نگاهی به بازار بدهی

این تحولات در شرایطی رخ داد که قیمت نفت همچنان بالا باقی مانده و فشارهای تورمی کوتاه‌مدت را تشدید کرده است؛ فشارهایی که احتمالا مانع از کاهش نرخ‌های بهره توسط بانک‌های مرکزی جهان در آینده نزدیک خواهد شد. نفت خام برنت، شاخص بین‌المللی قیمت نفت، با وجود افزایش جریان نفت از خاورمیانه به بیشترین سطح از آغاز جنگ با ایران، همچنان بالاتر از ۱۰۰دلار در هر بشکه معامله می‌شود. قیمت برنت از زمان آغاز درگیری در اواخر فوریه حدود ۴۰درصد افزایش یافته است. سهام که معمولا به افزایش نرخ بهره و قیمت نفت حساسند، در معاملات اولیه اندکی کاهش یافتند؛ اما بعدا بهبود پیدا کردند و شاخص S&P ۵۰۰ روز پنج‌شنبه، همزمان با آغاز سه‌ماه چهارم، معاملات را با ۰.۲درصد افزایش به پایان رساند. شاخص S&P ۵۰۰ سه‌ماه سوم را با رشد اندک ۲درصدی به پایان رساند و شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی به بالا کشیدن بازار کمک کردند. با این حال، در همین سه‌ماهه نشانه‌هایی نیز دیده شد که حاکی از فشار بازدهی بالاتر اوراق بر برخی بخش‌های بازار سهام بود.

شرکت‌های خدمات عمومی که اتکای زیادی به استقراض از بازار اوراق دارند، از شاخص عقب ماندند و در این سه‌ماه بیش از ۱۳درصد افت کردند. شاخص راسل ۲۰۰۰، متشکل از شرکت‌های کوچک‌تر که آنها نیز معمولا در معرض تغییرات هزینه استقراض قرار دارند، در سه‌ماه سوم ۷.۲درصد کاهش یافت و به این ترتیب به پنج فصل متوالی رشد پایان داد.

محمود پرادان، پژوهشگر غیرمقیم اندیشکده بروگل در بروکسل و معاون پیشین رئیس بخش اروپایی صندوق بین‌المللی پول گفت: «جنگ خاورمیانه واقعا همه‌چیز را تغییر داده است.» او افزود که بانک‌های مرکزی بار دیگر در حال افزایش نرخ‌های بهره هستند؛ اقدامی که هزینه‌های دولت را بالا می‌برد و در صورت وخیم‌تر شدن شرایط، منابع نقدی کمتری برای حمایت از اقتصاد در اختیار دولت باقی می‌گذارد.

جدای از جنگ با ایران، تحلیلگران و سرمایه‌گذاران بخش بزرگی از افزایش بازده اوراق را به رشد چشم‌گیر انتظارات درباره رشد اقتصاد جهانی نسبت داده‌اند؛ رشدی که گسترش هوش مصنوعی محرک آن است. گسترش مراکز داده و سایر زیرساخت‌های هوش مصنوعی باعث شده است سرمایه‌گذاران انتظار داشته باشند فدرال‌رزرو برای جلوگیری از داغ‌شدن بیش از حد اقتصاد، ناچار باشد نرخ‌های بهره را در سطوح بالا حفظ کند. با این حال، عوامل متعدد دیگری نیز بازده اوراق را به سمت بالا سوق می‌دهند؛ از بازگشت فشارهای تورمی گرفته تا نگرانی درباره حجم بالای بدهی عمومی که با افزایش بازده اوراق و نرخ‌های بهره، هزینه نگهداری آن برای دولت‌ها بیشتر می‌شود.

پرادان گفت بازارها در پی نگرانی‌های طولانی‌مدت درباره بدهی عمومی «بسیار عصبی» شده‌اند. تحلیلگران هشدار می‌دهند که اگرچه قیمت اوراق روز پنج‌شنبه نوسان داشت، روندهایی که بازده‌ها را افزایش داده‌اند احتمالا به این زودی‌ها از میان نخواهند رفت.

رونق سرمایه‌گذاری مرتبط با هوش مصنوعی در آمریکا همزمان از رشد اقتصادی حمایت می‌کند و عرضه اوراق را در بازار افزایش می‌دهد. در همین حال، درگیری در خاورمیانه و اختلالات ناشی از آن در عرضه نفت جهان همچنان ادامه دارد. بانکداران مرکزی بیش از پیش نسبت به این خطر هوشیار شده‌اند که تورم برای مدتی طولانی بالاتر از اهداف آنها باقی بماند. ماه گذشته فدرال‌رزرو آمریکا، بانک مرکزی اروپا و بانک ژاپن نرخ‌های بهره را افزایش دادند و معامله‌گران انتظار دارند این روند را در سال جاری نیز ادامه دهند. بانک انگلستان نیز سیگنال‌هایی ارسال کرده که ممکن است نرخ بهره را افزایش دهد.

هزینه‌های بالاتر استقراض اکنون با سطح بالای بدهی دولت‌ها تلاقی کرده و به‌دلیل پرداخت‌های سنگین بابت سود بدهی‌ها، انتخاب‌های بودجه‌ای دشواری پیش روی آنها گذاشته است. در اروپا، توجه‌ها به فرانسه معطوف شده است؛ کشوری که در تلاش است بودجه‌ای تصویب کند که کسری بودجه را اندکی کاهش دهد. با این حال، فرانسه بارها در انجام این کار ناکام مانده و نزدیک شدن انتخابات ریاست‌جمهوری در ماه آوریل باعث شده است بسیاری از سرمایه‌گذاران نسبت به توانایی این کشور برای بهبود وضعیت مالی دولت در کوتاه‌مدت تردید داشته باشند.

درحالی‌که بازده اوراق در سراسر اروپا افزایش یافته است، اوراق فرانسه عملکرد ضعیف‌تری نیز ثبت کرده‌اند. فاصله بازده اوراق ۱۰ساله فرانسه و آلمان که دارایی امن معیار در اروپاست، به نزدیک 1.3واحد درصد افزایش یافته؛ یعنی بیشترین سطح از سال۲۰۱۲. این افزایش نشان‌دهنده آن است که سرمایه‌گذاران برای نگهداری بدهی فرانسوی، بازده اضافی بیشتری مطالبه می‌کنند.