می‌کند. وزیر انرژی عربستان گفته میزان نفت منتقل‌شده از این مسیر به ۵.۸ میلیون بشکه رسیده است. این خط لوله اکنون یکی از مهم‌ترین مسیرهای جایگزین تنگه هرمز برای عربستان محسوب می‌شود.
در مقابل، داده‌های ردیابی نفتکش‌ها نشان می‌دهد صادرات نفت ایران زیر فشار محاصره دریایی آمریکا به شدت کاهش یافته و در سپتامبر عملاً به صفر رسیده است. این تفاوت اکنون یکی از مهم‌ترین تحولات اقتصادی جنگ است: در حالی که دیگر تولیدکنندگان منطقه مسیرهای جایگزین پیدا کرده‌اند، ایران همچنان با محدودیت شدید در بارگیری و انتقال نفت روبه‌رو است.
قیمت نفت نیز روز چهارشنبه دوباره افزایش یافت. نفت برنت به حدود ۱۰۱.۵۸ دلار در هر بشکه رسید؛ افزایشی که بازار آن را به تشدید تنش میان عربستان و انصارالله، نگرانی از حملات به زیرساخت‌های انرژی و محدودیت‌های عرضه مرتبط می‌داند.
ونس در گفت‌وگو با رویترز گفت نیروهای ایران همچنان قادرند به برخی کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز حمله کنند، اما به ارزیابی واشینگتن نتوانسته‌اند جریان اصلی نفت و گاز منطقه را متوقف کنند. او تلاش ایران برای ایجاد اختلال در کشتیرانی را بخشی از اهرم فشار تهران در جنگ توصیف کرد.
با این حال، خطر برای کشتیرانی همچنان بالاست. در نخستین هفته اکتبر دست‌کم هفت حمله به نفتکش‌ها در محدوده تنگه هرمز گزارش شده است. افزایش حملات، هزینه بیمه و حمل‌ونقل را بالا برده و شرکت‌های کشتیرانی همچنان منطقه را پرخطر ارزیابی می‌کنند.
نظرات کاربران